Chào anh, được biết mới đây, tại buổi lễ tổng kết cuộc thi tìm hiểu biển đảo Việt Nam do Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam phối hợp với Tỉnh uỷ Quảng Ninh, và một số bộ, ngành, cơ quan báo chí Trung ương tổ chức, anh là thí sinh duy nhất của Quảng Ninh đã được Ban tổ chức trao giải thưởng… Anh có thể nói qua đôi chút về bài viết tham gia dự thi của mình được không?
(Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Quảng Ninh Nguyễn Quang Vinh trò chuyện với PV Báo Quảng Ninh)
+ Thú thực, tôi tham gia cuộc thi này là hết sức tình cờ! Bởi mặc dù cuộc thi được tuyên truyền, phổ biến khá rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng nhưng nào mình có phải là dân làm báo chuyên nghiệp đâu, nên cũng không để ý… (cười). Mãi đến khi cuộc thi sắp kết thúc, một lần gặp nhà báo Ngô Tiến Cảnh, Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Quảng Ninh, anh Cảnh bảo: “- Tôi thấy ông trước là lính biên phòng, đi nhiều, biết nhiều, lại từng đã có một số tác phẩm viết về biển, đảo Quảng Ninh, sao không tham gia cuộc thi này nhỉ?”. Từ gợi ý của anh Cảnh, tôi mới lục lại “kho” tư liệu của mình và quyết định viết bài gửi dự thi đấy chứ! Nghe nói bài dự thi của tôi là một trong số những bài gửi đến muộn nhất, gần như vào đúng thời điểm Ban tổ chức “khoá sổ”…
- Vậy đề tài bài viết của anh đề cập đến vấn đề gì và vì sao anh lại chọn đề tài ấy?
Ông Nguyễn Quang Vinh
+ Lại như nói ở trên, khi anh Cảnh gợi ý, tôi nghĩ ngay đến mảng văn hoá dân gian vùng biển đảo Quảng Ninh. Và thế là chọn đề tài này. Bài dự thi của tôi thực chất là tổng hợp những kiến thức mà qua nhiều năm công tác, nghiên cứu, tôi đã tích luỹ được; nó dài 284 trang, chưa kể nhiều trang tư liệu, bản đồ v.v. với tên gọi chung là “Văn hoá dân gian vùng biển đảo Quảng Ninh”…
- Kể cũng… kỳ! Anh vốn là cán bộ quân đội, vậy mà đề tài dự thi lại về văn hoá dân gian (chứ không phải về quân sự, an ninh - quốc phòng v.v.)… Có vẻ hơi “tréo ngoe” nhỉ?
+ ồ, không, sao lại thế? Chính vì có nhiều năm công tác trong quân đội, đặc biệt là những năm làm lính biên phòng, tôi mới chú tâm tìm hiểu về văn hoá dân gian đấy chứ! Tôi có được chút ít hiểu biết nào đó về văn hoá dân gian Quảng Ninh nói chung, về văn hoá dân gian vùng biên giới, hải đảo Quảng Ninh nói riêng, để bây giờ nghỉ hưu rồi ngồi viết lại, là nhờ những năm công tác trong quân đội mà! Hồi ấy, ngay từ khi còn là anh cán bộ tổng hợp ở Cục Chính trị (Đặc khu Quảng Ninh), mỗi khi chuẩn bị cho các cuộc diễn tập quốc phòng, các thủ trưởng luôn yêu cầu tôi phải cung cấp những thông tin về phong tục, tập quán, truyền thống lịch sử v.v. của các địa phương có liên quan. Rồi sau đó trong vai trò một cán bộ chính trị của lực lượng biên phòng tỉnh, tôi càng ý thức rõ hơn sự cần thiết phải có hiểu biết sâu sắc những nét văn hoá dân gian địa phương. Nếu người lính, nhất là lính biên phòng, lại không hiểu tập quán, phong tục v.v. của người dân nơi mình công tác thì làm sao hoàn thành được nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia ở vùng biên giới, hải đảo được…
- ý anh là chính văn hoá dân gian là “ánh xạ” để chúng ta có cái nhìn đầy đủ hơn, toàn diện và sâu sắc hơn về các lĩnh vực khác (như kinh tế, chính trị, an ninh - quốc phòng v.v.) của một vùng đất?
+ Đúng như vậy! Qua tìm hiểu văn hoá dân gian ở một vùng đất, ta sẽ hiểu rõ hơn về vai trò, vị trí, điều kiện, tiềm năng về kinh tế, chính trị, xã hội, an ninh quốc phòng v.v. của vùng đất đó trong lịch sử cũng như hiện tại và tương lai. Lại nói lại chuyện những năm làm cán bộ tổng hợp ở Đặc khu Quảng Ninh, tôi nhớ có lần để chuẩn bị cho một cuộc diễn tập của bộ đội ở vùng biển đảo Vân Đồn, một cán bộ chuyên gia quân sự người Liên Xô (cũ) đã hỏi tôi: - ở vùng biển này, trong lịch sử Việt Nam thời phong kiến đã diễn ra những sự kiện quân sự quan trọng nào? Thú thực hồi ấy tôi cũng chỉ mới biết sơ sơ rằng đã từng có trận thuỷ chiến của danh tướng Trần Khánh Dư thời nhà Trần, rồi chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo v.v. Nhưng chỉ có thế thì một cậu học sinh phổ thông cũng biết. Và vì vậy tôi đã phải lên tận Bộ Quốc phòng lục tìm tư liệu bổ sung. Rồi mới hay rằng vùng biển Quảng Ninh từng đã diễn ra rất nhiều cuộc diễn tập quân sự quan trọng trong lịch sử. Đặc biệt có một sự kiện khiến tôi giật mình; đó là vào năm 1075, trong cuộc tập kích Ung - Châu của Lý Thường Kiệt, vùng biển Quảng Ninh chính là nơi tập kết 5 vạn thuỷ binh trước chiến dịch. Anh thử hình dung xem, như thế vùng biển tỉnh mình chẳng phải là một quân cảng (và rất có thể là quân cảng đầu tiên) của nước ta sao? Trong bài dự thi tìm hiểu biển đảo Quảng Ninh vừa qua, tôi đã đề cập và phân tích ý nghĩa của sự kiện này như một sự kiện mang tính văn hoá lịch sử truyền thống. Và có vẻ như nó đã được nhiều người quan tâm; đồng chí Phó Đô đốc BTL Hải quân Vũ Văn Cường gặp tôi, ông bảo sắp tới BTL Hải quân có cuộc hội thảo về quân cảng Việt Nam và đề nghị tôi tham gia cuộc hội thảo này!
- Và anh nhận lời chứ?
+ Phải! Hiện tại tôi đang chuẩn bị tư liệu bổ sung để nếu được mời tham luận tại cuộc hội thảo thì sẽ nói về vấn đề này. Với lại, nó cũng là dịp tốt cho tôi có cơ hội tìm hiểu sâu hơn mảng văn hoá truyền thống về lĩnh vực quân sự của vùng biển đảo Quảng Ninh, nhằm góp phần hoàn thiện công trình “Tìm hiểu văn hoá dân gian Quảng Ninh” mà tôi đang ấp ủ. Tôi dự kiến cuốn sách sẽ hoàn thành vào năm 2010, để chào mừng Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIII… Nói thật với anh, tuy là đã nghỉ hưu, nhưng hình như công việc lại càng cuốn hút tôi; hay nói cách khác, việc cố gắng khám phá những nét đẹp truyền thống về lịch sử văn hoá dân gian Quảng Ninh lại càng “ám ảnh” tôi nhiều hơn…
- Xin cảm ơn anh về cuộc trò chuyện thú vị này!
