Mô hình tình nguyện viên chăm sóc người cao tuổi tại gia đình do Uỷ ban Quốc gia về Người cao tuổi và Trung tâm Nghiên cứu trợ giúp người cao tuổi triển khai, được thực hiện thí điểm ở xã Yên Thọ (huyện Đông Triều) từ giữa năm 2008.
Với mục đích cao cả là giúp đỡ, sẻ chia với những người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn thông qua sự trợ giúp của các nhóm tình nguyện viên (TNV), sau 2 năm thực hiện, mô hình đã thể hiện rõ tính nhân văn sâu sắc và được các cấp chính quyền, cộng đồng đánh giá cao…
Hằng ngày các TNV thường cắt cử nhau đến chăm sóc, động viên cụ Trần Thị Ca, giúp cụ vơi đi sự cô đơn của tuổi già.
Mô hình nhân ái
Yên Thọ được chọn thí điểm do có số lượng người cao tuổi khá lớn (khoảng gần 1.000 người), trong đó có nhiều cụ thuộc diện hộ nghèo, người cô đơn. Mục tiêu của mô hình là tổ chức mạng lưới TNV để chăm sóc, giúp đỡ người cao tuổi nghèo, cô đơn trong sinh hoạt hằng ngày, trong giao tiếp xã hội và trợ giúp về y tế. Hiện nay mô hình đã tập hợp được 30 TNV chia thành 4 nhóm, nhận chăm sóc, giúp đỡ 10 cụ có hoàn cảnh khó khăn trong xã. Ngay từ khi mô hình bắt đầu đi vào hoạt động, các thành viên của tổ đã không nề hà khó khăn, trước sự mặc cảm của những người già có hoàn cảnh khó khăn để tìm cách giúp đỡ họ. Cùng với việc đến tận nơi chăm sóc, các TNV còn vận động bà con hàng xóm, cộng đồng chung tay giúp đỡ các cụ. Ông Thân Văn Ngọt, Chủ tịch Hội Người cao tuổi xã Yên Thọ, Tổ trưởng tổ TNV cho biết: “Các TNV cũng chính là những người cao tuổi. Mặc dù tuổi cao, sức khỏe có nhiều hạn chế song tất cả đều tham gia rất nhiệt tình. Và chính từ đó, các TNV đã khơi dậy tình thương yêu, đoàn kết trong cộng đồng cùng chung tay chăm sóc người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn, giúp họ thêm tin yêu cuộc sống…”.
Đúng như tên gọi của mô hình những người tham gia đều với tinh thần tình nguyện. Ngoài việc được tập huấn kiến thức chăm sóc người cao tuổi thì các TNV không có và cũng không đòi hỏi bất kỳ chế độ nào. “ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng” nhưng họ rất nhiệt tình. 30 TNV có những hoàn cảnh sống, điều kiện khác nhau nhưng họ gặp nhau ở sự đồng cảm với những người già có hoàn cảnh khó khăn.
Bà Vũ Thị Chắt, một TNV của mô hình này ở Yên Thọ tâm sự: “Người già có hoàn cảnh khó khăn thường khó tính, tự ái rất cao. Ban đầu khi TNV đến, có người còn kiên quyết không nhận sự giúp đỡ, xua đuổi, lạnh nhạt. Nhưng rồi dần dần các cụ cũng hiểu ra và đồng ý để chúng tôi đến chăm sóc. Giờ thì hằng ngày, chúng tôi đều đến bầu bạn với các cụ. Và các cụ cũng coi những TNV như người thân trong gia đình”. Việc làm của tổ TNV viên được chính quyền, các đoàn thể và bà con trong thôn, trong xã Yên Thọ rất ủng hộ. Nhiều người không phải là TNV nhưng cũng đã góp công, góp của giúp đỡ người cao tuổi khó khăn. “Trong xã hội có rất nhiều người tốt, chỉ có điều họ chưa có dịp để thể hiện lòng tốt của mình. Tổ TNV chăm sóc người cao tuổi ở Yên Thọ đã khơi dậy được lòng nhân ái của cả cộng đồng” - Ông Ngọt chia sẻ với chúng tôi…
Bà Lương Thị Thắng (thứ 3, phải sang) rất vui mỗi khi có tổ TNV đến động viên, chia sẻ.
Thắp sáng tình người
Bằng cả tấm lòng mình, các TNV ở xã Yên Thọ đã thực sự tạo được những điều kỳ diệu trong cuộc sống của người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn. Trong đó, phải kể đến trường hợp cụ Trần Thị Ca, 82 tuổi, ở thôn Xuân Quang. Cụ Ca sống cô đơn, không có nhà ở. Cuộc sống của cụ là nay ở nhờ nhà này, mai ở đợ nhà khác. Thấy hoàn cảnh của cụ như vậy, tổ TNV chăm sóc người cao tuổi xã Yên Thọ đã thường xuyên đến chăm sóc, phụng dưỡng cụ Ca. Tổ TNV còn đứng ra vận động dòng họ Trần trong xã để cho cụ một miếng đất 50m2. Sau đó, kêu gọi các nhà hảo tâm, bà con lối xóm quyên góp xây cho cụ Ca một ngôi nhà và tặng cụ đồ dùng sinh hoạt trị giá trên 20 triệu đồng. Chính nhờ sự giúp đỡ đó mà đến nay, cuộc sống của cụ Trần Thị Ca đã phần nào vơi bớt khó khăn. Trong sự xúc động, cụ chia sẻ với chúng tôi: “Cả đời tôi chưa bao giờ dám mơ ước có được một ngôi nhà của riêng mình, vậy mà đến giờ, ở cái tuổi gần đất xa trời tôi lại được hưởng niềm hạnh phúc to lớn này. Thật không biết nói gì hơn ngoài lời cảm ơn đến tổ TNV và những người đã giúp đỡ tôi… Từ nay tôi đã có nơi để đặt bát hương của gia đình, sau này có nhắm mắt xuôi tay cũng bớt phần lo lắng...”.
Hay như trường hợp của cụ bà Lê Thị Quạt, gần 80 tuổi, ở khu Yên Sơn, hoàn cảnh gia đình cũng hết sức éo le. Chồng mất sớm, cụ Quạt một thân một mình nuôi hai người con trai khôn lớn. Người con trai cả của cụ đã bỏ quê đi làm ăn ở xa từ nhiều năm nay, không có tin tức gì. Cụ Quạt ở với người con trai thứ. Cuộc sống những tưởng yên ổn đến cuối đời, thì anh con trai thứ của cụ bỏ vợ con, mẹ già, theo người đàn bà khác. Mặc cảm vì con mình phụ bạc vợ, nên cụ Quạt cũng không dám ở nhờ nhà con dâu, mà lang thang, vạ vật khắp nơi. Thấy hoàn cảnh cụ như thế, tổ TNV đã phân công bà Đào Thị Mỳ, tổ phó tổ TNV đến để giúp đỡ. Không quản ngại khó khăn, bà Mỳ đã nhiều lần đến nhà con dâu cụ Quạt để tâm sự, phân tích và khuyên chị này đón mẹ chồng cũ về ở cùng. Ban đầu, chị Nguyễn Thị Mơ, dâu cũ của cụ Quạt rất phản đối, vì cho rằng mẹ chồng đã không khuyên can, bảo ban con trai. Với lại chị một mình phải nuôi hai con nhỏ, bản thân không có việc làm ổn định và bị loà cả 2 mắt. Nhưng rồi nghe những lời tâm sự, phân tích của bà Mỳ, chị Mơ đã đón cụ Quạt về ở và cùng các con phụng dưỡng chăm sóc cụ. Chị Mơ tâm sự với chúng tôi: “Trước đây, khi hoàn cảnh gia đình có biến cố, bản thân lại là người bị thiệt thòi nên tôi đã có những hành động không đúng với mẹ chồng. Thế nhưng sau khi được sự khuyên bảo, phân tích của bác Mỳ và đặc biệt được chứng kiến những việc làm của tổ TNV đối với mẹ chồng tôi thì trong tôi đã có suy nghĩ khác. Tại sao các TNV họ không phải người thân thích còn làm được như vậy? Mình dù sao cũng là con dâu, gắn bó nhiều năm với mẹ mà lại quay mặt bỏ mẹ già bơ vơ không nơi nương tựa như vậy thật không đúng đạo lý. Xuất phát từ suy nghĩ đó nên tôi đã đón mẹ về phụng dưỡng…”. Bây giờ cụ Quạt coi chị Mơ như con gái mình. Còn chị Mơ cũng chăm sóc người mẹ chồng cũ với tấm lòng của một người con gái hiếu thảo.
Đến thăm nhà bà Lương Thị Thắng (thôn Yên Sơn), chúng tôi thấy hoàn cảnh của bà cũng khó khăn không kém. Là cán bộ của một trường đại học, khi về hưu, bà Thắng bị bệnh hẹp van tim nhưng lại phải sống cô đơn một mình, không có gia đình. Nhiều lúc căn bệnh phát tác, bà bị ngất mà không có ai ở bên cạnh… “Nhiều lần tôi tưởng mình không còn sống nổi. Thế nhưng, từ khi có các TNV thường xuyên đến động viên, chăm sóc và còn tạo điệu kiện giới thiệu một em sinh viên của Trường Đại học Công nghiệp đến ở cùng thì cuộc sống của tôi cũng phần nào vơi bớt cô đơn và tôi cũng yên tâm hơn…”, bà Thắng tâm sự.
Cụ Lê Thị Quạt (người thứ 2, phải sang) cùng con dâu và các TNV.
Thay lời Kết
Chính bằng lòng nhân ái, sự sẻ chia tình cảm của các TNV đã giúp cho những người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn ở Yên Thọ tìm được hơi ấm lúc tuổi già. Các cụ, các bà đã được bao bọc, được sống trong tình thương yêu của cộng đồng. Nhưng thực tế, còn nhiều lắm những người cao tuổi đang phải sống trong cô đơn, thiếu thốn cần được sẻ chia, giúp đỡ. Được biết, sau thời gian thực hiện thí điểm, từ tháng 1-2010, mô hình đã được chuyển về tỉnh quản lý. Tuy nhiên, theo như các tình nguyện viên cho biết thì từ khi có quyết định chuyển về tỉnh, mà cụ thể là do Sở LĐ-TB&XH quản lý thì mô hình này dường như bị bỏ ngỏ. Bởi lẽ đến thời điểm này, tức là sau 5 tháng thay đổi hình thức quản lý thì tổ TNV chưa nhận được bất cứ một thông báo hướng dẫn nào…
Hy vọng rằng, mô hình sẽ ngày càng nhận được sự quan tâm và tiếp tục được nhân rộng ra nhiều địa phương khác trong tỉnh. Bởi tính thiết thực và tinh thần nhân văn của mô hình đã được chứng minh trên thực tiễn.
