Thanh niên trong kỷ nguyên mới vững lý tưởng, giàu khát vọng cống hiến - Bài 4: Vững vàng giữa "dòng chảy" thời đại

Cùng với cả nước bước vào kỷ nguyên mới, thế hệ trẻ Quảng Ninh với gần 268.000 người trong độ tuổi từ 16 đến 30 (chiếm 18,9% tổng dân số toàn thành phố) đang gánh trên vai trách nhiệm lớn đối với đất nước, đòi hỏi sự xung lực, tinh thần cống hiến, dấn thân, tiên phong đổi mới, sáng tạo, vững vàng tư tưởng trước mọi biến động của xã hội… Không chỉ cần sức mạnh mà tuổi trẻ hôm nay cần tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, gìn giữ truyền thống cách mạng, vững niềm tin, mạnh ý chí, xông pha trên những “mặt trận” mới.

Thiếu ý chí, chuẩn mực sẽ lung lay

Trong thời đại 4.0, mạng xã hội trở thành “mặt trận” lan truyền thông tin nhanh chóng. Mỗi lượt chia sẻ, bình luận hay tương tác có thể tạo nên những tác động sâu rộng trong xã hội. Theo Báo cáo Digital Vietnam 2025, tính đến cuối năm 2025, Việt Nam có khoảng 85,6 triệu người sử dụng internet, tương đương hơn 84% dân số; khoảng 79 triệu tài khoản mạng xã hội đang hoạt động, chiếm gần 78% dân số. Trong số đó, người trẻ sử dụng mạng xã hội chiếm số lượng lớn.

Điều đáng nói, thế lực thù địch, phản động từ lâu đã coi thanh niên là đối tượng tác động trọng điểm, bởi khi phai nhạt niềm tin, bào mòn lý tưởng, làm lệch chuẩn nhận thức chính trị của người trẻ, hậu quả không dừng ở một cá nhân mà có thể ảnh hưởng tới tương lai của cả dân tộc…

Gần đây, nhiều trang mạng xã hội của tổ chức, cá nhân phản động, chống phá, như: “Việt Tân”, “Chân trời mới Media”, “Bàn tròn chính trị Việt Nam”… liên tục dùng chiêu trò cắt ghép video, dựng hình ảnh qua AI nhằm xuyên tạc lịch sử, xuyên tạc sự thật, chủ trương, đường lối; bôi nhọ danh dự các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, “đánh đòn” tâm lý tò mò, hiếu kỳ của người dùng mạng xã hội bằng những tiêu đề giật gân, nội dung thiếu kiểm chứng, cố tình tạo ra “làn sóng dư luận” tiêu cực, gây hoang mang dư luận.

Bên cạnh các hoạt động tuyên truyền chống phá, không gian mạng còn là môi trường để tội phạm công nghệ cao hoạt động. Đầu năm 2026, lực lượng chức năng của Việt Nam đã triệt phá đường dây phát tán mã độc xâm nhập hơn 94.000 máy tính tại nhiều quốc gia. Cùng thời gian này, nhiều đối tượng sử dụng mạng xã hội để phát tán nội dung xuyên tạc, chống Nhà nước cũng bị phát hiện và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Điều đáng nói, nhiều người trẻ có khả năng tiếp cận công nghệ, nhưng lại thiếu chiều sâu chính trị và trải nghiệm thực tiễn. Khi thiếu “bộ lọc” thông tin, họ rất dễ rơi vào trạng thái hoài nghi, cực đoan, thậm chí bị dẫn dắt, dẫn đến tư tưởng lung lay, nghe theo đối tượng phản động, có những hành động phủ định giá trị cách mạng cũng như vai trò lãnh đạo của Đảng và thành tựu phát triển của đất nước… Thực tế đã có không ít người trẻ tham gia chia sẻ, bình luận vào trang xấu độc, dẫn đến vi phạm pháp luật, bị xử lý.

Tại Quảng Ninh, từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng chức năng đã xử lý hàng trăm trường hợp vi phạm pháp luật trên không gian mạng. Trong số đó có sự gia tăng ở lứa tuổi thanh niên. Một ví dụ gần đây, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an Quảng Ninh) phối hợp, phát hiện, xác minh, làm việc đối với 40 trường hợp có hành vi cổ vũ, chia sẻ, bình luận tiêu cực, sai sự thật, xấu độc trên hệ thống trang, kênh phản động của đối tượng Lê Trung Khoa và đồng bọn của đối tượng có nội dung bịa đặt, xuyên tạc, chống phá Đảng, Nhà nước, xúc phạm uy tín của các cơ quan, tổ chức và cá nhân... Mặc dù không trực tiếp tạo ra các nội dung phản động, nhưng hành vi cổ vũ, chia sẻ, bình luận tiêu cực, sai sự thật làm gia tăng phạm vi lan truyền của các thông tin xấu độc, gây ảnh hưởng tiêu cực đến tình hình an ninh, trật tự và nhận thức của cộng đồng.

Tại Hội nghị sơ kết triển khai xây dựng, nhân rộng mô hình “Sử dụng mạng xã hội an toàn cho học sinh, sinh viên”, đại tá Nguyễn Thuận, Phó Giám đốc Công an thành phố, nhấn mạnh: Sử dụng mạng xã hội trong học sinh, sinh viên ngày càng phổ biến, song đặt ra nhiều thách thức về quản lý, định hướng và chủ động phòng ngừa rủi ro trên không gian mạng. Bởi đây không phải “xã hội ảo”, mà là một bộ phận cấu thành của xã hội hiện thực, nơi hành vi, nhận thức và giá trị của người dùng, đặc biệt là học sinh, sinh viên chịu tác động trực tiếp và lâu dài. Bên cạnh đó, việc gia tăng sử dụng công nghệ và mạng xã hội cũng kéo theo nguy cơ mất an toàn thông tin, rủi ro lộ lọt dữ liệu cá nhân, tiếp cận thông tin xấu độc, sai sự thật, thậm chí bị lôi kéo vào các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.

Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo 35 thành phố Quảng Ninh, hành vi chống phá của các thế lực thù địch trên mặt trận tư tưởng ngày càng gia tăng. Thế lực thù địch, phản động đang đẩy mạnh chiến lược "diễn biến hòa bình" với thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo quyệt, trọng tâm nhắm vào thế hệ trẻ nhằm bẻ cong nhận thức và làm phai nhạt lý tưởng. Quảng Ninh là địa bàn chiến lược, địa bàn biên giới và là trung tâm du lịch quốc tế trọng điểm, nơi có sự giao thoa và hội nhập sâu rộng. Điều này tiềm ẩn nguy cơ rất lớn về xâm nhập văn hóa độc hại, đòi hỏi thanh niên phải có "sức đề kháng" tư tưởng đặc biệt vững chắc. Vì vậy, bảo vệ nền tảng cốt lõi trong công tác xây dựng Đảng không thể tách rời nhiệm vụ xây dựng một thế hệ thanh niên có bản lĩnh chính trị vững vàng, đủ năng lực nhận diện đúng - sai, có trách nhiệm để giữ gìn những giá trị cốt lõi của dân tộc.

Từ thiếu ý chí, thiếu chuẩn mực, tư tưởng chắc chắn sẽ lung lay. Không ít người trẻ hiện nay có biểu hiện lệch chuẩn về đạo đức, lối sống, thờ ơ với học tập, thiếu động cơ rèn luyện, sống thiếu lý tưởng. Nhiều người trẻ vì lạm dụng mạng xã hội đã tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần, như trầm cảm, rối loạn lo âu, tự kỷ... Theo báo cáo của Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Quảng Ninh, 9 tháng năm 2026 ghi nhận 57 trường hợp nhập viện do trầm cảm, trong đó có 17 bệnh nhân ở lứa tuổi vị thành niên.

Hệ lụy từ việc thiếu lý tưởng trong giới trẻ dẫn đến những hành vi gia tăng gần đây, là bạo lực học đường, vi phạm giao thông, mắc tệ nạn xã hội... Đáng lo ngại hơn, sự xuống cấp về nhận thức, đạo đức dẫn đến những hành vi đặc biệt nguy hiểm. Theo số liệu của lực lượng chức năng Quảng Ninh, giai đoạn 2023-2026, có hơn 4.000 bị can là thanh, thiếu niên trên địa bàn bị khởi tố các tội về trật tự, an toàn xã hội, gây thương tích, trộm cắp...

Trong đó, phạm pháp hình sự xuất hiện nhiều hơn mỗi ngày ở lứa tuổi thanh niên. Trong tháng 4/2026, Công an Quảng Ninh đã bắt giữ đối tượng Cù Văn An (sinh năm 1993, trú tại tỉnh Ninh Bình, làm nghề lao động tự do tại Quảng Ninh) về hành vi giết người tại phường Bãi Cháy sau 16 giờ gây án. Trong tháng 7/2026, Công an Quảng Ninh đề nghị truy tố Nguyễn Văn Thắng (sinh năm 1984, phường Việt Hưng) về các tội "giết người" và "sử dụng trái phép vũ khí quân dụng"…

Một thực trạng đáng buồn, còn những cán bộ, công chức trong cơ quan Đảng, chính quyền, thủ lĩnh đoàn thanh niên đã phai nhạt ý chí, vì lợi ích cá nhân, bất chấp vi phạm pháp luật, gây tổn hại đến nhà nước, tổ chức; làm mất niềm tin trong nhân dân.

“Mặt trận” thay đổi, bản lĩnh phải thay đổi

Trong kỷ nguyên mới, tri thức, công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia, đòi hỏi lực lượng thanh niên phải tiếp cận tri thức, dấn thân, cống hiến, không ngừng học hỏi, thay đổi tư duy để bắt nhịp với sự phát triển của xã hội. Đây không chỉ là xu thế phát triển của thế giới, mà còn là định hướng quan trọng đối với chiến lược phát triển đất nước trong giai đoạn mới, trong đó vai trò, trách nhiệm của tuổi trẻ là một trong những yếu tố quyết định.

Nếu như trước đây, tinh thần thanh niên là xung phong ra trận, anh dũng đấu tranh chống giặc ngoại xâm, giành độc lập cho dân tộc, thì nay ở “mặt trận” mới trong thời đại phát triển mạnh mẽ công nghệ số, xã hội số..., thanh niên phải tiên phong làm chủ công nghệ, đổi mới, sáng tạo, nêu cao ý chí phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, đối tượng chống phá Đảng, Nhà nước, dân tộc ta… “Mặt trận” thay đổi không có nghĩa là những giá trị của tuổi trẻ thay đổi mà ở đó, tình yêu quê hương, đất nước, trung thành với lý tưởng cao đẹp của Đảng tiếp tục được trao truyền, thể hiện bằng học tập nghiêm túc, lao động sáng tạo, tuân thủ pháp luật, gìn giữ văn hóa, bản sắc hồn cốt của dân tộc và đóng góp cho cộng đồng…

Với sứ mệnh đó, những năm qua tuổi trẻ cả nước có nhiều phong trào thi đua yêu nước, tạo sức lan tỏa sâu rộng, khích lệ tuổi trẻ dấn thân vào vùng khó, việc khó. Tại Vùng mỏ Quảng Ninh, phong trào tuổi trẻ xung kích trên mọi mặt trận, nhất là ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới, sáng tạo, vì cộng đồng, xây dựng thành phố Quảng Ninh giàu đẹp, văn minh, hiện đại đang lan tỏa rộng khắp, điển hình là các phong trào, chương trình: “Bình dân học vụ số”; “Khi tôi 18”, “Thiếu nhi vui khỏe - Tiến bước lên Đoàn”, "Tuổi trẻ với mùa xuân biên giới", "Thanh xuân dâng Đảng", "Tôi yêu Tổ quốc tôi"…

Nhiều tấm gương thanh, thiếu niên tiêu biểu được biểu dương về sự dấn thân, cống hiến, như: Nguyễn Xuân Tùng, Phó Giám đốc Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu là gương mặt trẻ tiêu biểu cho tinh thần lập nghiệp tại quê hương; Lê Thị Thúy, Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể dục thể thao Quảng Ninh với nhiều thành tích cao trong thể thao; Bùi Việt Đức, Đội hướng dẫn công tác cảnh sát khu vực Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an Quảng Ninh) là gương thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác; Lê Nguyễn Ngọc Vũ (khu Mỹ Cụ, phường Đông Triều) có thành tích xuất sắc trong học tập, rèn luyện và tốt nghiệp thủ khoa Đại học Bách khoa Hà Nội năm 2026…

Cống hiến không nhất thiết phải bắt đầu bằng những điều lớn lao, mà mỗi người cần làm tốt công việc của mình, sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình, xã hội và đất nước, tạo ra giá trị cho xã hội. Tuổi trẻ Quảng Ninh, dù mỗi người đang học tập, công tác ở nhiều lĩnh vực hay hoàn cảnh khác nhau, nhưng đều chung lý tưởng, mục tiêu phấn đấu góp sức trẻ dựng xây đất nước.

Đoàn viên Vũ Văn Quang (khu Sông Khoai 2, phường Quảng Yên), bộc bạch: "Với tôi, sống có trách nhiệm có thể từ việc không đầu hàng với số phận khi tôi không may bị tai nạn mất đi cánh tay phải và chân trái; là sự nỗ lực vươn lên làm chủ cuộc sống, duy trì cơ sở sản xuất; là tích cực tham gia hoạt động đoàn, hội và có thể là chia sẻ câu chuyện vượt khó của chính bản thân để lan tỏa tinh thần sống tích cực... Tôi nghĩ, khi có lý trí thì dù ở hoàn cảnh nào, mục tiêu đặt ra ta cũng có thể chạm tới...".

Tại buổi làm việc của Thường trực Thành ủy với Ban Thường vụ Thành Đoàn về kết quả công tác 6 tháng đầu năm 2026, đồng chí Vũ Quyết Tiến, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ thành phố Quảng Ninh đã đặt ra cho thanh niên những yêu cầu mới: Quảng Ninh đang hướng tới những mục tiêu chiến lược với quyết tâm duy trì tốc độ tăng trưởng cao, đòi hỏi thanh niên phải thực sự trở thành lực lượng tiên phong, xung kích, sáng tạo, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển của địa phương, đất nước. Các cấp bộ đoàn phải chủ động thích ứng với yêu cầu phát triển mới. Trong đó, tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống; xây dựng hình mẫu thanh niên Quảng Ninh thời kỳ mới; tổ chức các phong trào hành động cách mạng theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, gắn với nhiệm vụ chính trị của địa phương, tập trung vào những việc mới, việc khó và những nhiệm vụ tạo giá trị thiết thực cho cộng đồng. Mỗi phong trào phải xác định rõ mục tiêu, sản phẩm, đối tượng thụ hưởng và kết quả thực hiện, thông qua phong trào để rèn luyện thanh niên. “Mỗi tổ chức đoàn phải trả lời được những câu hỏi cốt lõi: “Phong trào đoàn sẽ làm gì trong kỷ nguyên mới? Hiệu quả tác động đến xã hội như thế nào? Mục tiêu và lộ trình của từng phong trào là gì?” - đồng chí Vũ Quyết Tiến nhấn mạnh.

Trong bài viết "Tương lai cho thế hệ vươn mình" nhân kỷ niệm 94 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Thế giới đang bước vào một thời kỳ phát triển đột phá chưa từng có về công nghệ và khoa học kỹ thuật. Sự phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, dữ liệu lớn và tự động hóa đang định hình mạnh mẽ, nhanh chóng cách thức làm việc, sinh hoạt và giao tiếp toàn cầu. Điều này đòi hỏi mỗi quốc gia, trong đó có Việt Nam, phải chuẩn bị kỹ lưỡng một thế hệ trẻ đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe về nguồn nhân lực để hội nhập và phát triển bền vững. Với khả năng tiếp cận nhanh chóng các xu hướng công nghệ mới, thế hệ trẻ chính là lực lượng tiên phong dẫn dắt đổi mới và sáng tạo…”.

Chặng đường mới, đòi hỏi tuổi trẻ không chỉ có sức khỏe, mà hơn hết phải có lý tưởng với trái tim “nóng bỏng” về sự cống hiến, dấn thân... có như vậy thanh niên mới xứng đáng là lực lượng kế cận, tiên phong của Đảng, hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.