Paracetamol là hoạt chất có trong nhiều loại thuốc giảm đau, hạ sốt, được sử dụng khá phổ biến, và vẫn được coi là thuốc lành, ít tác dụng phụ.
Tuy nhiên, gần đây những thông tin về tác dụng phụ nghiêm trọng của các loại thuốc chứa paracetamol khiến dư luận hoang mang. Để giúp bạn đọc có thông tin chính xác về những phản ứng phụ của paracetamol, phóng viên Báo Quảng Ninh đã có cuộc phỏng vấn Dược sĩ Nguyễn Văn Đặng, Trưởng khoa Dược, bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh.
- Được biết, Cục Quản lý dược (Bộ Y tế) vừa có văn bản yêu cầu các công ty đăng ký, sản xuất thuốc chứa hoạt chất paracetamol phải cập nhật, cảnh báo nguy cơ phản ứng phụ nghiêm trọng trên da, xin ông cho biết cụ thể hơn về những phản ứng phụ đó?
Theo như tôi được biết, những phản ứng phụ nghiêm trọng này bao gồm hội chứng Steven-Johnson (là dị ứng thuốc thể bọng nước, bọng nước khu trú quanh các hốc tự nhiên: mắt, mũi, miệng, tai, bộ phận sinh dục và hậu môn); hội chứng hoại tử da nhiễm độc và hội chứng ngoại ban mụn mủ toàn thân cấp tính. Bệnh nhân có thể gặp những tác dụng phụ này bất cứ lúc nào, bao gồm cả ở người lần đầu tiên sử dụng paracetamol.
Chính vì thế, Cục quản lý dược đã yêu cầu các công ty đăng ký, sản xuất thuốc chứa hoạt chất paracetamol phải cập nhật, cảnh báo nguy cơ phản ứng phụ nghiêm trọng trên da. Cụ thể, với các thuốc chứa hoạt chất paracetamol đã được cấp phép lưu hành trên thị trường thì phải cập nhật, bổ sung vào tờ hướng dẫn sử dụng thuốc tại mục “Thận trọng và cảnh báo đặc biệt khi sử dụng thuốc” với nội dung “Bác sĩ cần cảnh báo bệnh nhân về các dấu hiệu của phản ứng trên da nghiêm trọng như: hội chứng Steven-Johnson, hội chứng hoại tử da nhiễm độc, hội chứng ngoại ban mụn mủ toàn thân cấp tính”; tại mục “Những điều cần thận trọng khi dùng thuốc” bổ sung nội dung “Phản ứng phụ trên da dù tỷ lệ không cao nhưng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng”.
- Ngoài những tác dụng phụ nghiêm trọng như trên thì thuốc chứa hoạt chất paracetamol có thế gây ra những tác dụng phụ gì nữa không, thưa ông?
Sử dụng thuốc có thể gây ra các phản ứng có hại với các dấu hiệu rất đa dạng, biểu hiện trên nhiều cơ qua trên cơ thể như:
+ Các biểu hiện chung như: Sốt, đau đầu, buồn ngủ, ngất
+ Các phản ứng ngoài da như: ban đỏ, mày đay, ban xuất huyết, rụng tóc, nhiễm khuẩn, nhiễm nấm...
+ Gây rối loạn chức năng gan như: vàng da, vàng mắt.
+ Phản ứng phản vệ và sốc phản vệ nặng.
+ Gây rối loạn đường tiêu hóa như: nôn, buồn nôn, tiêu chảy, viêm đại tràng giả mạc, loét thực quản, xuất huyết tiêu hóa...
+ Gây rối loạn hô hấp như: khó thở, co thắt phế quản
+ Chóng mặt, co giật, hạ huyết áp...
- Vậy nếu các trường hợp dùng thuốc mà bị phản ứng phụ nghiêm trọng thì phải xử trí ra sao, thưa ông?
Cục Quản lý dược không chỉ cảnh báo về tác dụng phụ nghiêm trọng của thuốc chứa paracetamol mà còn yêu cầu Sở Y tế các tỉnh, các bệnh viện phải tăng cường theo dõi, xử trí đối với trường hợp phản ứng phụ nghiêm trọng trên da của thuốc chứa hoạt chất paracetamol. Nếu phát hiện người bệnh sử dụng paracetamol bị các phản ứng trên da nghiêm trọng hoặc các tác dụng không mong muốn thì phải ngưng dùng thuốc ngay và tìm thuốc hạ sốt khác thay thế. Những bệnh nhân từng bị phản ứng trên da nghiêm trọng do paracetamol thì không được dùng thuốc trở lại và mỗi khi khám chữa, bệnh phải báo cho nhân viên y tế biết.
Nếu như người bệnh sử dụng thuốc ở nhà mà gặp phản ứng phụ với các biểu hiện như trên thì tốt nhất là nên chuyển vào các cơ sở y tế để khám và điều trị, nhằm hạn chế thấp nhất các hậu quả do phản ứng phụ của thuốc gây ra.
- Vậy, trước khi có văn bản của Bộ thì Bệnh viện tỉnh đã có những trường hợp nào bị ngộ độc paracetamol hay phản ứng với thuốc chưa, thưa ông?
Chúng tôi chưa gặp bệnh nhân nào bị phản ứng nghiêm trọng trên da khi sử dụng paracetamol như cảnh báo của Cục Quản lý dược. Tuy nhiên, phản ứng nhẹ thì chúng tôi đã gặp nhiều, cụ thể trong mấy năm gần đây trung bình có trên 30 bệnh nhân bị tác dụng phụ khi sử dụng các chế phẩm có chứa paracetamol. Tác dụng phụ thường thấy của paracetamol là gây độc đối với gan nhất là khi dùng liều cao và kéo dài, trong những năm gần đây đã có một số trường hợp sử dụng paracetamol gây suy gan và tử vong.
- Vậy, trước những phản ứng phụ nghiêm trọng trên da của thuốc chứa hoạt chất paracetamol thì người dân có thể dùng những loại thuốc nào để thay thế và ông có những lưu ý như thế nào đối với việc sử dụng các loại thuốc có chứa hoạt chất paracetamol?
Hoạt chất paracetamol đã được tìm ra và sử dụng trên thế giới hơn 100 năm qua, đây là một hoạt chất phổ biến nhất để giảm đau và hạ sốt trong trường hợp sốt cao. Bất cứ thuốc nào khi sử dụng cũng có thể gây ra các phản ứng phụ.Tuy nhiên với những người bệnh có tiền sử suy gan hoặc uống nhiều rượu khi sử dụng các thuốc có chứa hoạt chất paracetamol thì nên đặc biệt lưu ý và phải theo dõi thường xuyên để tránh gây ngộ độc trên gan. Trong vòng 5 năm trở lại đây thì tỉnh Quảng Ninh có tới 10 trường hợp có dấu hiệu suy gan nghiêm trọng khi sử dụng paracetamol dài ngày.
Tuy nhiên người dân cũng không nên quá lo lắng, vì các tác dụng phụ nghiêm trọng của thuốc là hiếm gặp, hiện nay khi có thông tin mới về bất cứ thuốc nào thì các cơ quan chức năng đều cập nhật để các thầy thuốc và nhân dân được biết. Điều quan trọng để hạn chế các tác dụng phụ của paracetamol là không được lạm dụng thuốc, khi bệnh khỏi cần dừng thuốc ngay. Để sử dụng thuốc nói chung và các thuốc có chứa hoạt chất paracetamol nói riêng được an toàn thì người bệnh cần hết sức lưu tâm đến hướng dẫn sử dụng của thuốc trong các chế phẩm của thuốc và thuốc lưu hành trên thị trường.
-Xin cảm ơn ông!
Dương Hiền (thực hiện)
