Còn nhớ, mới mấy tháng trước, lên Quảng Sơn, gặp Phó Chủ tịch UBND xã Chíu Sùi Dầu; với bộ mặt buồn thiu, vị Phó Chủ tịch thở dài: -Anh muốn đến các thôn bản ư? Khó đi lắm, phải cuốc bộ cả ngày mới tới nơi...".
Thế nhưng, lần này thì khác hẳn; Chíu Sùi Dầu tay bắt mặt mừng, cười ha hả: -Quảng Sơn giờ khác rồi, anh muốn đến đâu "cũng chiều", trời mưa cũng chẳng sao...
Đường liên thôn được bê tông hóa, đem lại niềm vui cho bà con khắp các thôn bản Quảng Sơn.
Từ niềm vui của ông Phó Chủ tịch xã...
Là xã nghèo nhất huyện Hải Hà, những năm trước, nói đến Quảng Sơn, người ta có thể "liệt kê' cơ man những "cái khó"; nào là đường giao thông khó khăn, nào là người dân khó làm ăn, nào là mục tiêu xóa đói giảm nghèo khó thực hiện, nào là việc xây dựng đời sống văn hóa khó đến được các bản làng xa xôi v.v... và v.v...
Thế nhưng cái xã nghèo nhất huyện ấy chỉ trong năm 2010 đã có sự đổi thay đến ngỡ ngàng; 309 ngôi nhà cho người nghèo được xây mới, hàng chục km đường liên thôn được đổ bê tông, điểm trường học được xây dựng ở cả những bản hẻo lánh nhất... Chả trách Phó Chủ tịch Chíu Sùi Dầu tỏ ra phấn khởi đến vậy, kể cũng phải! Ông khoe với tôi: "Tết này chắc chắn bà con Quảng Sơn sẽ vui hơn những tết trước! Có bao điều mới mẻ thế cơ mà!".
Tôi đến xã Quảng Sơn đúng vào ngày cuối năm, mưa phùn gió bấc. Vậy mà khi ở trụ sở UBND xã hay khi đi xuống các thôn bản, không khí cũng đều rất hào hứng, câu chuyện cứ "nở như ngô rang"... Mọi người nhắc lại những kỷ niệm trong chuyến tôi lên công tác lần gần đây nhất, mới chỉ khoảng 5 tháng trước, rồi cười vui vẻ, cứ như chuyện cũ, xảy ra lâu lắm rồi! Ấy là dịp tôi theo đoàn cán bộ tình nguyện của huyện Hải Hà, gồm cán bộ huyện, cán bộ các xã cùng bộ đội biên phòng đi hỗ trợ xây nhà cho bà con nghèo xã Quảng Sơn, theo Quyết định 167 của Chính phủ. Thời điểm đó, dù có ô tô, có xe máy thì khi muốn vào các thôn bản của Quảng Sơn cũng xin "nghỉ khỏe", cứ phải tạm gửi ở trụ sở UBND xã mà cuốc bộ thôi. Đường đến các thôn bản lầy lội, đất đá lổn nhổn, có khi chỉ cần một cơn mưa nhẹ là nhiều đoạn đường giống như dòng suối... Quảng Sơn có các bản Mảy Nháu, Lồ Mã Cọoc, Lý Van, Pạc Sủi nằm bên con sông Pạc Sủi và Mảy Nháu. Mùa đông các con sông thật hiền hoà, sông Pạc Sủi có thác Pạc Sủi quanh năm tung bọt trắng xoá, đẹp một cách hùng vĩ. Thế nhưng, vào mùa mưa, những con sông này thật dữ dằn, nước cuồn cuộn cuốn phăng những tảng đá lớn vài người ôm. Mới chỉ năm trước, cuộc sống của bà con Mảy Nháu, Lồ Mã Cọoc, Lý Van, Pạc Sủi gần như biệt lập bởi sông sâu cách trở. Bà con muốn ra xã phải lần theo các ghềnh đá bên bờ sông, có khi phải mất vài tiếng mới đến UBND xã. Vậy mà bây giờ, những khó khăn đó đã... "vào dĩ vãng"! Đường vào các thôn hầu hết đều đã được bê tông hoá. Phó Chủ tịch Chíu Sùi Dầu tự mình đưa tôi đến thăm bà con ở các thôn bản. Vừa đi ông vừa luôn mồm hỉ hả: "-Bây giờ Quảng Sơn có nhiều đường quá! Này nhé, từ bản Mảy Nháu có đường xuyên sang xã Đồng Văn (huyện Bình Liêu), nay mai lại có đường thông sang xã Quảng Lâm (huyện Đầm Hà)... Có đường giao thông thuận tiện, bà con tha hồ mà phát triển kinh tế; việc hô hào bà con trồng quế, trồng keo chắc chắn sẽ dễ hơn nhiều; vì khâu tiêu thụ không khó khăn nữa, đã có đường vận chuyển rồi. Bây giờ chỉ sợ lười không chịu làm thì đói thôi!"...
Lá dong rừng là nguồn cho thu nhập quanh năm của người dân thôn Mảy Nháu.
...Đến sự hồ hởi của bà con thôn Mảy Nháu...
Con đường bê tông đưa chúng tôi đến thôn Mảy Nháu, thôn nghèo nhất của Quảng Sơn, uốn lượn như dải lụa trong mây. Nó là ước mơ bao đời của người dân Mảy Nháu mà cho tới nay mới thành hiện thực. Mảy Nháu nằm trên độ cao hơn 700m so với mực nước biển. Dịp này thời tiết âm u, Mảy Nháu chìm trong mây mù lẫn sương. Khi tôi ở dưới UBND xã nhìn lên thấy Mảy Nháu chỉ một màu xanh lờ mờ vắt ngang lưng trời. Nhưng càng lên gần đến nơi thì quang cảnh càng rõ dần hơn. Và cái đầu tiên tôi nhìn thấy là hơn 50 ngôi nhà mới khang trang, thay thế cho hàng loạt những mái nhà tranh, tre, nứa lá lụp xụp ngày nào. Ông Tằng Văn Lình, tuy là trưởng thôn nhưng gia đình trước đây vẫn thuộc diện hộ nghèo, đang ngồi xem ti vi trong ngôi nhà mới xây của mình. Thấy chúng tôi vào, ông chào hỏi vui vẻ, niềm nở. Ông bảo: "Bây giờ thôn có đường bê tông mới, nhiều hộ khá lên nhanh lắm. Thôn có khu rừng nguyên sinh, lá dong rừng thu hoạch được quanh năm. Nhà tôi có 3 lao động, hàng ngày cũng kiếm được hơn trăm ngàn đồng từ thu hoạch lá dong rừng. Giáp tết, Mảy Nháu càng tấp nập, nhiều lái buôn lá dong từ Tiên Yên, Cẩm Phả v.v... cũng về đây thu mua lá dong...".
Cùng với đường bê tông, điểm trường tiểu học thôn Mảy Nháu cũng mới mọc lên. Tuy điểm trường chỉ có 20 học sinh, nhưng có 2 phòng học khá khang trang, bờ tường quét vôi vàng nổi bật lên giữa màu xanh trùng điệp. Thầy giáo Nguyễn Anh Tuấn cho biết: "Điểm trường mới được khánh thành hôm 20-12 vừa qua. Trước đây việc dạy và học của các thầy, cô giáo Quảng Sơn khổ lắm, mùa mưa lũ các thầy cô giáo không về nhà được, có khi đành phải ở lại trường hàng tháng vì sông suối cách trở". Anh Chíu Sáng Sằn, một phụ huynh học sinh, đứng gần đó, bộc bạch rất thật: "-Thằng con trai tôi ngày xưa hay trốn học! Tôi biết nhưng đâu dám mắng con. Vì đường đến trường phải lội qua nhiều sông suối, mùa mưa lũ dữ quá. Để cháu đi học vợ chồng tôi lo lắm. Nay đường sá đẹp thế này thì khỏi lo...".
Tôi nhìn những khuôn mặt hồ hởi, tràn trề hy vọng về một tương lai sáng sủa hơn của người dân thôn Mảy Nháu mà thấy vui lây...
Thành công từ sự đồng tâm hiệp lực...
Theo số liệu thống kê, trong chương trình xoá nhà tạm theo Quyết định 167 của Chính phủ, cả huyện Hải Hà năm 2010 có 736 hộ nghèo được hỗ trợ làm nhà mới. Riêng xã Quảng Sơn chiếm gần một nửa, 309 hộ. Có thể nói, đây là “cú hích" rất quan trọng cho công tác xóa đói giảm nghèo của Quảng Sơn. Chủ tịch UBND xã Phùn Quay Ón, trước đây từng có lần thổ lộ với tôi:
"-Quảng Sơn có hàng trăm hộ nghèo! Nhưng xây nhà cho bà con thì không được nhà đâu, vì nhiều hộ không có đường giao thông để vận chuyển vật liệu bằng xe cơ giới. Mà nếu thuê người khuân vác, riêng khoản chi phí vận chuyển đã hơn số tiền họ được nhà nước hỗ trợ rồi...".
Nhưng nỗi lo của Quảng Sơn đã được cả huyện cùng chung vai gánh vác. Đồng chí Đinh Hùng Tuấn, Phó Chủ tịch UBND huyện Hải Hà cho biết: "-Để cho hàng trăm hộ nghèo của Quảng Sơn được phấn khởi đón Tết Tân Mão trong những ngôi nhà mới là có sự nỗ lực của cả huyện. Trong đó có sự đóng góp của các xã, nhiều ban ngành trong toàn huyện, lực lượng biên phòng Quảng Ninh, Trung đoàn E43 (Sư đoàn 395, Quân khu 3)...".
Được chứng kiến những ngày thanh niên "3 lực lượng" của huyện giúp bà con Quảng Sơn xây nhà mới thấy đồng chí Phó Chủ tịch UBND huyện nói là đúng. Để cho bà con có được ngôi nhà đón tết, quả thực "của một đồng, công một nén". Nhiều gia đình ở các thôn bản hẻo lánh, mọi công đoạn hầu như đều bằng lao động thủ công. Có khi phải khuân vác gạch, ngói, xi măng trên quãng đường dài 3-4km, lại còn phải vượt qua đèo dốc, sông suối... Bí thư Huyện Đoàn Nguyễn Sơn Hà tâm sự: "Mỗi ngôi nhà xây cho người nghèo ở Quảng Sơn, trung bình số vật liệu gạch ngói, xi măng, cát v.v... ước tính khoảng 20 tấn. Trong số hơn 300 ngôi nhà mới được xây dựng, có khoảng hơn 80% là phải vận chuyển vật liệu hoàn toàn bằng sức người...".
Tôi nhẩm tính và giật mình; bởi nếu vậy, mỗi ngôi nhà ở Quảng Sơn chắc chắn đã "đội giá" lên rất nhiều so với các nơi khác! Mà như vậy thì nếu không có sự "vào cuộc" của cả huyện, làm sao Quảng Sơn có được niềm vui như hôm nay...
Nhìn những chùm hoa sở nở bung trên các sườn đồi, chợt thấy như mùa xuân đang đến rất gần. Có lẽ tết năm nay sẽ là cái tết vui nhất với người dân Quảng Sơn...
