(Ông Vũ Cẩm, Phó Chủ tịch thứ nhất Hội Khuyến học tỉnh Quảng Ninh, trả lời phỏng vấn Báo Quảng Ninh)
- Thưa ông, chúng tôi được biết, tuy ra đời muộn hơn so với các tỉnh, thành khác nhưng Hội Khuyến học Quảng Ninh đã có sự phát triển khá nhanh, hiện được Trung ương Hội đánh giá là một trong những địa phương làm tốt công tác khuyến học trong cả nước. Ông có thể cho biết rõ hơn về điều này?
+ Từ những ngày đầu thành lập vào năm 2004, đến nay, Hội Khuyến học tỉnh Quảng Ninh đã có tổng số 259.207 hội viên, chiếm 22,6% so với dân số của tỉnh, vượt chỉ tiêu Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam đề ra là 10%. Nét nổi bật của Hội Khuyến học Quảng Ninh so với các địa phương khác là người đứng đầu ở các cấp Hội, từ tỉnh đến cơ sở, đều là cán bộ lãnh đạo đương chức. Hiện toàn tỉnh có 3.130 thành viên ban chấp hành Hội từ cơ sở đến tỉnh; trong đó cấp xã có 2.672 người, cấp huyện có 415 người và cấp tỉnh có 42 người. Với chủ trương vừa phát huy nội lực, vừa làm tốt việc phối hợp với các tổ chức, lực lượng xã hội, Hội Khuyến học tỉnh đã ký chương trình phối hợp với 8 ban, ngành, đoàn thể liên quan (như Sở GD&DT, Liên đoàn Lao động tỉnh, Tỉnh Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Nông dân tỉnh...) để triển khai thực hiện tốt, đạt hiệu quả thiết thực những nhiệm vụ trọng tâm. Ví dụ như đẩy mạnh xây dựng gia đình, dòng họ, đơn vị, khu dân cư hiếu học, lấy việc xây dựng gia đình hiếu học làm hạt nhân; phát triển phong trào “Ba đỡ đầu”; từng bước đưa Trung tâm học tập cộng đồng vào hoạt động nền nếp, nâng cao chất lượng; xây dựng Quỹ khuyến học... Phát biểu tại Đại hội đại biểu Hội Khuyến học tỉnh Quảng Ninh lần thứ II, 19-8-2010, Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam Nguyễn Mạnh Cầm, nguyên Uỷ viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Thủ tướng, đã đánh giá: “Quảng Ninh đã tranh thủ tối đa sự lãnh đạo của cấp uỷ Đảng và chính quyền, huy động cả hệ thống chính trị đẩy nhanh tiến trình xây dựng tổ chức Hội Khuyến học vững mạnh theo tinh thần “Quyết chiến quyết thắng” của Điện Biên Phủ, sớm đạt được các tiêu chí của một tỉnh có phong trào khuyến học tiên tiến. Không những đuổi kịp các tỉnh, thành đi trước mà còn vượt một số tỉnh, thành có quá trình lâu hơn với những thành tích đáng trân trọng…”.
- Cụ thể, trong thời gian vừa qua, Hội Khuyến học tỉnh và các cấp Hội cơ sở đã đạt được những kết quả như thế nào, thưa ông?
| Thực chất hiện nay toàn tỉnh mới chỉ đạt 35% dân số đi học, trong đó 25% thế hệ trẻ và 10% người lớn. |
+ Mục tiêu trọng tâm của Hội Khuyến học là xây dựng xã hội học tập, trong đó mọi người không phân biệt lứa tuổi, giới tính, trình độ... đều học và học suốt đời. Còn gia đình, dòng họ, đơn vị, khu dân cư hiếu học chính là nền tảng để hướng tới mục tiêu này. Do đó, Hội đã đề ra nhiều giải pháp để thúc đẩy, phát triển phong trào này, đặc biệt là gia đình hiếu học. Đến nay, toàn tỉnh đã có 128.566 hộ đăng ký phấn đấu, đạt 41,6% số hộ trên địa bàn, trong đó có 108.991 hộ đạt danh hiệu “Gia đình hiếu học”, chiếm 90,4% số hộ đã đăng ký. Những địa phương có tỷ lệ gia đình hiếu học cao (từ 45%-50%) là Đông Triều, Móng Cái, Uông Bí, Hạ Long, Cẩm Phả, Đầm Hà. Ngoài ra, với phương châm “đa dạng, linh hoạt về hình thức, từ ít đến nhiều, từ hẹp đến rộng, công khai minh bạch”, phong trào “Ba đỡ đầu” đã có sức lan toả nhanh, rộng và thu được kết quả bước đầu khả quan. Sau 5 năm phát động, đã có 16.107 học sinh, trong đó có 8.282 học sinh nghèo, 1.005 học sinh khuyết tật, 6.820 học sinh giỏi được hỗ trợ, đỡ đầu. Hội Khuyến học tỉnh cũng đã tạo điều kiện cho 26 học sinh (đa số là học sinh nghèo) đi du học tại Nhật Bản bằng phương thức “vừa học vừa làm”. Sau khi thành lập “Quỹ khuyến tài học sinh nghèo học giỏi” (do ông Đào Hồng Tuyển, Chủ tịch Tập đoàn Tuần Châu, làm nhà tài trợ chính), Quỹ đã tổ chức lễ trao học bổng lần đầu tiên cho 17 học sinh, mỗi suất trị giá 25 triệu đồng. Song song với những chương trình này, chúng tôi cũng đã tổ chức Trung tâm học tập cộng đồng tại 186/186 phường, xã, thị trấn với hơn 100.000 người theo học...
- Được biết, tại cuộc Hội thảo khoa học do Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam tổ chức tại Thanh Hoá vào ngày 20-7 vừa qua, Hội Khuyến học tỉnh Quảng Ninh được đánh giá là tỉnh đầu tiên trong cả nước đã cụ thể hoá mục tiêu và nêu ra giải pháp để xây dựng xã hội học tập gồm 10 tiêu chí. Ông có thể nói rõ hơn về 10 tiêu chí này? Tiêu chí nào quan trọng nhất?
+ Để cuộc “cách mạng” xây dựng xã hội học tập sớm trở thành hiện thực, Ban Thường vụ Hội Khuyến học tỉnh đã dự thảo 10 tiêu chí và giải pháp, bao gồm: lượng hoá “xã hội học tập”; thực hiện phổ cập giáo dục thế hệ trẻ đúng độ tuổi; xây dựng hơn 90% các trường học các cấp trong tỉnh đạt chuẩn Quốc gia; xây dựng các Trung tâm học tập cộng đồng thành trường học cho người lớn, toàn dân; 100% thôn, khu phố có điểm truy cập Internet và có thư viện dùng chung; đẩy mạnh phong trào xây dựng mô hình gia đình, dòng họ, đơn vị hiếu học; đẩy mạnh phong trào “Ba đỡ đầu”; đẩy mạnh phong trào xây dựng “Quỹ khuyến học”; thực hiện tốt vai trò làm nòng cốt, liên kết, phối hợp các cấp, các ngành trong việc xây dựng xã hội học tập cần đẩy mạnh xây dựng và củng cố tổ chức khuyến học; để đảm bảo thực hiện thắng lợi các mục tiêu đề ra, các địa phương, cơ sở phải có nghị quyết về xây dựng xã hội học tập ở địa phương, cơ sở mình.
Trong số 10 tiêu chí này, tiêu chí quan trọng nhất là cần phải lượng hoá “xã hội học tập”. Điều này có nghĩa là một địa phương phấn đấu trở thành xã hội học tập phải tổ chức và vận động sao cho trên 80% dân số tham gia các hình thức học tập: chính quy, tại chức, tự học, học từ xa, có hướng dẫn, có kiểm tra. Một khi chúng ta huy động được những người đang trực tiếp sản xuất đi học được thì mới thực hiện được xã hội học tập. Thực chất hiện nay toàn tỉnh mới chỉ đạt 35% dân số đi học, trong đó 25% thế hệ trẻ và 10% người lớn. Chính vì thế, để đạt được mục tiêu đề ra là trên 80% dân số trong tỉnh tham gia học tập, chúng tôi còn phải cả một chặng đường dài phải đi...
- Để đạt được những thành tích như hiện nay, vai trò của những người trực tiếp làm công tác khuyến học, khuyến tài là hết sức quan trọng. Vậy ông có thể cho biết hiện nay họ đang gặp những khó khăn như thế nào và theo ông cần làm gì để tháo gỡ những khó khăn ấy?
+ Từ số lượng hội viên, chi hội còn rất khiêm tốn trong những ngày đầu mới thành lập, đến nay Hội đã phát triển khá mạnh với hơn 200.000 hội viên. Có được kết quả như ngày hôm nay là nhờ vào lực lượng cán bộ ở các cấp hội cơ sở đã không ngừng tập trung xây dựng tổ chức hội và phát triển hội viên. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, hoạt động của các cấp Hội Khuyến học cơ sở vẫn còn gặp nhiều khó khăn vì chưa được công nhận là hội đặc thù. (Hội đặc thù được hưởng 4 quyền lợi như kinh phí, ngân sách do nhà nước cấp; trụ sở làm việc; biên chế làm việc và phương tiện đi lại). Chính vì thế, hiện tại, những người tham gia công tác khuyến học, khuyến tài ở cơ sở vẫn chưa được hưởng bất kỳ chế độ đãi ngộ nào. Có thể nói, khó khăn nhất, “mắc” - “tắc” và “nghẽn” nhất đối với chúng tôi là ở chỗ này. Có những người đã tham gia công tác hội gần chục năm nay nhưng cũng chỉ là “ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng” mà thôi... Còn tháo gỡ khó khăn này như thế nào ư? Tôi nghĩ vấn đề quan trọng nhất vẫn là cần sớm công nhận Hội Khuyến học là một tổ chức xã hội đặc thù, với những cơ chế, chính sách phù hợp điều kiện cụ thể ở mỗi địa phương…
- Kỷ niệm 16 năm Ngày Khuyến học Việt Nam 2-10 (1996-2012), Hội Khuyến học Quảng Ninh sẽ có những hoạt động gì để chào mừng, thưa ông?
+ Chuẩn bị cho lễ kỉ niệm 16 năm Ngày Khuyến học Việt Nam, 2-10-2012, chúng tôi đã tập trung tổ chức “Tháng 9 khuyến học” với nội dung chủ yếu là cùng ngành Giáo dục và Đào tạo kết thúc kỳ nghỉ hè của học sinh, tổ chức khai giảng năm học mới 2012-2013. Bên cạnh đó, Hội cũng đang chuẩn bị tổ chức Đại hội biểu dương gương sáng gia đình, dòng họ, đơn vị, khu dân cư hiếu học tỉnh Quảng Ninh lần thứ II. Ngoài ra, từ ngày 1/10 - 7/10, Hội cũng phát động Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời. Đây là hoạt động mở đầu cho cuộc vận động học tập suốt đời trong cán bộ, đảng viên và nhân dân được tổ chức thống nhất trong cả nước với chủ đề “Học để làm người công dân tốt”.
- Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!
Ngô Dịu
