(Nghệ sĩ Ưu tú Bằng Thái, Trưởng Đoàn Kịch Quảng Ninh, trò chuyện với PV Báo Quảng Ninh)
Tôi gọi điện hẹn gặp Nghệ sĩ Ưu tú Bằng Thái, Trưởng Đoàn Kịch Quảng Ninh, ngay sau khi anh vừa cùng các anh, chị em trong Đoàn đi biểu diễn lưu động ở xã Vũ Oai (huyện Hoành Bồ) tối hôm trước trở về. Quả thật, vẫn biết với Kịch Quảng Ninh, những chuyến đi lưu diễn đến các vùng sâu, vùng xa như thế này không còn lạ nữa. Cứ có một đợt tuyên truyền về một sự kiện chính trị nào đó là Kịch Quảng Ninh lại "biến" thành Đội văn công xung kích đi biểu diễn kết hợp tuyên truyền thông tin... thời sự! Khi thì là tuyên truyền cho Tháng Vệ sinh an toàn thực phẩm, khi thì là cho Tháng An toàn giao thông; rồi tuyên truyền về phong trào Toàn dân xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư; thậm chí là tuyên truyền cho các cặp vợ chồng thực hiện kế hoạch hóa gia đình, không sinh con thứ ba v.v... Và dịp này, các anh đang tập trung cho chiến dịch tuyên truyền về bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp.
Thế nhưng, với chuyến lưu diễn ở Vũ Oai thì thực sự tôi hơi ngạc nhiên, bởi khán giả (và cũng là đối tượng tuyên truyền về bầu cử của Đoàn) không phải là những cử tri bình thường. Họ là những người nghiện ma túy đang cai nghiện tại Trung tâm Giáo dục, lao động xã hội ở đây...
+ Có gì đặc biệt đâu nhỉ? - Nghệ sĩ Ưu tú Bằng Thái nói - Họ là những người từng có một thời lầm lỗi, nhưng nay đã và đang cố gắng hoàn lương. Vậy thì sao không phục vụ họ cơ chứ! Với lại, điều này còn quan trọng hơn, trong cuộc bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp sắp tới, họ vẫn là những cử tri và lá phiếu của họ cũng bình đẳng như những lá phiếu của mọi người. Chính vì thế, việc tuyên truyền cho họ hiểu và nhận thức một cách đầy đủ quyền và nghĩa vụ của họ trong cuộc bầu cử sắp tới là hết sức cần thiết. Tôi nghĩ có khi còn cần hơn cả những người khác ấy chứ. Bởi so với những cử tri như chúng ta chẳng hạn, họ dầu sao vẫn thiệt thòi hơn trong việc nắm các thông tin về công tác bầu cử sắp tới...
- Có vẻ như chuyến lưu diễn này đã để lại nhiều ấn tượng tốt đối với anh?
+ Đúng vậy! Anh biết không, buổi chiều, khi chúng tôi lên đường tới Vũ Oai, trời lất phất mưa. Càng về sau mưa càng nặng hạt. Vậy mà khi tới nơi, thấy mọi người, từ các cán bộ, nhân viên của Trung tâm, tới các anh em học viên, đều đã đợi sẵn. Thậm chí còn có cả biểu ngữ chào mừng chúng tôi nữa chứ. Lúc này mưa đã ngớt và với sự giúp đỡ của anh em cán bộ, học viên trong Trung tâm, chúng tôi nhanh chóng căng phông màn chuẩn bị cho đêm diễn. Thế nhưng chỉ một lúc lại thấy những hạt mưa rơi lộp bộp. Tôi bảo anh chị em trong đoàn: "Chắc ông trời không nỡ phụ lòng mọi người đâu! Ta cứ diễn...". Quả đúng vậy thật, trời chỉ lác đác mấy hạt mưa rồi thôi. Và đêm diễn đã thành công mỹ mãn...
- Nghe nói trong đêm giao lưu văn nghệ ở Trung tâm Giáo dục lao động xã hội Vũ Oai, anh vừa là MC, lại còn là "cây đơn ca" nữa...?
+ À, phải! Thường thì với những chuyến lưu diễn thế này, ngoài chương trình biểu diễn của anh chị em nghệ sĩ, diễn viên trong Đoàn, còn có cả các tiết mục văn nghệ "cây nhà lá vườn" nữa. Tôi hơi bất ngờ bởi hóa ra anh em cán bộ, học viên của Trung tâm hát rất hay. Cả Trung tâm có hai phân trại và cả hai đều đã chuẩn bị các tiết mục từ hàng tháng trước đó. Anh Sơn, Giám đốc Trung tâm, bảo tôi: "-Phong trào văn hóa văn nghệ chính là "thần dược" để cai nghiện ma túy đấy ông ạ!". Thì ra là thế, chẳng trách mọi người hào hứng với đêm giao lưu này vậy.
Trong không khí ấy, nhất là sau các tiết mục của anh em học viên, rồi chị Bích Hòa (Nghệ sỹ Bích Hòa, một ca sĩ nổi tiếng ở Vùng mỏ một thời, nay đã nghỉ hưu) hát bài hát "Mẹ ru con" khiến mọi người lặng đi vì xúc động, thì tôi cũng không đừng được nữa, tôi hát liền hai bài... Và anh biết không, chưa bao giờ tôi thấy mình hát... hay đến thế! (cười).
Một cảnh trong tiết mục biểu diễn của đoàn Kịch Quảng Ninh tại Trung tâm Giáo dục lao động xã hội Vũ Oai.
- Đấy là giao lưu văn nghệ, nhưng còn tuyên truyền về bầu cử...?
+ Có chứ, ngoài giao lưu văn nghệ, rồi biểu diễn các tiết mục của Đoàn, chúng tôi còn kết hợp tuyên truyền trên loa máy về bầu cử nữa chứ. Với lại, trong nội dung các tiết mục cũng có gắn với tuyên truyền thời sự rồi. Như vấn đề xây dựng gia đình văn hóa, xây dựng nếp sống mới ở khu dân cư v.v...
- Việc dàn dựng chương trình biểu diễn phục vụ tuyên truyền ngày bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp của Đoàn quả là rất "mang tính thời sự". Từ đâu mà anh có ý tưởng này vậy?
+ Thực ra, từ lâu rồi, ngoài đầu tư xây dựng các vở kịch dài để biểu diễn tại các sân khấu lớn, Kịch Quảng Ninh đã kết hợp xây dựng các chương trình nghệ thuật tổng hợp, với những tiết mục ngắn, mang tính thời sự, theo đơn đặt hàng của các ngành chức năng, để đi lưu diễn tại các điểm dân cư, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, nơi biên giới, hải đảo v.v... Còn cụ thể với đợt lưu diễn kết hợp tuyên truyền về ngày bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp lần này thì ý tưởng bắt đầu từ sự gợi ý của đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Vũ Đức Đam. Cách đây một thời gian, đồng chí Vũ Đức Đam bảo tôi: "-Ông Thái, sao ông không dàn dựng một chương trình biểu diễn chào mừng ngày bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp nhỉ?". Tôi "được lời như cởi tấm lòng", ngay lập tức về cho anh chị em trong Đoàn dàn dựng chương trình; chỉ sau 10 ngày tập luyện, chúng tôi đã có thể "tổng duyệt" và được các đồng chí cán bộ có trách nhiệm của Sở VH-TT&DL cho phép đi biểu diễn. Đến nay chúng tôi đã biểu diễn không biết bao nhiêu buổi rồi, từ Móng Cái đến Hạ Long, Yên Hưng v.v... Ở đâu chúng tôi cũng được mọi người đồng tình hưởng ứng.
- Xem ra Kịch Quảng Ninh có vẻ rất thành công trong các chương trình biểu diễn kết hợp tuyên truyền thời sự chính trị, như cách mà mọi người vẫn nói, là "làm theo đơn đặt hàng". Anh có nghĩ, với một đoàn kịch chuyên nghiệp mà làm các vở kịch "mì ăn liền" như thế thì sẽ ảnh hưởng đến chất lượng nghệ thuật, ảnh hưởng đến "uy tín nghề nghiệp" của các nghệ sĩ, diễn viên không?
+ Sao lại ảnh hưởng đến "uy tín nghề nghiệp" nhỉ? Tôi không nghĩ như thế! Theo tôi, chất lượng nghệ thuật không phụ thuộc vào dung lượng vở kịch. Và cũng không phụ thuộc vào việc vở kịch đó là làm theo đơn đặt hàng hay không làm theo đơn đặt hàng. Tất nhiên, với một vở kịch dài thì từ khâu sáng tác đến dàn dựng v.v... cần có sự đầu tư nhiều hơn so với một vở kịch ngắn. Nhưng không vì thế mà kịch ngắn thì chất lượng nghệ thuật thấp hơn kịch dài. Nó phụ thuộc vào nội dung kịch bản, phụ thuộc vào khả năng của người đạo diễn, của diễn viên v.v... Còn nói rằng một đoàn kịch chuyên nghiệp mà đi tuyên truyền thời sự là hạ thấp giá trị của mình thì thật sai lầm. Tôi không nghĩ như vậy. Nghệ thuật là phục vụ cuộc sống, phục vụ nhân dân. Vậy thì cái gì cuộc sống cần, nhân dân cần, người nghệ sĩ phải đáp ứng chứ? Ấy là chưa nói tới việc trong cơ chế thị trường hiện nay, nếu cứ "sĩ diện" như vậy, chắc gì một đoàn kịch chuyên nghiệp đã có thể tồn tại được?
- Xin cảm ơn anh về cuộc trò chuyện rất bổ ích và thú vị này!
