Singapore của Bộ Giáo dục, Sở GD&ĐT Quảng Ninh đã cử 5 cán bộ đi tham quan, học tập mô hình giáo dục ở nước bạn. Trong số đó, ông Lưu Xuân Giới, Trưởng phòng GD&ĐT huyện Đông Triều, là đại diện duy nhất khối các địa phương trong tỉnh tham gia chuyến đi này…
(Nhà giáo Ưu tú Lưu Xuân Giới, Trưởng phòng GD&ĐT huyện Đông Triều, trò chuyện với PV Báo Quảng Ninh)
Nhà giáo ưu tú Lưu Xuân Giới.
Tháng 8-2008, trong khuôn khổ chương trình liên kết giáo dục Việt Nam -Trò chuyện với chúng tôi, ông cho biết: Sau chuyến đi, được sự chỉ đạo của Sở, Đông Triều đã và đang tiến hành việc áp dụng mô hình giáo dục theo chiến lược lâu dài tại các trường học trên địa bàn, mà trước hết, mỗi trường sẽ phải hoạch định được cho mình một Sứ mệnh, Giá trị và Tầm nhìn…
- Anh có thể giải thích rõ hơn về cái gọi là “Sứ mệnh”, “Giá trị”, “Tầm nhìn” của mỗi trường cụ thể là như thế nào không?
+ Đó là những khái niệm không mới, nhưng có vẻ hơi “lạ tai”, vì lâu nay trong công tác quản lý giáo dục tại các trường học phổ thông ở cơ sở, ít khi người ta đề cập vấn đề này.Thường thì, như anh thấy đấy, việc hoạch định chiến lược giáo dục chỉ đặt ra ở cấp “vĩ mô”, còn với các trường học, nhất là các trường PTCS hoặc tiểu học hay mầm non, chúng ta mới chỉ xây dựng kế hoạch, mục tiêu cụ thể hàng năm chứ ít khi đặt ra chiến lược dài hạn 5 năm, 10 năm v.v.. Thế nhưng, với mô hình giáo dục mới này thì không thể như thế được! Mỗi trường cần phải dựa trên những điều kiện cụ thể của mình, trước mắt cũng như trong tương lai, nhằm hoạch định cho mình một chiến lược phát triển lâu dài. Chiến lược đó bao gồm nhiều vấn đề như quá trình phát triển, mục tiêu, giải pháp v.v.. nhưng cái đầu tiên và cũng là quan trọng nhất chính là phải ra được tuyên bố về Sứ mệnh - Giá trị - Tầm nhìn của trường mình. Cụ thể sứ mệnh mà nhà trường đang gánh vác là gì, nhà trường có những giá trị cơ bản gì và trên cơ sở đó tầm nhìn trong tương lai của trường như thế nào v.v.. Và tất nhiên để có được tuyên bố ấy, mỗi trường phải dựa trên những yêu cầu, điều kiện thực tế; chẳng hạn như: Đối tượng phục vụ là ai? Các nhu cầu nào cần được đáp ứng? Tại sao việc đáp ứng các nhu cầu ấy là quan trọng và làm thế nào để có thể đáp ứng các nhu cầu ấy một cách tốt nhất? v.v.. Hay nói cách khác, tuyên bố về Sứ mệnh -Giá trị - Tầm nhìn của mỗi trường chính là thể hiện “thương hiệu” của trường đó…
- Vậy việc áp dụng mô hình quản lý giáo dục theo hướng này có mối quan hệ như thế nào với việc xây dựng “Nhà trường thân thiện - Học sinh tích cực” mà ngành giáo dục đã và đang triển khai?
+ Thực chất việc hoạch định chiến lược phát triển giáo dục với tuyên bố về Sứ mệnh - Giá trị - Tầm nhìn của mỗi trường cũng là nhằm xây dựng môi trường thân thiện, học sinh tích cực trong nhà trường. Bởi một khi đã xác định được sứ mệnh, cũng như những giá trị cơ bản và có một tầm nhìn cụ thể, toàn diện thì mới có thể xây dựng được môi trường giáo dục thân thiện, mới tạo được điều kiện và động lực để khuyến khích học sinh tích cực…Cái này vừa là tiền đề lại vừa là hệ quả của cái kia; chúng hỗ trợ, tạo điều kiện cho nhau trong quá trình triển khai thực hiện. Tôi nghĩ đây chính là cốt lõi mà nếu làm một cách nghiêm túc, đến nơi đến chốn thì sẽ rất hữu ích cho công tác giáo dục trong nhà trường hiện nay!
- Vậy qua một năm triển khai thực hiện dự án này, anh thấy hiệu quả của nó ra sao?
+ Hiện tại chúng tôi cũng chỉ mới áp dụng ở một số trường trên địa bàn huyện. Và cũng chỉ mới trong giai đoạn các trường tự mình thảo luận, xây dựng tuyên bố về Sứ mệnh - Giá trị - Tầm nhìn của trường mình. Từ đó, trên cơ sở các tài liệu của Dự án đổi mới quản lý giáo dục (SREM) và Chương trình bồi dưỡng hiệu trưởng trường phổ thông theo hình thức liên kết Việt Nam - Singapore đã được nghiên cứu mà vận dụng cho phù hợp đặc điểm cụ thể của trường cũng như của địa phương… Tất nhiên vì đây là mô hình khá mới mẻ nên không phải mọi việc đều suôn sẻ ngay; nhưng một điều nhận thấy rất rõ là việc xây dựng tuyên bố Sứ mệnh - Giá trị - Tầm nhìn, về một mặt nào đó, đã kích thích được sự năng động, sáng tạo, nhất là đối với đội ngũ cán bộ quản lý ở các trường. Nhiều trường đã triển khai rất tốt, mang lại hiệu quả rõ rệt. Như ở Trường THCS Mạo Khê 2 chẳng hạn; ở đây, cùng với việc xác định sứ mệnh của mình và các giá trị cơ bản để thực hiện sứ mệnh đó, cũng như tầm nhìn chiếc lược phát triển trong tương lai, Trường còn xây dựng và công bố logo biểu trưng, thể hiện “thương hiệu” Trường THCS Mạo Khê 2, một trường có bề dày truyền thống đáng tự hào ở Đông Triều …
- Nếu có một đánh giá chung nhất về tác động tích cực của mô hình quản lý giáo dục này đối với công tác giáo dục ở các trường học trên địa bàn huyện hiện nay, anh sẽ nói đến điều gì?
+ Trước hết, như tôi vừa nói, mô hình quản lý này thực sự đã kích thích tính năng động, sáng tạo của đội ngũ cán bộ, giáo viên; nó phá vỡ “sức ỳ”, sự làm việc theo khuôn mẫu khô cứng theo kiểu “trường nào cũng như trường nào” vốn vẫn tồn tại lâu nay. Anh thử hình dung một trường ở miền núi, điều kiện cơ sở vật chất khó khăn, khả năng xã hội hóa giáo dục không dễ dàng, với một trường ở khu vực trung tâm, thị trấn chẳng hạn; rõ ràng là có nhiều điểm khác biệt về những giá trị cơ bản, và do đó cũng sẽ phải khác biệt trong sứ mệnh, cũng như trong tầm nhìn chiến lược… Vậy nên khi đã đề ra được tuyên bố cũng có nghĩa là anh có một hướng đi cụ thể, phù hợp cho riêng anh. Cái này rất quan trọng để xác định những mục tiêu, kế hoạch phấn đấu hằng năm cho mỗi trường trong quá trình phát triển sự nghiệp giáo dục tại địa phương…
- Vậy còn trở ngại nào khi triển khai mô hình này mà anh thấy đáng quan tâm nhất hiện nay?
+ Tôi nghĩ trở ngại đáng quan tâm nhất hiện nay là sự không đồng đều về năng lực của đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhất là những người làm công tác quản lý giáo dục. Tuyên bố về Sứ mệnh - Giá trị - Tầm nhìn của trường chính là sự đúc kết trí tuệ của không chỉ tập thể cán bộ, giáo viên mà về một mặt nào đó, còn là của cả cộng đồng trên địa bàn cho sự nghiệp giáo dục của nhà trường. Muốn đạt được điều đó, đòi hỏi những cán bộ quản lý nhà trường phải “động não” để thu hút, tập hợp trí tuệ tập thể thì mới đề ra được chiến lược toàn diện, đúng đắn. Trong bối cảnh hiện nay, năng lực, trình độ của cán bộ quản lý ở một số trường vẫn còn những hạn chế, chưa đáp ứng được một cách tốt nhất yêu cầu đó! Vì thế, cùng với việc đẩy mạnh triển khai mô hình, chúng tôi cũng đang hết sức quan tâm, đẩy mạnh việc bồi dưỡng năng lực quản lý cho đội ngũ cán bộ, nhất là các hiệu trưởng, của các trường học trên địa bàn!
- Xin cảm ơn anh về cuộc trò chuyện này!
