Chuẩn bị đến ngày Nhà giáo Việt Nam, 20-11, tôi nửa đùa, nửa thật, hỏi một thầy giáo dạy lái xe thực hành ở Trường Trung cấp nghề Công nghệ Hạ Long (thuộc Sở LĐ-TB&XH): "-Sắp đến "Tết" của các thầy rồi, tha hồ mà nhận hoa chúc mừng nhé!".
Anh nhìn tôi, cười:
- Không có đâu anh! Là giáo viên thật đấy, nhưng mỗi khóa học chỉ mấy tháng, sau đó thầy trò chia tay, gặp lại nhau cũng chỉ coi nhau như là bạn, nên cũng ít khi được tặng hoa nhân ngày Nhà giáo lắm...
Thầy giáo Nguyễn Mạnh Cường đang hướng dẫn học viên tập “lùi chuồng”...
Từ chuyện "thầy ít tuổi hơn trò"...
Thường thì mỗi khóa học lái xe, như với hạng B2 chẳng hạn, các học viên sau thời gian học lý thuyết, sẽ được phân thành các nhóm nhỏ để luyện tay nghề dưới sự hướng dẫn của một giáo viên thực hành. Và qua các giáo viên dạy lái xe ở Trường Trung cấp nghề Công nghệ Hạ Long, tôi phát hiện ra một điều rằng, tâm lý chung của nhiều người là ngại mỗi khi được phân công "kèm cặp" các học viên đã lớn tuổi. Bởi lẽ, một trong những yêu cầu đòi hỏi với người điều khiển xe ô tô là sự nhanh nhẹn, linh hoạt trong thao tác. Với những người tầm tuổi trung niên trở lên, phản xạ của họ thường là chậm hơn lớp trẻ, nên việc tiếp thu các kỹ năng lái xe cũng do vậy mà khó khăn hơn...
"-Nhưng hiện nay số người đến tầm tuổi trung niên mới đi học lái xe lại không ít đâu anh!"
-Nguyễn Mạnh Cường, một giáo viên dạy lái xe thực hành của Trường Trung cấp nghề Công nghệ Hạ Long, nói với tôi - "Mỗi đợt tuyển sinh, số học viên từ bốn mươi tuổi trở lên luôn chiếm tỷ lệ đáng kể; thậm chí nhiều người đã ngoài năm mươi, sáu mươi tuổi mới đi học lái xe cũng là chuyện thường!".
- Với những học trò tầm tuổi cha, tuổi chú mình như vậy thì việc "dạy dỗ" có vất vả không?" - Tôi hỏi. Nguyễn Mạnh Cường cười, đáp: "-Tất nhiên là vất vả hơn những học viên trẻ rồi! Nhưng không biết các đồng nghiệp khác thế nào, còn em thì lại thích huấn luyện những đối tượng này hơn. Bởi các bác, các anh ấy luôn cẩn thận trong quá trình thao tác. Chỉ cần mình cố gắng kiên nhẫn, đừng bao giờ tỏ ra sốt ruột thì mọi chuyện sẽ trôi chảy...".
Ngoài sân tập lái được thiết kế xây dựng theo đúng tiêu chuẩn quy định, Trường Trung cấp nghề Công nghệ Hạ Long còn chọn con đường bao biển ở khu dân cư Cột 8 (phường Hồng Hà, TP Hạ Long) làm nơi thực hành lái xe cho học viên. Có mặt trên sân tập cũng như trên con đường bao biển này trong các buổi hướng dẫn thực hành của thầy Cường, mới thấy công việc của những giáo viên dạy lái xe đòi hỏi phải "mát tính" như thế nào! Trong suốt buổi tập, nhiều thao tác thật đơn giản, nhưng học trò làm đi, làm lại vẫn cứ mắc lỗi, nhầm lẫn chân côn, chân gas v.v... lung tung... Và tôi thực sự ngạc nhiên khi thấy một giáo viên tuổi còn khá trẻ như Cường vẫn giữ được sự bình tĩnh, điềm đạm...
"-Làm giáo viên hướng dẫn thực hành lái xe mà không có tính kiên nhẫn thì không làm được đâu!" - Nguyễn Mạnh Cường tâm sự - "Có nhiều người lúc học lý thuyết thì tiếp thu rất nhanh, thế nhưng khi ngồi sau vô lăng lại không còn tự tin nữa, thao tác lóng nga lóng ngóng. Lúc ấy mà giáo viên lại sốt ruột thì chỉ làm cho họ càng rối thêm thôi!".
Rồi Cường nói tiếp:
"-Với lại, mình tuy là thầy nhưng học viên lại là các bác, các anh lớn tuổi hơn thì cũng phải lựa lời mà nói năng, không thể tùy tiện được!".
Nghe Cường nói, tôi thầm nghĩ: -Hóa ra với một giáo viên dạy lái xe, yêu cầu đòi hỏi đâu chỉ là trình độ tay nghề. Họ cũng phải có sự hiểu biết về tâm lý sư phạm vững vàng thì mới làm tốt được công việc của mình...
Các học viên đang luyện tập bài “dừng xe ngang dốc”.
Đến tâm sự của "những người trong cuộc"...
Để tìm hiểu công việc của những người giáo viên dạy lái xe ở Trường Trung cấp nghề Công nghệ Hạ Long, tôi đã gặp gỡ, tiếp xúc với nhiều học viên ở nhiều thành phần, lứa tuổi, khác nhau; có người hiện đang là học viên của Trường, cũng có người nay đã là những lái xe thực thụ... Và qua họ, tôi đã thu lượm được không ít những chuyện thú vị về những ngày đầu ngồi sau tay lái... Có học viên sau khi lần đầu tiên được thầy giáo kèm cho đi thử trên đường, bảo: "-Vẫn con đường hàng ngày mình đi đi về về, vậy mà khi ngồi sau tay lái, bỗng dưng thấy nó sao mà lạ thế!".
Một học viên khác thì nói: -Mình nghiệm thấy học lái xe không chỉ đơn thuần là học các thao tác điều khiển xe. Nó còn là dịp để rèn luyện cho mình tính kiên nhẫn và ý thức văn hóa trong quá trình tham gia giao thông. Lái xe mà không có tính kiên nhẫn, không biết tôn trọng và tự giác chấp hành các quy định về an toàn giao thông thì thật tai hại...
Khi được hỏi về mục đích của mình, một học viên đã lớn tuổi tâm sự rất thật với chúng tôi. Anh bảo:
- Thực ra, trước khi đăng ký tham gia lớp học lái xe này, cũng đã có người "mách" mình rằng chỉ cần bỏ ra mấy triệu đồng cũng có thể “chạy” được tấm giấy phép lái xe... Thế nhưng mình nghĩ "chạy" cái gì thì “chạy” chứ "chạy" giấy phép lái xe thì thật dại dột. Nói dại mồm, nhỡ sau này khi tự mình cầm lái mà lóng nga lóng ngóng, gây tai nạn thì hối cả đời cũng không kịp...
Tất nhiên, không phải ai cũng nghĩ được như vậy! Cũng có người coi việc đi học lái xe chỉ là một sự bắt buộc, để "đối phó"... Nếu không học thì không được tham gia sát hạch; mà không tham gia sát hạch thì không được cấp giấy phép lái xe... Vậy nên phải học thôi, học "để thi" chứ không phải học "để đi"...
Nhưng nhìn chung, số đông vẫn là những người học với một tinh thần tự giác, học cho chính mình, vì lợi ích của chính mình! Và với những người có động cơ, mục đích rõ ràng như vậy, họ luôn có thái độ học tập rất nghiêm túc, cầu thị. Một học viên thường ngày học tập rất tốt, thế nhưng vào thi sát hạch, không hiểu thế nào lại phạm một lỗi ngớ ngẩn là không dừng xe khi có đèn đỏ báo hiệu đường sắt chắn ngang... Bị đánh trượt, phải thi lại nhưng anh vẫn tỏ ra thỏa mãn. Anh bảo: -Thi trượt còn thi lại được. Nếu sự việc không phải diễn ra trên sân tập mà ở ngoài đường thì thế nào...
Thay lời kết
Theo số liệu ước tính, hiện nay, với 4 cơ sở được phép đào tạo lái xe trong tỉnh, mỗi năm chỉ riêng Quảng Ninh đã cho “ra lò” khoảng trên dưới 3.000 lái xe. Trong số 3.000 "sản phẩm" mới này, không biết có bao nhiêu "sản phẩm" đạt tiêu chuẩn chất lượng và bao nhiêu "sản phẩm" kém chất lượng? Đây là câu hỏi còn để ngỏ...
Tuy nhiên, cho dù thế nào thì một xu thế không thể cưỡng lại được là cùng với sự phát triển của xã hội, số người lái xe tham gia giao thông vẫn sẽ ngày một tăng lên. Và như vậy thì vai trò của những người thầy dạy lái xe cũng sẽ ngày càng nặng nề hơn. Dưới một góc độ nào đó, họ chính là những người góp phần tạo dựng nét đẹp trong văn hóa giao thông; mà văn hóa giao thông xét cho cùng cũng là một nét trong văn hóa cuộc sống. Người không có văn hóa trong giao thông đích thực là người không có văn hóa... Vậy nên họ, những giáo viên dạy lái xe, cũng đáng được tôn vinh, không chỉ như một người truyền nghề, mà còn như một người thầy về văn hóa lắm chứ? - Tôi cứ nghĩ vậy sau những lần từ sân tập lái xe của Trường Trung cấp nghề Công nghệ Hạ Long, một trong các cơ sở đào tạo lái xe trong tỉnh, trở về...
