Năm 2005, tốt nghiệp Trung cấp Y Quảng Ninh nhưng chưa xin được việc làm, vợ lại mới sinh “tí con”, sức khoẻ còn rất yếu, Vũ Trọng Bách (ở thôn 14, xã Hiệp Hoà, huyện Yên Hưng) thực sự lo lắng, bởi cả nhà chỉ trông vào mấy sào ruộng khoán.
Trong tình thế khó khăn ấy, Bách được Đoàn TN xã Hiệp Hoà tạo điều kiện cho vay 50 triệu đồng từ nguồn vốn giải quyết việc làm cho thanh niên (thường gọi là “vốn 120”)... Với số vốn ban đầu này, anh đã phát triển dần và vươn lên làm giàu. Năm 2008, Vũ Trọng Bách vinh dự là một trong hai đại biểu thanh niên Quảng Ninh được nhận giải thưởng Lương Định Của, do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trao tặng...
Anh Vũ Trọng Bách.
+ Thôn 14 chủ yếu là các hộ làm nghề biển, đời sống kinh tế đã khó khăn, trình độ nhận thức cũng hạn chế. Lứa tuổi bọn tôi không nhiều bạn được học hành đến nơi đến chốn. Tôi may mắn hơn một chút, sau khi tốt nghiệp THPT đã được học tiếp Trung cấp Y Quảng Ninh. Nhờ được sống trong môi trường giáo dục chuyên nghiệp, tiếp xúc và tham gia nhiều phong trào thanh niên nên khi về địa phương, tôi hăng hái tham gia các hoạt động Đoàn. Thôn chưa thành lập chi đoàn thì tôi “sinh hoạt ké” ở các thôn khác. Kể cả khi đã nhận đấu thầu đầm và rất bận rộn với các công việc nạo vét, be bờ, chăn thả cá, lợn, gà... thì tôi vẫn dành thời gian cho hoạt động Đoàn. Cũng từ đây tôi mới biết tổ chức Đoàn có nhiều hoạt động hỗ trợ thanh niên phát triển kinh tế, trong đó có nguồn vốn 120 hỗ trợ việc làm cho thanh niên. Nhờ sự hướng dẫn của Ban chấp hành Đoàn xã, cuối năm 2005, tôi làm thủ tục vay 50 triệu đồng. Đến năm 2008, tôi vay tiếp lần 2, cũng với mức tiền 50 triệu đồng. Thực tế khoản vốn vay này đã hỗ trợ tôi rất nhiều trong công việc làm ăn...
- Cụ thể là như thế nào?
+ Sau khi được vay 50 triệu lần đầu, tôi đã mở rộng thêm 2 ô nuôi ba ba. Thời điểm đó, ba ba đang được tiêu thụ với giá cao trên thị trường; đi tham quan một số mô hình nuôi ba ba trong huyện, tỉnh, tôi mê ngay. May mắn hơn, khi tôi được vay vốn lại đúng vào vụ mới nên hiệu quả kinh tế khá cao. Kết hợp với các loại hình sản xuất khác, chẳng bao lâu tôi đã trả hết số nợ này. ác thay, đợt rét đậm kéo dài hồi cuối năm 2007 và dịch cúm gia cầm đầu năm 2008 đã làm tôi thiệt hại hàng trăm triệu đồng. Nếu không có lần vay thứ hai vào năm 2008 thì chắc tôi cũng khó mà vực dậy được.
- Qua kinh nghiệm bản thân, anh thấy nguồn vốn 120 có tác động tích cực thế nào cho thanh niên lập nghiệp?
+ Có thể nói thanh niên làm kinh tế, một trong những khó khăn nhất là vốn. Bởi vậy khi được vay vốn 120, họ đã được tạo động lực rất nhiều. Thôn tôi 3 năm trước đây có nhiều hộ nghèo, sau khi thanh niên được vay vốn làm ăn, 10 mô hình kinh tế thanh niên đã ra đời, làm ăn khá hiệu quả. Hiện nay thôn chỉ còn 5 hộ nghèo, đều là những gia đình có hoàn cảnh neo đơn, không có hộ nào có nhân khẩu trong độ tuổi thanh niên cả. Ngoài tác dụng hỗ trợ thanh niên làm kinh tế, nguồn vốn vay của thanh niên này còn góp phần phát triển các hoạt động của tổ chức Đoàn. Thôn 14 của tôi từ khi thanh niên được vay vốn làm ăn, đã tập hợp được đông đảo thanh niên tham gia sinh hoạt. Từ chỗ chưa có ai là đoàn viên, đến nay thôn đã thành lập được chi đoàn, gồm 50 ĐVTN; trong đó nhiều bạn trước kia chỉ biết sống bằng nghề đi biển, giờ cũng vay vốn để ổn định cuộc sống trên bờ và tích cực tham gia các hoạt động xã hội...
- Theo anh, vì sao vốn 120 lại có tác động tích cực ấy?
+ Vốn 120 là nguồn vốn ưu đãi dành riêng cho thanh niên lập nghiệp. Thanh niên ở những vùng khó khăn muốn khởi nghiệp, một khi có dự án hợp lý đều được xét cho vay. Những mô hình kinh tế nào đã thực hiện mà có hiệu quả lại được cho vay cao hơn, lên đến cả trăm triệu đồng. Trong khi lãi suất từ các nguồn vốn khác khá cao thì lãi của vốn 120 ưu đãi hơn rất nhiều. Tôi nhớ, thời điểm năm 2006-2007, lãi suất từ các nguồn vốn nói chung cao ngất, lên đến hơn 1,5% năm, thì vốn 120 chỉ có 0,5% năm. Bởi vậy thanh niên có thể yên tâm sản xuất mà không phải quá lo đến khoản sinh lãi...
- Còn mặt hạn chế của nó thì sao?
+ Là vốn do Đoàn thanh niên trực tiếp quản lý, mọi thủ tục vay vốn từ khâu lập dự án, thẩm định, trình duyệt v.v.. đều do thanh niên thực hiện. Đáng nhẽ công việc này sẽ được giải quyết nhanh chóng, gọn nhẹ, ít nhất là mất ít thời gian hơn các dự án vay vốn khác, song theo tôi thấy, nó vẫn còn chậm và nhiều thủ tục rườm rà quá. Các dự án vay vốn nếu thực hiện nhanh cũng phải chờ hàng tháng trời, thậm chí là lâu hơn. Mà bạn biết rồi đấy, làm ăn nó có cơ hội, thời vụ; nhiều trường hợp qua thời điểm cần vốn thì sau đó có cho vay cũng ít tác dụng. Việc chậm triển khai các thủ tục vay vốn cho thanh niên còn có một nguyên nhân khác; đó là sự vào cuộc còn thiếu tích cực, thiếu hiểu biết của một số cán bộ Đoàn, nhất là ở các vùng khó khăn. Ngoài ra, so với các nguồn vốn vay khác, vốn 120 cho thanh niên vay với số lượng hơi thấp. Thanh niên khởi nghiệp chỉ được vay 10 triệu đồng quả là không thấm vào đâu. Các dự án đã thực hiện thì dựa vào số lượng lao động mà cho vay vốn, đa số chỉ vài ba chục triệu, trong khi đó các mô hình làm ăn này có tổng đầu tư lên đến vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng...
- Vậy phải như thế nào thì mới hợp lý?
+ Thời gian gần đây nhiều địa phương đã mở rộng được các tổ vay vốn nên nhiều đoàn viên thanh niên được vay vốn hơn. ở xã Hiệp Hoà, số thanh niên được vay vốn làm ăn đã tăng lên gấp 2 so với trước. Đây là một hướng tốt nên tiếp tục phát huy. Nhưng có một vấn đề mà tổ chức Đoàn cần quan tâm giải quyết khi cho thanh niên vay vốn; đó là phải hướng nghiệp cho họ sao cho phù hợp thực tế. Đồng thời cần tăng cường chuyển giao kiến thức, khoa học kỹ thuật cho thanh niên, từ chính sách thuế, vay vốn, các ưu đãi cũng như quy định của nhà nuớc, thậm chí cả những kiến thức về thị trường v.v.. Và quan trọng nữa là cần tăng cường giám sát, quản lý vốn một cách chặt chẽ, phải cùng vào cuộc trong từng dự án vay vốn... Tôi tin làm được như thế sẽ không chỉ giúp thanh niên bảo toàn và phát triển được đồng vốn đúng mục đích, nhằm tăng cường kinh tế, xoá đói giảm nghèo mà còn giúp nguồn vốn 120 ngày càng hiệu quả và có tác dụng thiết thực đối với thanh niên.
- Xin cảm ơn anh về cuộc trao đổi này!
