Bôn ba làm nghề ở nhiều địa phương trong cả nước, có không ít danh tiếng, nghệ nhân tranh đá quý Nguyễn Hùng vẫn đau đáu về Hạ Long. Với phần lớn tác phẩm tranh đá quý trong gia tài sáng tác mang đề tài Hạ Long, ông dường như muốn truyền lại tình yêu ấy cho du khách muôn nơi, đồng thời như tâm sự của ông là để nhắc nhở con cái mình không được quên đi nguồn cội...
Nghệ nhân Nguyễn Hùng.
- Ông là người Hạ Long nhưng hình như có vẻ hơi “kín tiếng”, rất ít người biết ?
+ (Cười) “Kín tiếng” gì đâu! Tôi vốn sinh ra và lớn lên ở đây, nhà tôi ở đây, bạn bè chiến hữu quanh đây cũng đông lắm! Nhưng gần chục năm trở lại đây, từ khi gắn bó với nghề này, tôi xách ba lô đi khắp nơi để tìm tòi nguồn đá, vẽ tranh cho khắp mọi miền đất nước, đặc biệt là khu vực trong Nam nên Hạ Long thì chân đi, chân về mà thôi.
- ý tưởng trao tặng bức tranh đá quý lớn về Vịnh Hạ Long của ông cho tỉnh hình như hơi bất ngờ với nhiều người?
+ ý tưởng làm bức tranh đá quý lớn về Vịnh Hạ Long của tôi đã có từ năm 2004 cơ nhưng nguyên liệu không có sẵn, cần một thời gian để gom góp, tích luỹ. Những viên đá đỏ bạn nhìn thấy khá nhiều trên các hoạ tiết của tranh là loại đá quý rất đắt đấy. Vừa rồi tôi chợt nảy ra ý định tặng bức tranh này trong dịp Lễ hội Du lịch của tỉnh nên đã gấp rút để hoàn thành. Bạn thử hình dung xem, một bức tranh lớn thế này để trên khán đài thì tất cả mọi người sẽ cùng nhìn thấy, sức quảng bá cho Vịnh Hạ Long sẽ lớn hơn rất nhiều. Đó cũng là một ý của tôi bởi ở các tỉnh, thành phía Nam tôi từng qua, khi tổ chức các lễ hội họ rất tích cực đưa các sản phẩm mang giá trị đặc thù của địa phương vào để tăng cường sức quảng bá cho du lịch.
- Nhìn các bức tranh của ông dường như thiên về một Hạ Long của xưa kia hơn Hạ Long bây giờ với hình ảnh những con thuyền lưới kiểu cũ, những cánh buồm nâu v.v.?
+ Đúng thế đấy. Tôi vẽ Hạ Long bằng ký ức của mình, tôi rất thích vẽ đời sống dân chài với những hoạt động sản xuất, văn hoá của người Hạ Long mang nét nguyên sơ, êm đềm của ngày xưa hơn. Bây giờ không sao tìm lại được điều ấy. Hoạt động du lịch của Quảng Ninh hiện nay rất phát triển nhưng chưa chú trọng giữ gìn nét đẹp nguyên sơ ấy.
- Có tâm huyết với Hạ Long như thế, sao ông không trao tặng số tiền bán đấu giá bức tranh này để ủng hộ cho Quỹ vận động bầu chọn Vịnh Hạ Long trở thành kỳ quan thiên nhiên thế giới?
+ Tôi nghĩ, việc đó đã có nhà nước lo rồi. Còn người nghèo, họ cần hơn như thế. Tôi muốn thông qua dịp lễ hội này để san sẻ bớt những khó khăn với họ.
- Được biết, ông vẽ tranh hoàn toàn bằng thủ công, vậy đây có phải cái khó nhất khi làm tranh đá không?
+ Tôi cho là làm thủ công thì bức tranh dễ đạt tới đỉnh cao nghệ thuật hơn. Ví dụ như kỹ thuật dùng tay rắc đá đòi hỏi phải luyện 1-2 năm mới thành thục nhưng cái khó nhất, nói riêng khi vẽ về Hạ Long, là vốn hiểu biết để vẽ cho ra cái hồn của Hạ Long. Với tôi, Hạ Long là mặt biển xanh êm ả với bóng thuyền, bóng núi tạo cho nơi đây vẻ đẹp huyền ảo vốn dĩ của nó. Chất thơ mộng của Hạ Long là ở đó, nhịp điệu của Hạ Long vốn trời cho như thế chứ không nằm ở chỗ sóng to, gió lớn cồn lên. Màu xanh của Hạ Long trong các bức tranh đá quý của tôi luôn xuất hiện, không thể khác đi được.
- Tranh đá quý của ông đắt khách ở nhiều thị trường trên cả nước. Vì sao ông không nghĩ đến việc xây dựng một thương hiệu tranh đá quý của riêng mình?
+ Tôi không quan trọng điều ấy. Tôi có thể mở một phòng tranh kinh doanh nhưng ở cái tuổi 60 như tôi thì không nhất thiết phải làm như thế, không nên buộc chân mình ở một chỗ, cần hơn là xem đất nước mình có cái gì đẹp thì làm hết sức mình đi. Còn sức, còn khả năng sáng tạo thì ở đâu cũng kiếm ra tiền thôi. Còn với tôi giàu không đến lượt mình, nghèo không phải mình, con cái ổn định, có công ăn việc làm, thành đạt đã là mãn nguyện rồi.
Riêng về nghệ thuật, bạn có thể đi khắp nơi trên đất nước này hỏi những người làm tranh đá về tôi, hẳn không ít người biết tôi, nhiều người từng là học trò của tôi, trong đó một số là con em vùng đồng bào dân tộc thiểu số - họ ở những vùng đá mà tôi từng đến.
- Ông dự định sẽ vẽ về Hạ Long đến bao giờ?
+ Lúc nào còn sức thì tôi còn vẽ về Hạ Long. Làm nghề tôi biết, rất nhiều khách yêu thích những bức tranh phong cảnh Hạ Long. Trước đây, khi bắt đầu vẽ, nhiều người can tôi đừng vẽ Vịnh Hạ Long, sợ không bán được nhưng thật ra, tôi vẽ và bán được rất nhiều.
- Theo ông, khách mua yêu thích tranh Hạ Long của ông là vì lẽ gì?
+ Có lẽ họ nhận ra tâm huyết, tình yêu tôi thổi vào trong đó. Bao giờ vẽ Hạ Long, tôi đều vẽ bằng tất cả cảm xúc mãnh liệt của mình, tình yêu của tôi được tuôn trào ra trở thành một tác phẩm. Nói thật với cô, Hạ Long chưa bao giờ cũ với tôi, ngày trước tôi từng có một con tàu chở khách đi thăm Vịnh nên rất thuộc nhưng bây giờ mỗi lúc đi ra Vịnh, tôi vẫn thấy nó đẹp đến ngỡ ngàng.
- Như vậy có thể nói việc kinh doanh tranh đá quý của ông rất phát đạt nhỉ?
+ Nói thế không đúng đâu, vì nguyên liệu làm tranh này rất đắt nên số lượng tác phẩm làm ra còn hạn chế, tôi cũng không có cửa hàng, cửa hiệu gì cả, chỉ làm theo đặt hàng của người ta thôi. Tôi đi khắp nơi, vừa dạy, vừa vẽ trong các xưởng tranh chứ chưa có một phòng tranh nào cả.
- Những người con của ông có ai nối nghiệp bố theo nghề này không?
+ (Cười) Chắc có lẽ thất truyền thôi!
- Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!
