Cách đây không lâu, Báo Quảng Ninh có đăng bài trao đổi vè “Bản sức của người Quảng Ninh”. Chúng tôi rất đồng tình với tờ báo khi đưa vấn đề này ra thảo luận. Đây là việc làm bổ ích và cần thiết nhằm góp phần gợi mở cho người Quảng Ninh ý thức được chính mình.
Sau gần ba mươi nhăm năm sống, lao động, công tác trên đất Quảng Ninh, tôi có điều kiện đi khắp tỉnh và hiểu biết một số đặc điểm, đức tính tiêu biểu của người Quảng Ninh. Theo tôi, người Quảng Ninh có những đức tính tiêu biểu là VĂN MINH, HIỆN ĐẠI. Ngược dòng lịch sử chúng ta đều biết, Quảng Ninh từ xa xưa đã có một nền văn hoá (được lấy tên là Văn hoá Hạ Long) phát triển rực rỡ là một trong những cái nôi phát triển của người Việt cổ. Kế đến là chính sử đã ghi chép về thương cảng Vân Đồn ở Quảng Ninh rất phát triển từ thời Lý , cách nay gần cả nghìn năm. Đến thời Trần, cách nay trên dưới 700 năm, Quảng Ninh đã phát triển trở thành một trung tâm văn hoá của quốc gia Đại Việt, với chùa Quỳnh Lâm (Đông Triều) được mệnh danh là một trong “tứ đại khí” của quốc gia thời ấy. Trên đất Đông Triều còn dấu ấn lăng tẩm, vườn thượng uyển của hoàng cung... Sự phát triển độc đáo nữa là việc vua Trần Nhân Tông về tu hành, lập ra Thiền phái Trúc Lâm, với giáo lý “Phật tại tâm” và“Tâm tức Phật” cũng chính trên đất Quảng Ninh cụm di tích Yên Tử Đông Triều, với hàng trăm chùa, am, tháp... không ở địa phương nào trên đất nước ta có dược, đã chứngminh điều đó. Về kinh tế, việc khai thác than chính là một bước phát triển quan trọng của Việt Nam cuối thế kỷ XIX. Và Quảng Ninh là điểm xuất phát để rồi rau 1955 khi vùng mỏ được giải phóng chúng ta đã phát triển phát triển sản xuất lên một tầm cao mới. Nhất là khi cùng với cả nước thực hiện công cuộc đổi mới, Quảng Ninh luôn đạt được những thành tựu quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội... Hiện nay, Quảng Ninh cũng vẫn là một trong những địa phương có tốc độ phát triển mạnh trong nước với nhiều chỉ tiêu đạt cao. Năm 2006 vừa qua Quảng Ninh là tỉnh có số thu ngân sách nhà nước đứng đầu toàn quốc. Những kiến giải đó cũng cho phép chúng ta khẳng định nét văn minh - hiện đại của vùng đất Quảng Ninh. Mặt khác, khi đề cập tính hiện đại của một cộng đồng xã hội. Các nhà khoa học chỉ ra rằng: “Con người hiện đại không phải là con người cắt đứt với quá khứ của mình và cũng không chỉ là sản phẩm thuần tuý của thời đại ngày nay”. Theo cách tiếp cận đó, chúng ta hình dung lịch sử của Quảng Ninh (trong lịch sử dân tộc) vừa mang tính đứt đoạn, vừa mang tính liên tục. Người Quảng Ninh hôm nay đã và đang nối tiếp và không ngừng phát triển một cách liên tục về nhiều lĩnh vực kinh nghiệm, nhận thức, trí tuệ, kỹ năng, kỹ xảo, phẩm chất, đạo đức, thái độ v.v... của những người lớp trước. Quá trình nối tiếp đó, người Quảng Ninh đã chọn lọc, kế thừa, tôn trọng những truyền thống tốt đẹp, phù hợp với thời đại ngày nay. Nói một cách khác con người hiện đại, chính là con người đã hoà hợp nhuần nhuyễn với truyền thống làm cho truyền thống cũng trở thành hiện đại. Về mặt này, Quảng Ninh thực sự cũng là vùng đất có nhiều nét tương đồng.
Chúng ta thấm nhuần chiến lược nguồn lực con người. Hiện nay, chúng ta ngày càng hiểu rõ ràng hơn nguồn gốc của sự giàu có không chỉ là tài nguyên thiên nhiên, vốn, kỹ thuật, mà yếu tố con người ngày càng có ý nghĩa quyết định. Định vị được những đức tính tốt đẹp tiêu biểu của mình là một việc rất quan trọng để có hướng bảo tồn, phát huy nó. Tất nhiên để đi đến khẳng định người Quảng Ninh có những đức tính tiêu biểu là Văn minh, hiện đại, còn phải có nhiều công trình khảo sát, nghiên cứu toàn diện hơn của các nhà khoa học. Trước lúc đó, việc trao đổi góp phần làm sáng rõ bản sắc của người Quảng Ninh theo tôi nghĩ là rất bổ ích nó đồng nghĩa với việc xác định rõ cái “căn cước” cái “chứng chỉ” của người vùng mỏ Quảng Ninh. Thiếu nó, liệu chúng ta có còn tồn tại như một giá trị trong cộng đồng dân tộc Việt Nam.
