(Ông Trần Minh Hàn, Giám đốc Công ty TNHH thuỷ sản Minh Hàn, trò chuyện với PV Báo Quảng Ninh)
Đang ở phố lại đùng đùng kéo gia đình sang vùng đầm lầy thuộc xã Hoàng Tân (TX Quảng Yên) lập nghiệp. Người ta bảo anh liều khi dám gom góp, thế chấp vay mượn để đầu tư cả chục tỷ đồng vào mô hình nuôi trồng và sản xuất giống tôm, cua thương phẩm. Họ nói cũng có lý, bởi không ít người đầu tư vào lĩnh vực này đã phải chịu thua lỗ, phá sản. Thế nhưng, anh vẫn quyết tâm làm và đã thành công. Anh là Trần Minh Hàn, Giám đốc Công ty TNHH thuỷ sản Minh Hàn...
- Thưa anh, xuất phát từ suy nghĩ nào mà anh lại đầu tư phát triển mô hình này?
+ À, số là thế này. Tôi sinh ra ở vùng làng đảo Hà Nam. Ngày xưa, ở vùng này, cha ông tôi mưu sinh bằng nghề bám biển, khai thác con tôm, con cá. Nhưng cứ đánh bắt mãi rồi cá cũng phải hết chứ! Tôi nghĩ vậy và bắt đầu chuyển sang mô hình nuôi tôm, cua thương phẩm. Bắt tay vào công việc tôi thấy tìm con giống quá khó khăn, bà con cứ phải mua mãi tận miền Trung, miền Nam mang ra mà chẳng biết chất lượng thế nào nên trăn trở lắm. Lại nữa, nhiều lần chính bản thân tôi và bà con vùng này nhập giống từ phía Nam về dù cho mưa gió, bão bùng thế nào cũng phải xuống giống. Con giống thả xuống đầm mà như đánh bạc với biển khơi vậy! Tôi nghĩ, tại sao mình không sản xuất con giống ngay tại chỗ để phục vụ bà con, để ai cũng chủ động được nguồn cung, được mùa vụ? Đến giờ, mô hình của tôi đã rộng khoảng trên 2ha. Đến khoảng năm 2017, những gì tôi dự định sẽ bước đầu hoàn thành…
- Ngày xưa, các cụ nhà ta làm nông nghiệp thường hay nói: Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống. Yếu tố giống được đưa xuống vị trí sau cùng. Với nuôi trồng thuỷ sản, thì điều ấy có đúng không, thưa anh?
+ Ấy chết. Trồng lúa thì được, chứ nếu mà mang kinh nghiệm ấy áp dụng vào với tôm, cua, dù là nuôi quảng canh, cũng phá sản ngay. Theo tôi, con giống tốt sẽ quyết định một nửa thắng lợi đấy. Sở dĩ, nuôi trồng thuỷ sản rủi ro cao cũng một phần vì chưa chủ động được về nguồn giống, từ số lượng đến chất lượng giống. Giống nuôi trồng thuỷ sản ngay tại chỗ chỉ đáp ứng khoảng 10% còn lại chúng ta toàn phải nhập từ các tỉnh bạn, rồi còn nhập cả của Trung Quốc nữa. Khó kiểm soát chất lượng lắm. Chỗ chúng tôi mới chỉ đáp ứng khoảng 20% nhu cầu cho bà con trên địa bàn thị xã. Bởi diện tích nuôi trồng thuỷ sản trong toàn thị xã bây giờ lên đến trên 6.000ha, tiêu thụ mỗi năm khoảng 400 triệu con giống thì quả thực năng lực của cơ sở chúng tôi cũng không thể nào đáp ứng được…
- Đấy là số lượng, thế còn chất lượng con giống, anh đã làm gì để đảm bảo cho bà con?
+ Câu chuyện này kể ra rất dài. Lúc đầu, tôi cũng mày mò làm thử. Thất bại lên thất bại xuống rồi đấy. Tôi đi lên từ những bài học vấp váp của chính mình. Năm 2004, tôi đầu tư nuôi chỉ với 500m2 với con giống mua từ miền Trung về. Năm 2008, bắt đầu sản xuất thử và đến mãi năm 2010 mới thành công và có chút lãi. Con giống bố mẹ vẫn là một khó khăn lớn. Chúng tôi phải thu mua từ nguồn khai thác tự nhiên, mua từ Phú Yên, Cà Mau về tuyển lựa, sau đó mới ủ giống cho sinh sản. Con giống nào chất lượng kém là ngay lập tức phải loại bỏ. Một cặp giống giá khoảng 5 triệu đồng nhưng chúng tôi chỉ khai thác qua hai mùa đẻ trứng sau đó lại phải tìm con khác thay thế. Nhờ vậy mà con giống ở cơ sở chúng tôi được bà con ưa chuộng, tin dùng. Bà con ở mãi Tiên Yên, Vân Đồn cũng xuống chỗ tôi lấy giống nữa đấy. Năm nay, chất lượng giống tốt, chi phí đầu vào giảm, chúng tôi làm ăn có lãi hơn nên sẽ giảm giá con giống cho bà con xuống chỉ còn 400 nghìn đồng trên một vạn con tôm sú giống...
- Bài toán con giống đã được anh giải quyết tốt. Thế thì theo anh tại sao ở Quảng Ninh chúng ta khâu này vẫn còn yếu thế nhỉ?
+ Có một nghịch lý thế này anh ạ. Quảng Ninh chúng ta là vùng đất có thế mạnh về nuôi trồng thuỷ sản nhất nhì cả nước. Diện tích nuôi trồng chúng ta lớn, sản lượng của chúng ta nhiều nhưng khâu sản xuất giống thì lại rất yếu. Theo tôi được biết thì cả tỉnh chỉ có khoảng 15 cơ sở sản xuất giống thuỷ sản, nhưng quy mô chưa lớn, chỉ đáp ứng được hơn 10% nhu cầu; đã thế chất lượng con giống lại chưa cao, tính cạnh tranh kém. Riêng TX Quảng Yên của chúng tôi đây, ngoài chỗ tôi ra mới chỉ có một cơ sở khác sản xuất giống, tuy nhiên quy mô nhỏ chỉ bằng khoảng một phần tư cơ sở của tôi. Anh em chúng tôi cố gắng lắm cũng không lấy đâu ra đủ con giống để cung ứng.
Còn anh hỏi vì sao lại thế, theo tôi có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Thứ nhất là vốn đầu tư cho việc sản xuất giống quá cao, thu hồi lại chậm; cơ chế hỗ trợ phát triển sản xuất giống chưa thực sự phát huy hiệu quả; con giống bố mẹ chủ yếu bắt từ tự nhiên, không thuần chủng; sản xuất giống trải qua nhiều công đoạn phức tạp và một đặc thù nữa là nuôi trồng thuỷ sản của Quảng Ninh chỉ có mùa 3 tháng, không thể làm quanh năm như phía Nam nên đầu tư cho sản xuất giống chỉ bán theo mùa, thời gian còn lại sẽ lãng phí v.v..
- Khó khăn là vậy mà sao anh vẫn lao vào làm, liệu có phải anh “liều” quá không như bà con vẫn nói?
+ Đúng là phải đam mê với nghề lắm mới làm được. Anh thấy rồi đấy, chúng tôi kê giường, mắc màn bên cạnh các bể ương con giống, theo sát nó từng ly từng tí mới được. Giờ chỉ cần nhìn vào mai cua là tôi cũng đủ biết mấy ngày nữa nó đẻ. Còn về giá trị kinh tế thì đã kinh doanh ai chẳng nghĩ đến. Tôi xác định rằng, đầu tư vào đây là sẽ thu hồi dần. Làm cái nghề này đôi khi cũng phải chấp nhận rủi ro, dám liều. Lợi nhuận khá thì rủi ro phải cao thôi. Hãy đảm bảo con giống tốt, khắc phục được những bất lợi của thời tiết là người nuôi sẽ giảm bớt được rủi ro. Phải tự mình học hỏi và cẩn trọng với nghề chứ đã có ai mua được bảo hiểm rủi ro cho con tôm đâu…
- Cơ chế chính sách có hỗ trợ được nhiều cho anh vượt qua những khó khăn kể trên không?
+ Phải nói là thị xã đã khá ưu ái đối với chúng tôi. Một năm mỗi hộ chúng tôi được nhận hỗ trợ khoảng 50 triệu đồng cho nguồn vốn mua tôm bố mẹ. Đấy là chưa kể những hỗ trợ khác về kiểm dịch, về giao thông, điện, nước v.v.. Riêng bà con nuôi thuỷ sản thì được hỗ trợ 50% con giống. Cơ chế chính sách hỗ trợ tuy chưa đáp ứng được hết nhu cầu nhưng cũng đã động viên chúng tôi hăng hái tham gia đẩy mạnh sản xuất…
- Trong thời gian tới, anh có hướng sản xuất như thế nào?
+ Dự án của tôi đến năm 2017 mới tạm hoàn thiện. Hiện tại cơ sở của tôi đang nhận được sự hỗ trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ đầu tư chuyển giao kỹ thuật sản xuất giống và nuôi cua thương phẩm trên diện tích khoảng 10ha. Dự án đã được bắt đầu vào tháng 8 năm ngoái và sẽ kết thúc vào cuối năm sau. Trước đây, tôi làm chủ yếu là mày mò, chắp vá, nghĩ đến đâu làm đến đó. Bây giờ có sự hỗ trợ kỹ thuật rồi sẽ sản xuất quy mô hơn, có hệ thống hơn…
- Xin cảm ơn anh về cuộc trò chuyện này.
Phạm Học
