Cứ mỗi lần có tin “sắp tăng lương” thì cán bộ, viên chức Nhà nước và công nhân một số doanh nghiệp lại “Mừng ít, lo nhiều”. Lương chỉ sắp tăng mà giá thị trường như chú ngựa bất kham đã lồng lên trước cả năm trời.
Các đối tượng hưởng lương lo giá cả tăng nhanh, song dù sao, một, hai năm cũng được bù giá một lần, bằng cách tăng từ 10 đến 20% tiền lương (tuy chẳng thấm vào đâu với giá thị trường, tăng như pháo thăng thiên). Còn với đa số người dân, họ chịu mọi sự áp đặt của giá cả thị trường, từ viên thuốc chữa bệnh, tiền học phí cho con đến bao phân đạm, cân thuốc trừ sâu v.v... mà chả được bù giá đồng nào.
Sau Tết Nguyên đán Mậu Tý, giá thị trường càng biến động dữ dội. Sắt thép; xi măng,... liên tục tăng giá, nhưng có lẽ chưa bao giờ chưa ở đâu các công ty sản xuất gạch xây dựng lại được tự do, độc quyền tăng giá “tàn bạo” như vậy. Chỉ hơn một tháng mà có nơi, giá gạch tăng đến 400%...
“Cú” tăng giá gạch lần này giáng vào những người nghèo đầu tiên. Nó làm chao đảo nhiều thành phần kinh tế xã hội, “góp phần” nghiêm trọng, đẩy nhanh tốc độ lạm phát đang hoành hành dù cho Thủ tướng Chính phủ đã có cuộc họp quan trọng với các cơ quan quản lý Nhà nước và báo giới, để công bố và trưng cầu các biện pháp kiềm chế con ngựa lạm phát đang phi nước đại.
Giá gạch tăng ba, bốn trăm phần trăm khi rất nhiều người dân đã ký hợp đồng với các công ty cổ phần xây dựng nhà chung cư theo quy chế: Nộp tiền trước, nhận căn hộ mua sau. Bây giờ, nếu cứ thực hiện đúng hợp đồng, các công ty này sẽ phá sản. Nhiều công ty đã ngừng xây dựng, hoặc xây dựngcầm chừng. Còn những hộ dân đã nộp tiền mua căn hộ trước, nay chỉ còn cách vô vọng trông chờ...
Hàng ngàn công trình hoành tráng cấp Nhà nước đang xây dựng, chao đảo vì giá gạch, xi măng, sắt thép tăng. Vốn xây dựng phải điều chỉnh liên tục, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ, chất lượng công trình và an ninh xã hội... Nhưng cơ cực hơn cả, vẫn là các hộ công nhân, nông dân, viên chức nghèo. Họ phải bớt ăn, bớt mặc, ky cóp từng đồng, gửi tiết kiệm hàng chục năm mới gom được số tiền bốn, năm chục triệu để cuối đời cố xây lấy một căn nhà cấp 4 thôi thì nay đành ngậm ngùi, vỡ mộng...
Ai cũng biết: để sản xuất thép, xi măng v.v... các công ty phải nhập ngoại một số nguyên liệu. Giá nhập nguyên liệu ngoại tăng, giá sản phẩm đầu ra tăng còn lý giải được, nhưng nguyên liệu sản xuất gạch, cơ bản là đất sét giá chỉ mấy chục ngàn đồng một mét khối. Quy trình sản xuất vẫn như cũ. Giá than, giá điện chưa tăng. Trước khi gạch tăng giá, nhiều công ty tồn kho hàng triệu viên gạch, tính chi li, mỗi viên gạch bán ra, lãi chưa đến 100đ. Nay, giá gạch tăng, lãi mỗi viên gạch, trung bình 1.300đ, gấp 13 lần (1.300%) so với trước đây, mà lương công nhân chỉ tăng từ 10-20%. Chỉ trong vòng 2 tháng, nhiều công ty bán cả gạch tồn kho, gạch mới sản xuất, lãi hàng chục tỷ đồng. Khoản lợi nhuận kếch sù ấy, các ông chủ công ty “vớ bẫm”?
Cách đây hơn một tháng, ngày 25-3, UBND tỉnh đã ra quyết định: Thành lập Đoàn Kiểm tra liên ngành để khảo sát giá thành và giá bán các sản phẩm của một số doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng... Nhưng theo lịch kiểm tra thì ngày 16 đến 22-4, hai công ty cổ phần (sản xuất gạch lớn nhất tỉnh) là Giếng Đáy và VIGLACERA Hạ Long mới phải tiếp Đoàn vào làm việc...
Kiểm tra giá thành và giá bán một viên gạch, lợi nhuận bằng nào, nguyên nhân tăng giá gạch do đâu v.v... là chuyện quá đơn giản! Nhưng các Đoàn kiểm tra liệu có hoàn thành trách nhiệm được giao để các cơ quan quản lý có biện pháp điều chỉnh lại giá gạch không? Dân nghèo và các công ty xây dựng công trình đang lo: “Cú” tăng giá gạch lần này có thể mới chỉ là “phép thử” để nắn gân các cơ quan chức năng Nhà nước. Nếu để họ trót lọt thì các công ty cổ phần khác sẽ chớp cơ hội, tăng giá sản phẩm của mình lên như phóng tên lửa. Lúc ấy, tình trạng lạm phát sẽ không có cách nào kiềm chế. Khủng hoảng kinh tế sẽ xảy ra. Còn người dân thì đành oằn mình để cái giá nó vật cho đến bao giờ đây? - Câu hỏi vẫn chưa có lời đáp.
