Hàng năm, cứ đến dịp xuân về, giống như bao đồng đội khác, trung tá Nguyễn Quang Luân, nguyên Chỉ huy trưởng Thị đội Móng Cái, hiện là Đảng uỷ viên, Chủ tịch Hội CCB phường Hồng Hải (TP Hạ Long) lại bồi hồi nhớ lại cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân - (1968)... Và lần nào cũng vậy, khi nhắc lại chuyện cũ, từ giọng nói cho đến ánh mắt ông lại bừng sáng như cái thời tuổi trẻ “cả nước cùng ra trận”...
Ông Nguyễn Quang Luân. 
Thời gian 3 tháng huấn luyện ở vùng rừng núi thuộc hai huyện Nho Quan (Ninh Bình) và Lạc Thuỷ (Hoà Bình), ngoài các bài tập về chiến đấu, chúng tôi còn tập hành quân leo núi, vượt rừng rất vất vả. Tháng 10-1966, đơn vị tôi hành quân vào Nam. Mất 3 tháng ròng, vượt qua bao khó khăn, đạn bom dọc đường, đêm đi, ngày nghỉ, đơn vị tôi mới đến được nơi cần đến là huyện An Lão, thuộc tỉnh Bình Định. Tôi được biên chế về đại đội 51, tiểu đoàn 5, trung đoàn 12, sư đoàn 3. Lúc đó, Bình Định là nơi đóng quân của sư đoàn Mãnh Hổ, một trong ba sư đoàn khét tiếng tàn bạo của quân Nam Triều Tiên. Lính của sư đoàn này hầu hết đều giỏi võ nghệ. Chúng đóng ở đây là có ngầm ý đối chọi với người Bình Định vốn giỏi võ nghệ...
+ Và cuộc Tổng tiến công đã được chuẩn bị như thế nào, thưa ông?
- Trước khi diễn ra cuộc tổng tiến công, trung đoàn tôi đã quần nhau nhiều trận với sư đoàn Mãnh Hổ và các đơn vị của quân nguỵ. Có trận như trận đánh thôn Cát Khánh (huyện Phù Cát, Bình Định), địch đưa cả một sư đoàn bao vây hòng tiêu diệt tiểu đoàn của chúng tôi nhưng không thành. Đầu tháng 12-1967, đơn vị tôi được lệnh hành quân về lại huyện An Lão (Bình Định). Tôi khi đó là chính trị viên phó của đại đội mà cũng không được biết rằng đây là sự chuẩn bị sẵn về lực lượng của cấp trên. Trước khi nổ ra cuộc Tổng tiến công, chúng tôi đã có một trận đánh đáng nhớ, đó là trận đánh tiêu diệt 1 đại đội địch, trả thù cho 37 đồng bào xã Nhơn Phong bị địch tàn sát dã man, chúng đưa họ vào một ngôi nhà rồi đốt lửa và xả súng bắn chết...
Trở lại diễn biến cuộc Tổng tiến công. Đêm 29, rạng ngày 30 Tết, toàn tiểu đoàn được lệnh tập trung. Bấy giờ, cấp trên mới phổ biến kế hoạch tiến công địch vào đêm 30 Tết, rằng chúng ta sẽ tổng tiến công địch trên toàn miền Nam. Mục đích là nhằm thay đổi cán cân lực lượng quân sự giữa ta và địch trên chiến trường. Tất thảy từ cán bộ cho đến chiến sĩ của tiểu đoàn đã thề “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” và ký bằng máu vào sổ vàng của đơn vị. Ai cũng cảm thấy vinh dự khi được tham gia vào cuộc tổng tiến công này nên có những đồng đội của tôi bị sốt rét vẫn hăng hái xin đi chiến đấu...
+ Thế còn trận đánh mà ông tham gia thì sao?
- Mặc dù đã biết mục đích cuộc tổng tiến công trước 24 giờ nhưng phải gần sát giờ G, sau khi tiến gần tới mục tiêu, đơn vị tôi mới được bóc lệnh. Mục đích là để giữ bí mật, bất ngờ. Mục tiêu tiến công của chúng tôi là thành An Nhơn, hay còn gọi là thành Bình Định. Thành này do quân Tây Sơn đắp, xây bằng đá, ngoài đắp đất, gần giống như thành nhà Hồ ở Thanh Hoá. Trấn giữ thành là trung đoàn 141 của quân nguỵ. Đêm ấy trời mưa nhẹ và rét. Đúng giờ G, theo lệnh, chúng tôi vừa nổ súng tiến công vừa kết hợp dùng loa tay hô to: - Quân giải phóng đã ngừng bắn nhưng Chính phủ Sài Gòn và quân xâm lược Mỹ không chấp nhận, buộc quân giải phóng phải nổ súng. Các anh phải hàng ngay, các thành phố... đã đầu hàng cả rồi. Bất thình lình thấy bộ đội và các lực lượng dân quân, du kích hùng hậu của ta công thành, tiếng súng nổ rồi tiếng hô hàng, quân địch chống cự yếu ớt rồi bỏ chạy. Nhiều tên cải trang thành dân thường chạy khỏi thành. Ta chiếm được thành nhưng sau đó 1-2 ngày thì rút ra.
+ Lý do vì sao, thưa ông?
- Vì chúng ta không đủ vũ khí, lương thực cho lâu dài. Vả lại, mục đích của ta cũng chỉ là như vậy. Sang đến mùng 2, mùng 3 Tết, quân địch phản công quyết liệt. Chúng tôi vừa đánh, vừa hành quân sang quận lị Tuy Phước tiếp tục đánh địch. Suốt cả tháng giêng, các trận đánh diễn ra vô cùng ác liệt. Tiểu đoàn tôi hơn 500 người mà có lúc quân số chỉ còn mấy chục, cho thấy mức độ ác liệt như thế nào...
+ Tết Mậu Thân năm đó chắc anh em bộ đội mình chỉ lo chiến đấu thôi phải không ông?
- Giai đoạn ấy chiến trường đang ác liệt, tiếp tế của ta cực kỳ khó khăn nên Tết của bộ đội đơn giản hơn mọi năm. Tuy nhiên, cũng có bánh, kẹo, thuốc lá và bánh tét, bánh ít, một loại bánh giống như bánh khảo ở Hải Dương quê tôi. Hầu hết là của nhân dân mang tặng bộ đội ăn Tết. Tình quân dân rất là cảm động. Trong cuộc tổng tiến công đó, tôi chứng kiến hình ảnh bao gia đình ở địa phương đã phá, dỡ nhà để làm hầm cho bộ đội trú ẩn, hay bắc cầu cho xe đi...
+ Ấn tượng nhất với ông về cuộc tổng tiến công đó là gì?
- Là tinh thần của cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị, là sự giữ bí mật đến phút chót hết sức tài tình của ta. Chúng tôi tự bảo nhau rằng: Mình là thanh niên từ miền Bắc vào đây để giải phóng đất nước. Không tham gia trận này thì thật là tiếc...
+ Ông có hay kể chuyện về trận đánh Tết Mậu Thân đáng nhớ của mình cho con cháu nghe không?
- Ồ, có chứ, mỗi dịp Tết đến xuân về, những khi quây quần gia đình hay ngồi với các đồng đội là lại nhắc tới Tết Mậu Thân. Kể để mà nhớ đến bao đồng đội đã ngã xuống trong trận đánh này. Tôi luôn bảo với con cháu, bố rất tự hào và vinh dự vì đã được tham gia vào cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân. Nếu các anh ở vào thế hệ chúng tôi hẳn cũng sẽ như thế.
+ Vâng, xin cảm ơn và chúc ông một năm mới như ý!
