(Anh hùng Lao động Nguyễn Văn Tía, Quản đốc phân xưởng KT 4, hiện là trợ lý Giám đốc, Công ty Than Mạo Khê trao đổi với PV Báo Quảng Ninh).Do bởi có 34 năm trực tiếp lao động dưới hầm lò, trong đó 10 năm làm thợ cuốc lò nên bạn bè, đồng nghiệp thường gọi Anh hùng Lao động Nguyễn Văn Tía là “Anh hùng chống cuốc”. Trong dịp kỷ niệm ngày Quốc khánh 2-9 vừa qua, anh Tía vinh dự là đại biểu duy nhất của ngành Than tham dự chương trình Vinh quang Việt Nam lần 5…
Anh hùng lao động Nguyễn Văn Tía (Công ty Than Mạo Khê)
+ Nghề mỏ, nhất là công việc trực tiếp trong hầm lò, luôn ẩn chứa rất nhiều bất trắc, chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng đủ gây ra sự cố chết người, thậm chí chết nhiều người, thiệt hại rất nhiều tiền của của nhà nước. Tôi nói thật, với bất kỳ người thợ mỏ nào, dù là anh lính tò te mới vào nghề hay các tay cuốc lão luyện, giàu kinh nghiệm thì sự cố hầm lò vẫn luôn là nỗi ám ảnh... Nhận thức được điều đó nên ngay từ khi mới vào nghề cho đến nay, tôi luôn tuân thủ nguyên tắc chấp hành nghiêm chỉnh mọi quy định về đảm bảo an toàn lao động. Tôi nghĩ muốn có năng suất thì trước hết sản xuất phải an toàn, có an toàn thì mới sản xuất tốt được. Tóm lại, quan điểm của tôi là với công việc nghề mỏ hầm lò, thận trọng không bao giờ thừa; thà mình chọn biện pháp khai thác mất nhiều công sức hơn một chút, chứ nhất định không thể bỏ qua một quy tắc đảm bảo an toàn nào, dù là nhỏ nhất…
- Trong 34 năm làm nghề, anh đã chủ động đề xuất nhiều phương án nâng cao an toàn lao động; trong đó có việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất như đưa công nghệ chống cột thuỷ lực đơn vào lò chợ thay cho gỗ trụ mỏ. Anh có thể cho biết thêm về điều này không?
+ Cách đây 10 năm trở về trước công nghệ khai thác lò của chúng ta vẫn rất thủ công, nhất là công tác chống giữ lò chủ yếu dựa vào gỗ; như vậy vừa tốn kém lại không hiệu quả lâu dài, rất dễ xảy ra sự cố. Trong khi đó nhiều nước có điều kiện khai thác than tương tự như ta, ví dụ Trung Quốc, đều đã áp dụng các công nghệ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Thời điểm này diện sản xuất của chúng tôi là đơn vị tiêu tốn nhiều gỗ nhất Công ty và cũng đang ẩn chứa những nguy cơ mất an toàn lao động do hệ thống gỗ trụ mỏ trong lò đã được sử dụng lâu rồi. Vì vậy năm 1998, khi biết Công ty có chủ trương đưa công nghệ chống cột thuỷ lực đơn vào lò chợ thay thế gỗ, tôi đã bàn với anh em mạnh dạn đề xuất lãnh đạo đưa vào áp dụng thí điểm tại diện sản xuất của đơn vị. Cùng với sự giúp đỡ của các chuyên gia Trung Quốc và sự tự mày mò tìm hiểu về công nghệ này của bản thân, chỉ sau 5 tháng chúng tôi đã đúc rút kinh nghiệm và sử dụng thành thạo công nghệ mới. Thành công này đã mở ra hướng đi mới cho việc áp dụng đại trà công nghệ khai thác than bằng cột thuỷ lực đơn tại Mạo Khê, góp phần tăng sản lượng khai thác lên gấp 3 lần so với trước, giảm chi phí gỗ trụ mỏ từ 65 m3 xuống còn 12m3/1.000 tấn than. Song, quan trọng nhất là với công nghệ khai thác trên, chúng tôi đã hạn chế được nhiều khâu, đảm bảo an toàn lao động, thậm chí trong điều kiện xấu nhất là xảy ra sự cố thì vẫn có thể chủ động xử lý được, tránh những thiệt hại không đáng có…
- Có phải chính vì điều này mà tháng 4-2000, lò chợ vỉa 9b đông tầng -25/+30 của các anh xảy ra sự cố bục nước nhưng mức độ thiệt hại không đáng kể và các anh đã nhanh chóng khắc phục được hậu quả ngay từ ban đầu?
+ Vâng! Có như vậy! Khi đó lưu lượng nước thoát ra trên lò chợ từ 75-80 m3/giờ, toàn bộ kết cấu chống giữ lò bị biến dạng, một số đoạn lò bị tụt đổ do áp lực nước gia tăng, toàn bộ đường lò có nguy cơ bị sập, một số vì chống thuỷ lực đơn trên lò chợ đã bị than đá vùi lấp. Tuy nhiên, trong khi chưa đủ thời gian để nước chảy làm rỗng chân cột thì hệ thống vì thuỷ lực vẫn có khả năng chống đỡ, không để tụt đổ lò tiếp theo. Đây chính là tính ưu việt hơn so với chống giữ lò bằng gỗ. Từ đó, anh em thợ lò thấy yên tâm hơn, có thêm sức mạnh để cứu lò. Chúng tôi dùng các tấm bạnh gỗ để chắn nước làm thay đổi dòng chảy từ phía gương lò chợ về phía khu vực đã khai thác, nhằm hạn chế hiện tượng nước chảy tự do trên lò chợ gây ra nguy cơ tụt đổ lò. Sau khi lưu lượng nước giảm, chúng tôi củng cố chống dặm giữ lò; đồng thời tiếp tục khấu than và tháo dỡ, thu hồi các cột thuỷ lực đơn, điều khiển áp lực đá vách. Cứ thế, sau 10 ngày, toàn bộ các vì thuỷ lực, trị giá gần 4 tỷ đồng, đã được thu hồi, diện sản xuất cơ bản ổn định trở lại.
- Anh đã từng phát biểu: Phân xưởng khai thác 4 đạt được thành tích đáng tự hào như vậy là nhờ vào những người thợ trách nhiệm, yêu nghề, giỏi nghề và bản lĩnh… Là quản đốc phân xưởng, anh đã có cách làm như thế nào để tạo nên một tập thể những người thợ ưu tú như thế?
+ Đến bây giờ tôi chưa một phút quên đi cái cảm giác lần đầu xuống lò. Đường lò tối dần, bé dần, sâu dần, ngột ngạt dần. Càng đi tôi càng không thấy ánh sáng, trong tưởng tượng của tôi, mọi thứ trong lò đều góc cạnh, hầm hố, lạnh lẽo, im ắng. Những tiếng bước chân, những tiếng cuốc, tiếng choòng v.v. như là vọng lại từ một thế giới khác. Tất cả làm thằng trai trẻ nông thôn 17 tuổi như tôi thấy sợ; sợ đến nỗi có hôm không còn đủ sức lực để cầm cuốc, cuốc than một cách chính xác nữa. Chính vì biết rất rõ nỗi sợ hãi này nên khi nhận các thợ mới, tôi luôn nắm bắt các diễn biến tâm lý, rồi giải thích, giải toả những thắc mắc; đồng thời bố trí các thợ cũ kèm cặp, chỉ bảo. Nhờ vậy đã giúp thợ trẻ quen việc, quen môi trường làm việc, tạo cho họ cảm giác yên tâm và dần dần thổi vào suy nghĩ họ những niềm vui, hào hứng khi chinh phục được những gương than mới. Từ việc nắm bắt tâm tư nguyện vọng của anh em, tôi cũng cố tìm nhiều cách để điều hoà các mối quan hệ trong công việc. Trong những trường hợp căng thẳng, chưa thể giải quyết ngay được cương quyết điều chuyển nhân sự, không bố trí tham gia sản xuất... Chính những biện pháp này đã nâng cao tinh trần trách nhiệm của anh em với công việc, hạn chế thấp nhất những việc làm thiếu trách nhiệm, có thể dẫn đến tai nạn lao động và cũng để nâng cao năng suất…
- Tôi có xem chương trình Vinh quang Việt Nam lần V, được truyền hình trực tiếp trên VTV1 tối 1-9 vừa qua. Trong đó anh có nói đến niềm hạnh phúc trong nghề của anh là đã đào tạo được những thợ lò trẻ..?
+ Đúng là tôi có nói vậy! Hạnh phúc lớn nhất của tôi chính là đã góp phần đào tạo nên những lớp thợ lò có kinh nghiệm trong khai thác than và đào lò, có đủ bản lĩnh làm chủ mọi việc kể cả khi có sự cố phức tạp xảy ra. Tôi xuất thân từ người thợ, cái mà tôi có là những kinh nghiệm thực tế, trong đó có những điều mà sách vở không dạy được; ví dụ như bản lĩnh khi đứng trước khó khăn hay ý chí khắc phục các sự cố bất thường v.v. Từ những điều tôi biết, tôi chiêm nghiệm thấy thì tôi truyền đạt lại cho các thợ trẻ. Tôi đặc biệt chỉ bảo các bạn ấy về ý thức chấp hành các nguyên tắc bảo hộ lao động, cách nhận biết các nguy cơ sự cố cũng như bản lĩnh khi xử lý tình huống. Đến nay nhiều học trò của tôi, có thể nói như vậy, đã và đang nắm giữ nhiều cương vị chủ chốt và quan trọng của nhiều đơn vị ngành than. Và tôi mừng nhất là họ đều đã và đang thể hiện khả năng nắm bắt và xử lý các tình huống sự cố một cách chủ động, linh hoạt, thông minh và hiệu quả. Đây chính là điều mà tôi nghĩ những người thợ lò cần có...
- Xin cảm ơn anh về cuộc trò chuyện này!
