Ông là cá nhân đầu tiên của Quảng Ninh được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Bằng độc quyền cho loại hình giải pháp hữu ích. Kết quả nghiên cứu của ông không chỉ mang lại hy vọng cho hàng nghìn người bệnh mà còn đem lại hiệu quả kinh tế - xã hội to lớn. Ông cũng là tác giả giành giải nhất Hội thi Sáng tạo kỹ thuật Quảng Ninh lần thứ II năm 2009. Ông là bác sĩ, Thầy thuốc Ưu tú Nguyễn Quang Trung, Trưởng Khoa Sinh hoá, Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí.
- Chúc mừng bác sĩ. Được biết, tính đến thời điểm này ông là cá nhân đầu tiên và duy nhất của Quảng Ninh được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Bằng độc quyền cho loại hình giải pháp hữu ích! Ông có thể nói rõ hơn về giải pháp này được không?
| Bác sĩ Nguyễn Quang Trung từng có 6 năm trong quân ngũ. Năm 1981, ông chuyển ngành, ôn thi và đỗ vào Đại học Y Hà Nội. Tốt nghiệp bác sĩ đa khoa Ngoại sản năm 1988, ông về công tác tại Khoa Hóa sinh, Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí. Năm 2006, ông thực hiện đề tài nghiên cứu Luận án Tiến sĩ Y học cấp Nhà nước mang tên: “Đánh giá tác dụng của bột chiết lá dâu (Morus alba L.) trên các chỉ số lipid và trạng thái chống oxy hóa trong máu ở chuột cống trắng gây rối loạn lipid và đái tháo đường thực nghiệm”. Đề tài đã nhận được 6/7 phiếu đánh giá xuất sắc của Hội đồng đánh giá Luận án tại buổi bảo vệ ngày 20-1-2009. Kết quả nghiên cứu và quy trình chiết xuất bột lá dâu tằm của bác sĩ Nguyễn Quang Trung đã được chuyển giao cho Công ty Cổ phần Y dược phẩm Vimedimex TP Hồ Chí Minh. Công ty này đã sản xuất và cho ra sản phẩm Morussan, có tác dụng hỗ trợ điều trị đái tháo đường type 2. |
+ Giải pháp của tôi mang tên đầy đủ là “Phương pháp chiết xuất lá, rễ cây dâu tằm bằng dung môi ethanol và bột chiết từ lá, rễ dâu theo phương pháp này”. Từ trước đến nay, trên thế giới và ở Việt Nam, các nhà khoa học đa phần đều dùng dung môi methanol để chiết xuất lá, rễ dâu. Cách làm này khá tốn kém vì methanol rất đắt, khó kiếm và rất độc hại. Tôi đã dùng ethanol để chiết xuất vì ethanol dễ tìm, rẻ, ít độc hại mà đạt hiệu suất chiết xuất cao (đạt 16,5% so với 12,5% nếu dùng methanol). Phương pháp này được đánh giá là mới, lần đầu tiên áp dụng ở Việt Nam.
- Với riêng cá nhân bác sĩ, giải pháp chiết xuất này có ý nghĩa như thế nào?
+ Trong đông y, cây dâu là loại thảo dược dễ tìm, giá thành rẻ, không độc hại. Trước khi nghĩ ra cách chiết xuất mới này, tôi đang làm Luận án tiến sĩ y khoa về việc đánh giá tác dụng của bột chiết lá dâu tằm đối với việc dự phòng, điều trị hội chứng tăng lipid máu và bệnh đái tháo đường type 2. Đối với tôi, phải chiết xuất được bột từ lá, rễ cây dâu mới đánh giá được tác dụng của nó. Vì vậy, giải pháp này được coi là “chìa khoá” đầu tiên để tôi thực hiện tiếp các phần việc khác của luận án.
- Tại sao bác sĩ lại lấy cây dâu và bệnh đái tháo đường là đối tượng nghiên cứu cho đề tài luận án?
+ Như trên tôi đã nói, dâu là cây thảo dược được trồng khá phổ biến ở nước ta. Hiện các chuyên gia y học đều khuyến nghị nên phát triển và sản xuất các thuốc điều trị có nguồn gốc từ thảo dược, bởi nguồn dược liệu trong tự nhiên rất phong phú, dễ sử dụng, giá thành rẻ lại dễ được cộng đồng chấp nhận. Người mắc bệnh đái tháo đường hiện nay đang ngày càng chiếm tỷ lệ cao. Do tuổi thọ và tuổi bệnh kéo dài, tỷ lệ biến chứng của bệnh đái tháo đường ngày càng nhiều, trong đó bệnh lý tim mạch là một trong những biến chứng hàng đầu gây tử vong và tàn phế. Vì vậy, việc tìm ra các loại thuốc điều trị là việc cấp thiết, bức xúc của các nhà khoa học, đồng thời cũng là mong muốn chính đáng của người bệnh.
- Trong quá trình nghiên cứu, chắc hẳn có những câu chuyện thú vị. Bác sĩ có thể chia sẻ một vài kỷ niệm được không?
+ Tôi bắt đầu nghiên cứu luận án tiến sĩ từ năm 2006. Lúc ấy, tôi phải trả lời nhiều câu hỏi, chẳng hạn như cây dâu tằm ở Việt Nam có đặc tính gì khác với dâu tằm trên thế giới? Việc chiết xuất tinh dầu dâu tằm có làm được không, dùng chất gì để chiết xuất? Khi thử nghiệm trên chuột thì làm thế nào để chuột mắc rối loạn chuyển hoá mỡ, đái tháo đường giống như người v.v.. Trong suốt quá trình nghiên cứu thì làm việc với những chú chuột vừa khó khăn lại vừa thú vị. Hơn một trăm con chuột cống trắng được tôi và các đồng nghiệp nuôi trong các lồng sắt. Chúng tôi hàng ngày phải cho chuột ăn, uống thuốc theo một chế độ, lịch trình chính xác để gây rối loạn lipid máu và gây đái tháo đường kiểu type 2 trên chuột. Có như thế mới có thể thử nghiệm được chất chiết xuất từ lá dâu tằm trên chuột. Những tháng đầu, chăm chút cho từng con chuột mà tôi chẳng thấy chúng chuyển biến gì nên cũng hơi buồn. Nhẫn nại, kiên trì thêm một hai tuần nữa thì thấy những chú chuột thay đổi hẳn chỉ sau 30 ngày và rõ rệt hơn ở ngày thứ 60 sau sử dụng bột chiết lá dâu. Điều này làm tôi và các anh em cộng sự rất phấn khởi và tin vào công việc mình đang làm. Anh em thường nói vui với nhau là “không uổng những ngày tháng ăn ngủ cùng… chuột cống!”.
- Vậy kết quả của nghiên cứu trên ra sao và nó được ứng dụng trong thực tế như thế nào, thưa bác sĩ?
+ Sau một thời gian nghiên cứu và thử nghiệm trên chuột cống trắng, tôi rút ra một kết luận quan trọng, đó là bột chiết xuất từ lá, rễ cây dâu có tác dụng dự phòng, điều trị rối loạn lipid máu, đái tháo đường type 2 ở chuột chỉ sau một thời gian ngắn điều trị.
Năm 2007, toàn bộ kết quả nghiên cứu của tôi được chuyển giao cho một công ty dược phẩm, và họ đã sản xuất ra thực phẩm chức năng Morussan. Sản phẩm này hiện đã được bán rộng rãi trên thị trường. Chúng tôi tiếp tục nghiên cứu, đánh giá hiệu quả hỗ trợ của Morussan đối với điều trị bệnh đái tháo đường type 2. Sau khi nghiên cứu cho kết luận, cao viên Morussan có tác dụng tốt trong hỗ trợ điều trị đái tháo đường type 2, đặc biệt đối với bệnh nhân mới mắc. Đối với tôi đây là phần thưởng lớn vì cảm thấy mình đã góp phần giúp các bệnh nhân mắc bệnh đái tháo đường có thêm một lựa chọn để cải thiện tình trạng bệnh của mình.
- Có thể nói, ông đã hoàn thành tâm nguyện giúp đỡ người bệnh của một người thầy thuốc. Vậy, thời gian tới, bác sĩ có những dự định gì mới?
+ Tôi nghĩ rằng, mỗi người đều phải làm việc không ngừng nghỉ. Những kết quả có được từ lao động có lẽ là niềm vui lớn nhất của mỗi người. Sau khi bảo vệ Luận án Tiến sĩ, Hội đồng Khoa học chấm luận án đã đề nghị tôi tiếp tục nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng để đưa sản phẩm Morussan từ thực phẩm chức năng trở thành thuốc phục vụ cho người bệnh. Đây tiếp tục là một thử thách mới mà hiện tôi vẫn đang tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm để hoàn thành nhiệm vụ này.
- Xin cảm ơn bác sĩ về cuộc trò chuyện và chúc những dự định của ông sẽ sớm trở thành hiện thực!
Hoàng Nhi
