Trong quá trình thi công công trình Hồ chứa nước Đầm Hà Động, huyện Đầm Hà phải cắt nguồn nước tưới trên địa bàn 5 xã. Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất, sinh hoạt của hàng trăm hộ dân. Người dân mong công trình sớm hoàn thành để có cơ hội thoát nghèo...
Một ngày cuối năm, chúng tôi đến Phòng Nông nghiệp huyện Đầm Hà tìm hiểu dự án xây dựng công trình hồ chứa nước Đầm Hà Động. Một đồng chí cán bộ của Phòng cho biết, dự án do Bộ NN&PTNT làm chủ đầu tư từ đầu năm 2006, có tổng diện tích 246,8ha, trong đó hồ chứa nước và công trình đầu mối là 209ha, tổng mức đầu tư ban đầu gần 300 tỷ đồng. Dự án nhằm đảm bảo nguồn nước tự chảy cho 3.485ha đất canh tác; tạo nguồn cấp nước sinh hoạt cho 290.000 người trên địa bàn; duy trì dòng chảy vùng hạ lưu trong mùa khô với lưu lượng 0,1m3/s, giảm lũ, góp phần cải thiện môi trường sinh thái vùng dự án. Để đảm bảo tiến độ thi công, các cơ quan chức năng đã phải cắt nước một số khu vực, dù đã có cơ chế hỗ trợ, nhưng vẫn ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống, sinh hoạt của người dân, nhất là những hộ nghèo sinh sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa. Riêng vụ chiêm xuân năm 2009, huyện có 5 xã là Đầm Hà, Tân Lập, Đại Bình, Dực Yên và Quảng Lợi bị cắt nước sản xuất.
Chị Phan Thị Chín đang sửa lại căn bếp bị dột nát.
Gần 9 giờ sáng hôm sau, chúng tôi đến xã Đầm Hà. Đồng chí Lê Văn Huấn, Bí thư Đảng uỷ xã cho biết: Xã Đầm Hà là một trong những địa phương có diện tích đất nông nghiệp lớn nhất huyện. Vụ chiêm xuân năm 2009, xã có 8/9 thôn bị ảnh hưởng trực tiếp do cắt nước sản xuất. Nhằm duy trì ổn định cuộc sống cho nông dân, Đảng uỷ xã đã có nghị quyết chuyên đề và vận động nông dân tạm thời chuyển đổi cơ cấu cây trồng mùa vụ phù hợp; xã hỗ trợ tiền mua vật tư nông nghiệp, trợ giá mua giống đỗ tương, ngô, vì thế đời sống của bà con vẫn tương đối ổn định. Tuy nhiên, đối với một số hộ nghèo chủ yếu sống bằng nghề trồng lúa vẫn gặp không ít khó khăn. Cấp trên còn hỗ trợ cho mỗi hộ bị ảnh hưởng 480 nghìn đồng để mua gạo ăn trong thời gian 6 tháng, nhưng do giá cả lương thực thường xuyên biến động, nhiều hộ vẫn phải ăn đong từng bữa, thậm chí không ít hộ phải vay “nóng” họ hàng để vụ sau trả. Chúng tôi đến thăm hộ anh Trương Văn Nhàn và chị Nguyễn Thị Uyên ở thôn Trại Cao. Khi được hỏi về gia cảnh, chị Uyên chỉ vào mấy bao thóc nói: “Cả nhà có 8 miệng ăn, vậy mà chỉ còn có ít thóc thế này, không biết rồi đây xoay sở thế nào để có gạo ăn Tết!”. Anh Nhàn bị tàn tật bẩm sinh. Anh chị có 5 người con, con lớn năm nay gần 30 tuổi đã xây dựng gia đình, nhưng do nghèo, họ vẫn không có điều kiện tách hộ; con cái đều học hành dở dang. “Bố mẹ nghèo, con cái chẳng được học đến nơi đến chốn. Đứa út học hết lớp 5, phải bỏ học ở nhà bế cháu cho anh chị đi làm. Thương nhất là có cháu năm nào cũng học sinh tiến tiến, học sinh giỏi, nhưng cũng chỉ cho học hết lớp 9 rồi ở nhà đi biển bắt ốc” - Chị Uyên ngậm ngùi. Cái nghèo, cái khó cứ quanh năm bám riết lấy gia đình chị Uyên. Cả nhà có hơn 2.000m2 đất canh tác, lúc không cắt nước, gia đình chị cũng gần đủ gạo ăn lúc giáp hạt. Vụ chiêm xuân năm nay, khi huyện cắt nước sản xuất, cũng như nhiều gia đình khác, gia đình chị được hỗ trợ tiền mua gạo và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nhưng chân ruộng trũng chuyên canh lúa của gia đình chị không thể chuyển đổi được, vì có trồng màu thì đến mùa mưa cũng úng lụt. Hết gạo ăn, chị Uyên phải vay gạo của những nhà có điều kiện hơn. Vụ vừa qua, sau khi trả gạo vay, gia đình chỉ còn chưa đầy 3 bao thóc. Chị Uyên tâm sự: “Chúng tôi hoàn toàn ủng hộ việc cắt nước tạm thời để xây dựng công trình, nhưng chỉ mong được các ngành, các cấp xem xét, hỗ trợ để cho những gia đình quá khó khăn có gạo ăn Tết năm nay”.
Hộ gia đình chị Nguyễn Thị Uyên chỉ còn 3 bao thóc cuối cùng.
Gia cảnh nhà chị Phan Thị Chín ở thôn Đông Hà, xã Tân Lập còn khó khăn hơn. Anh cán bộ dẫn đường giới thiệu: “Hiện nay, xã chúng tôi còn 43 hộ nghèo. Đây là một trong những gia đình nghèo khó nhất của xã. Vừa qua, tỉnh hỗ trợ để xóa nhà dột nát, nhưng không biết liệu đến tết có hoàn thiện được không?”. Thấy khách đến, chị Chín ngượng ngùng mời khách vào nhà. Gọi là nhà cho sang, chứ trông chẳng khác nào túp lều mà người ta vẫn dựng tạm ở ngoài đồng để tránh mưa nắng. Gia đình chị có 4 khẩu, mọi thứ đều trông vào mấy sào lúa, năm nào được mùa cũng chỉ được 3 đến 4 tạ thóc, bởi đất canh tác của thôn hầu hết bị nhiễm chua phèn, nên năng suất rất thấp. Hầu như năm nào gia đình chị cũng thiếu ăn vài tháng, phải vay mượn người thân. Những lúc nông nhàn, chồng chị Chín đi phụ vữa cho thợ xây mỗi ngày kiếm mấy chục ngàn đồng; còn chị thì ra biển đánh hà, có hôm cũng chẳng được gì. Chị Chín cho biết: “Vụ chiêm vừa rồi, do cắt nước nên gia đình chuyển sang trồng ngô, nhưng do sâu bệnh nên cũng chỉ được bao ngô này”.
Chúng tôi còn đến thăm một số gia đình khác. Nhà nào cũng lo làm sao đủ gạo ăn tết năm nay. Được biết, công trình hồ chứa nước Đầm Hà Động về cơ bản đã hoàn thành và sẽ cấp nước trở lại phục vụ sản xuất và sinh hoạt cho người dân trong thời gian gần đây. Mặc dù còn khó khăn, nhưng mỗi người dân nơi đây đều tin tưởng khi công trình chính thức đưa vào sử dụng, họ sẽ được hưởng lợi từ dự án, có cơ hội vươn lên thoát nghèo, làm giàu.
