Cách đây 3 năm, 20 hộ dân ở xã Đại Dực (Tiên Yên) đã rời quê hương đến xây dựng cuộc sống mới ở bản Lý Lố (thôn Thán Phún, xã Hải Sơn, Móng Cái). Dù thời gian chưa lâu nhưng niềm vui nơi quê mới cũng đã hiện dần trong ánh mắt, nét mặt vốn thường ngày vất vả, lam lũ của bà con…
Người dân Lý Lố đang nỗ lực xây dựng cuộc sống trên quê hương mới.
Niềm vui nơi quê mới
Từ Móng Cái đi lên Hải Sơn thì bản Lý Lố nằm ngay đầu xã. Biết vậy nhưng do đã hẹn trước với lãnh đạo xã nên chúng tôi đi thẳng vào khu trung tâm để rồi từ đó đi ngược lại 10km trở lại Lý Lố. Nói là ở đầu xã nhưng từ đường vành đai biên giới, chúng tôi phải đi khoảng 3km nữa mới vào được bản. Tính ra, thời gian đi 3km ấy xấp xỉ với thời gian đi 10km từ trung tâm xã vào bản. Đấy là vẫn còn may vì "tài xế" của tôi là anh Đào Quang Thiện, Chủ tịch Hội Nông dân xã Hải Sơn, một tay lái cừ khôi và thông thuộc nơi này. Nếu không có anh, có lẽ tôi sẽ chọn giải pháp đi bộ vào bản chứ không đủ can đảm điều khiển xe mô tô trên con đường vừa xấu, vừa dốc lại nhiều đoạn cua khúc khuỷu như thế.
Sau một hồi nín thở với đoạn đường nhiều dốc lắm đèo rồi tôi cũng đến được Lý Lố. Bản làng nằm trong một thung lũng với những ngôi nhà mái ngói, những ruộng lúa đang bắt đầu lên xanh. Trưởng bản Lý Lố là anh Tằng A Tằng. Anh bảo: "Cả bản đều là người Đại Dực. Ở trên đó đất chật, người đông, làm ăn cũng khó khăn nên bà con tình nguyện đến đây theo chương trình di dân kinh tế mới. Cuộc sống ban đầu cũng vất vả nhưng giờ thì ổn định hơn rồi. Bà con chỉ lo làm ăn thôi chứ không phải lo về nhà cửa, ruộng vườn. Cả 20 hộ dân chúng tôi đều được nhà nước xây nhà cho ở, chia ruộng, đất để cấy trồng. Lúc mới đến chúng tôi còn được nhà nước trợ cấp về lương thực...".
Mặc dù năm 2007, 20 hộ dân mới di chuyển đến Lý Lố nhưng cuộc sống của họ ổn định rất nhanh chóng. Bởi lẽ, toàn bộ các công trình hạ tầng phục vụ đời sống dân sinh ở bản đều được đầu tư xây dựng đầy đủ như điện, đường, đập nước, hệ thống kênh mương... Đặc biệt, bản Lý Lố nhận được sự quan tâm, ưu ái rất lớn của xã Hải Sơn và của TP Móng Cái. Anh Vũ Văn Dũng, Bí thư xã Hải Sơn, kể: "Để giúp người dân nhanh chóng ổn định được cuộc sống, sản xuất, chúng tôi đã cử cán bộ đến hướng dẫn bà con về kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt; ưu tiên về cây, con giống, về vốn sản xuất cho bà con nơi này. Thành phố cũng quan tâm đến bản. Hầu hết những đề xuất của xã về Lý Lố luôn được các đồng chí lãnh đạo tạo điều kiện, giải quyết nhanh chóng. Mới đây chúng tôi đã trình UBND thành phố, đề nghị cấp vốn sửa chữa đập, mương và tuyến đường vào Lý Lố và đề nghị này đã được phê duyệt về mặt chủ trương. Hiện nay, chúng tôi đang xúc tiến thủ tục đầu tư. Không bao lâu nữa con đường vào xã sẽ được sửa lại dễ đi hơn; mương, đập nước cũng được đầu tư nâng cấp để đủ nước tưới cho bà con phát triển nông nghiệp...".
Mới đây, Đoàn Thanh niên TP Móng Cái cũng vận động các doanh nghiệp trên địa bàn đóng góp hàng chục triệu đồng xây cho 8 hộ dân của bản Lý Lố chuồng trại chăn nuôi kiên cố. Đồng thời, huy động hàng trăm ngày công giúp dân bản sửa đường, cấy lúa... Anh Tằng A Tằng bảo: "Cuộc sống ở đây tốt hơn ở Đại Dực nhiều à! Mặc dù ruộng ít (mỗi hộ có 1.000m2 ruộng) nhưng ở đây còn đi làm thuê, làm mướn được nên không có nhà nào đói cả. Vẫn còn khó khăn nhưng ai cũng xác định phải cố gắng thôi. Được thế này là vui rồi...".
Thấy cuộc sống của bà con Lý Lố ổn định và ngày càng phát triển, nhiều hộ dân ở Đại Dực trước kia còn ngại ngần, không dám đi theo chương trình di dân, nay một số nhà đã tự phát chuyển xuống ở nhờ anh em, họ hàng… Thậm chí họ còn dự tính sẽ định cư ở đây lâu dài. Hiện nay, đã có 3 hộ chuyển cả gia đình đến Lý Lố, một số hộ khác đang tìm hiểu về nơi "đất lành" này…
Dù sắp vào năm học mới nhưng điểm trường ở Lý Lố vẫn hoang vắng như thế này vì chưa có giáo viên.
Và nỗi lo về sự học cho con em mình…
Nếu so với nơi quê cũ, cuộc sống của bà con ở Lý Lố có nhiều thay đổi tích cực. Tuy nhiên, dường như cái nghèo vẫn còn đeo bám bà con nơi này. Do diện tích đất canh tác không nhiều nên các hộ được ít ruộng sản xuất trong khi thu nhập từ nông nghiệp là chính. Vì lẽ đó mà hiện nay, Lý Lố vẫn còn 11/20 hộ thuộc diện nghèo. Anh Đào Quang Thiện, người cán bộ xã gắn bó mật thiết với Lý Lố, tâm sự với chúng tôi: "Làm thế nào để bà con Lý Lố thoát nghèo, vươn lên làm giàu là trăn trở của đội ngũ cán bộ xã chúng tôi. Cứ như hiện nay thì cuộc sống của bà con dù có thoát nghèo cũng khó vươn lên giàu được. Bởi lẽ, phần ruộng đất bà con đang canh tác là do nhân dân Hải Sơn nhường lại và đó là diện tích tối đa rồi, không thể có nhiều hơn nữa. Bây giờ bà con chỉ còn hy vọng vào việc quản lý rừng. Theo đề án di dân xây dựng kinh tế mới, Đoàn 42 sẽ trồng rừng và giao lại cho người dân Lý Lố chăm sóc, quản lý...”.
Theo các đồng chí lãnh đạo xã Hải Sơn, hiện nay, Đoàn 42 đang hoàn tất các thủ tục để giao rừng cho dân bản Lý Lố chăm sóc. Và như vậy, ước mơ thoát nghèo của người dân trong bản đang có cơ hội trở thành hiện thực. Tuy nhiên, đó không phải mong ước duy nhất của Lý Lố. Gặp bà con nơi đây, chúng tôi nhận thấy rằng họ đang rất lo lắng về sự học của con mình. 20 hộ gia đình trong xã có đến 31 trẻ em đang ở tuổi học mẫu giáo và tiểu học. Để đến trường, các em phải đi 13 cây số. Còn nếu gửi các em học nhờ ở xã Bắc Sơn bên cạnh thì cũng phải đi bộ 4-5 cây số để đến trường. Trong khi đó, Lý Lố đã được Đoàn 42 đầu tư, xây dựng 1 điểm trường khang trang gồm 3 phòng học. Hiện nay, phòng học cho bậc mầm non đã được trang sắm đầy đủ đồ dùng, thiết bị. Hai phòng học còn lại chưa có bàn ghế, đồ dùng. Mặc dù vậy, cái khó nhất của Lý Lố là giáo viên. Để giảm bớt khó khăn, tránh tình trạng bỏ ngang trong việc học tập của con em bản Lý Lố, xã Hải Sơn đã đề xuất với thành phố cấp kinh phí mua sắm đồ dùng học tập, tăng cường giáo viên về bản. Tuy nhiên, đề xuất này đang gặp khó khăn do khâu biên chế giáo viên... Trước tình hình này, người dân trong bản rất lo lắng cho tương lai của con em mình. Anh Tằng A Tằng chia sẻ: "-Cuộc sống của chúng tôi giờ đã tốt rồi. Chúng tôi chỉ mong con em mình học được cái chữ, biết được nhiều kiến thức để mai này khá hơn bố mẹ. Ước mong của chúng tôi là các con được học, được có thầy cô giáo dạy cho cái chữ. Nếu không có thầy cô giáo về bản thì con chúng tôi thất học mất. Trường xa quá...".
Theo đồng chí Bí thư Đảng uỷ xã Vũ Văn Dũng thì hiện nay ngành giáo dục Móng Cái cũng đang nghiên cứu, đề xuất phương án giáo viên cho Lý Lố. Hy vọng năm học mới này Lý Lố sẽ có giáo viên, để niềm vui nơi quê mới của bà con thực sự trọn vẹn…
