Khó có nghề nào đổ nhiều mồ hôi, sức lực, thậm chí dễ dàng đổi cả tính mạng như nghề thợ lò.
Có bước chân vào những đường lò dài hun hút, nước dưới chân lùng nhùng đen đúa, còn phía trên là nước ngầm thấm qua vách tí tách rơi... mới thấy những ngày sum họp gia đình vào dịp Tết có ý nghĩa như thế nào đối với thợ lò...
Chị Súy, vợ của thợ lò Phạm Văn Tân (Công ty CP Than Hà Lầm) đang trang trí ngôi nhà mới chuẩn bị đón Tết.
Từ sự háo hức của những người xa quê...
Khu 9, phường Mông Dương, TX Cẩm Phả, là một trong những làng mỏ truyền thống ở Quảng Ninh. Ngoài những gia đình thợ mỏ có hộ khẩu thường trú tại đây, còn có cả những thợ mỏ từ nơi khác đến đây lập nghiệp. Cái tên "làng mỏ Mông Dương" bắt đầu từ những năm 80 của thế kỷ trước. Hồi ấy, theo chủ trương của tỉnh và ngành than, một phần diện tích đất đã được quy hoạch làm khu dân cư cho thợ mỏ. Lâu dần, khu vực này đông đúc lên, hình thành ba khu phố của thị trấn Mông Dương. Và mặc dầu đã có tên khu, tên phố hẳn hoi nhưng người dân trong vùng vẫn gọi như xưa: Khu Làng mỏ...
Trước đây nếu không đi làm ca thì cứ sau giờ cơm tối là Lê Hữu Tĩnh (quê Thái Bình, làm việc ở Mỏ than Khe Chàm) cùng nhóm bạn của anh ngồi bần thần để gặm nhấm sự buồn tẻ của thời khắc chập choạng. Nhưng giờ thì ai cũng hớn hở đi sắm Tết. Người thì sắm quần áo, người thì mua bánh kẹo. Anh chàng Công điệu đà tậu mớ mỹ phẩm dành cho nam giới. Công bảo rằng, cả năm chui trong hầm mỏ, da đen thui, người cũng... bốc mùi, phải "làm đẹp" mà lấy chút hên cho năm mới chứ. Nhưng có lẽ Trần Văn Phước là người hớn hở nhất. Ai chả biết Tết này anh sẽ ra mắt bố mẹ vợ tương lai. Vì thế, ngoài việc sắm sửa cho mình, Phước còn mua vải, mua khăn len, mua cà phê cho bố mẹ vợ. Thấy nhóm Tĩnh háo hức về quê ăn Tết, vợ chồng chị Đỗ Thị Đoan (người ở xã Sông Khoai, huyện Yên Hưng) cũng "lây" sự hồi hộp... Theo chồng ra Mông Dương từ năm 2008, chị mang cả hai đứa con theo. Anh làm công nhân đào lò ở Công ty Than Mông Dương, còn chị thì dựng 1 cái quán nước ngay tại nhà trọ. Năm nào cũng thế, cứ đợi chồng được nghỉ Tết là anh chị "cuốn chiếu" ngay về quê. Hỏi năm nay ăn Tết thế nào, chị Đoan cười rạng: "Mấy tháng cuối năm, nhà em tháng nào cũng đưa vợ hơn chục triệu. Thấy bảo tháng này còn phấn đấu đưa 20 triệu để về quê ăn Tết nữa cơ".
Những món quà Tết, các loại hoa làm bằng nhựa đầy màu sắc được nhóm thợ lò xa quê "rước" về cất cẩn thận trong những căn phòng trọ. Anh Nguyễn Văn Bằng (quê ở Thanh Hóa) cầm 2 bộ quần áo bò và 2 đôi giày thể thao lên khoe. Đó là món quà anh mua tặng 2 cậu con trai mới lớn. Còn chiếc xe máy "Future Neo" đỏ chót, đứng ngoẹo cổ trong góc phòng kia, anh vừa sắm tháng trước là món quà bất ngờ anh dành cho vợ khi về quê đón Tết. "Có bộ đồ này và được đi chơi cùng bố mẹ trên chiếc xe máy mới là bọn trẻ nhà tôi sang nhất xóm rồi" - Bằng gấp bộ đồ lại với vẻ mặt rất đỗi tự hào.
...Đến niềm vui của thợ lò ở phố Mới đến ngày ông Táo chầu trời mà ngôi nhà 3 tầng mới xây xong hồi tháng 11 của gia đình thợ lò Phạm Văn Tân (ở tổ 55, khu 5, phường Hà Trung) đã rộn ràng không khí Tết. Là thợ lò với 30 năm kinh nghiệm ở Công ty CP Than Hà Lầm, Phạm Văn Tân có mức lương được xếp trong top dẫn đầu Công ty năm 2010, thu nhập bình quân gần 22 triệu đồng/tháng. Vừa rót xong chén trà nóng hổi, chị Súy (vợ anh Tân) kể cho tôi nghe về những cái Tết khốn khó nhất của 2 vợ chồng hồi nào... "Ấy là cái dạo mới sinh thằng cu lớn (cháu năm nay đã học lớp 12), chiều 30 Tết mà 2 vợ chồng vẫn chưa chuẩn bị được gì, nhà cửa vẫn ngổn ngang. Mà làm gì có tiền mà chuẩn bị. Cả mấy ngày Tết chỉ có 1 con gà nhà nuôi mang ra làm thịt" - Chị Súy nhớ lại... Cứ lau, dọn nhà mới được một lúc, chị Súy lại ngẩn người, như nhớ lại cái căn nhà cũ gia đình chị ở trước đây. Nhớ không phải để nuối tiếc, mà là để mừng vui, toại nguyện với những gì vợ chồng chị đang có. Tuy đã dồn hết tiền xây nhà, nhưng mấy hôm nay chị vẫn ra chợ mua hoa, vài thứ đồ lặt vặt về trang trí cho căn nhà mới để chuẩn bị đón Tết. Tết năm nay đối với vợ chồng anh thợ lò Tân - Súy sẽ là ngắm nhiều hơn ăn, bởi nói như anh Phạm Hùng, Trưởng phòng Thi đua - Văn thể Công ty CP Than Hà Lầm: "Những thành quả lao động của vợ chồng Phạm Văn Tân đáng để mọi người "ngắm nghía" lắm!". Vừa ra khỏi cổng Công ty Than Mạo Khê với số tiền lĩnh thưởng Tết, cộng thêm tiền lương tháng cuối năm hơn 20 triệu đồng, anh Vũ Hữu Đạt (thợ lò Phân xưởng Khai thác 3 - Công ty Than Mạo Khê) tạt ngay vào chợ Trung tâm thị trấn Mạo Khê mua 1 cây quất lớn. Chợ Tết tưng bừng, tấp nập người đi mua sắm, khác hẳn với cái không gian ẩm thấp, ngột ngạt trong lò, càng khiến anh thêm chộn rộn. Cũng như bao người thợ khác của Công ty Than Mạo Khê, anh Đạt vui mừng vì qua những thăng trầm, sóng gió, giờ đây Công ty đã đứng vững, lãnh đạo quan tâm đến đời sống của công nhân hơn, người thợ lò cũng vì thế mà phấn khởi. Tết đối với những người thợ mỏ trẻ như Nguyễn Huy Cường (Phân xưởng khai thác 10, Công ty Than Nam Mẫu - Uông Bí) còn là dịp để anh xả hơi sau những ngày dài trong hầm mỏ. Dành hết số tiền hơn chục triệu đồng đưa cho mẹ, Cường chỉ mua cho mình 3 két bia và 1 cân mực khô, "để nhậu với đám bạn cùng trang lứa". Với Cường, đó cũng là 1 cách "xả hơi" hữu ích, để rồi hết Tết lại lao vào làm việc. Hôm qua tổ sản xuất của Cường làm tiệc tất niên. Tổ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng phân công cụ thể: Người lo thực phẩm (nhất thiết là phải có bánh chưng), người lo trang trí, mời đại biểu, người lo sắm quà Tết cho anh em… Nhìn những người thợ trẻ với ánh mắt rạng rỡ, mặt mũi sáng sủa khác hẳn ngày thường, Cường thấy lòng mình ấm áp... Còn tôi, chỉ là một người khách tình cờ đến đây, nhưng dường như niềm vui của họ đã lan sang, tôi như cũng đã hòa vào niềm vui ấy!
Thợ lò Nguyễn Văn Bằng bên chiếc xe máy mới mua dành tặng vợ vào dịp Tết Nguyên đán.
Năm nay, thợ mỏ vui hơn mọi năm. Cũng dễ hiểu thôi, "nước nổi thì bèo nổi" mà! Theo thống kê đã được công bố, năm 2010, các mục tiêu mà Tập đoàn TKV đạt được trong năm 2010 khá toàn diện, lợi nhuận trước thuế tăng đến 23%, nộp ngân sách tăng tới 25%. Đáng chú ý, với đội ngũ cán bộ, công nhân, lao động lên tới hơn 130 nghìn người, TKV vẫn đảm bảo mức thu nhập bình quân đạt 6,2 triệu đồng/người/ tháng, mức cao so với các tập đoàn kinh tế khác. Nhiều tổ đội, công trường, phân xưởng về đích trước hàng tháng, tạo những năng suất kỷ lục mới. Có lẽ vì thế mà mới giáp Tết, không khí đón xuân ở Vùng mỏ đã sôi động hẳn. Những cành đào đã thấy khoe sắc, rung rinh trên những chiếc xe đạp, xe máy, thậm chí cả trên những chiếc ô tô... Dọc tuyến đường 18, các vùng Mạo Khê, Uông Bí, Hòn Gai, Cẩm Phả... chúng tôi thấy băng, cờ của các công ty than rực đỏ. Mùa xuân đã về bên thềm mỗi nhà.
