Về với vùng lũ

1. Sáng sớm ngày 23-10, nước vẫn còn mấp mé trên quốc lộ 1A đoạn qua xã Xuân Lam, huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh, đây là đoạn đường đã xảy ra vụ xe khách bị lũ cuốn trôi cùng 38 hành khách; trong đó có 18 người may mắn thoát chết, 20 người bị tử nạn. Khung cảnh nhập nhoà buổi sáng sớm, cùng với những tờ tiền vàng, hàng mã bay xung quanh khu vực trục vớt chiếc ô tô khiến cả đoàn 16 người chúng tôi như thấy gai người... tiếng kinh nguyện buổi sáng sớm của đoàn lần đầu tiên cất lên tại vùng lũ Hà Tĩnh, dành để cầu an cho những linh hồn còn đang phiêu dạt.

Chúng tôi được mời về chùa Am (huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh), nghỉ chân, trước lúc lên đường đến những vùng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi trời sáng hẳn. Ngôi chùa cổ 600 năm tuổi ngự trên đồi cao, đã chứng kiến bao mùa lũ tại Hà Tĩnh, nhưng có lẽ đây là trận lũ lớn nhất. Mới sáng sớm mà đã có 3-4 đoàn Phật tử đến chùa Am trước chúng tôi. Họ đến từ Hà Nội, Nam Định, Hải Phòng, cùng chung mục đích góp sức ủng hộ đồng bào bị lũ lụt. Tất cả mọi người đều được nhà chùa mời cơm chay.

Xuất phát tại chùa Am vào lúc 8h, xe chúng tôi đi trên tỉnh lộ 5 để tới huyện Vũ Quang và Hương Khê. Qua các xã vùng thấp của Đức Thọ, dù là địa bàn bị ảnh hưởng nhẹ hơn các huyện khác, nhưng xung quanh các xã này vẫn mênh mông biển nước. Dấu vết của cơn hồng thuỷ mà Đức Lạng vừa trải qua mấy hôm nay, là vết bùn còn in đậm tới ngang thân cây những bụi tre làng. Nhiều thôn, xóm vẫn còn bị cô lập do lượng bùn, nước lớn đọng lại, cảnh tượng hết sức hoang tàn...

Đã 4 ngày không mưa, nhưng nhiều xã vùng thấp thuộc 3 huyện Vũ Quang và Hương Khê, Hương Sơn vẫn bị cô lập. Vũ Quang hiện ra trước mắt chúng tôi như một vạt cỏ hoang đẫm bùn, vừa bị đám trâu, bò giày xéo. Huyện Vũ Quang đến sáng 23-10, vẫn còn 7 xóm của các xã: Đức Lĩnh, Đức Bồng, Đức Liên, Đức Lạng, Đức Đồng v.v... đường sá đang bị chia cắt, nước còn ngập sâu, phải đi lại bằng đò. Con sông Ngàn Sâu chảy qua 3 huyện Hương Khê, Vũ Quang, Hương Sơn nhập lại với sông Ngàn Phố tại ngã 3 Linh Cảm, giờ đây đã “nhả” những căn nhà khỏi “miệng” lũ, nhưng vẫn “ngậm chặt” ruộng đồng.

Cố lần tìm trong bùn đất thu gom những gì còn sót lại bên căn nhà xiêu vẹo, chị Lê Thị Hương (xóm 1, xã Ân Phú, huyện Vũ Quang) rưng rưng  nước mắt: “Tôi phải làm chi bây giờ, đi mô bây giờ? Nhà cửa, đồ dùng, thóc gạo... không còn một thứ gì. Đôi trâu gia tài lớn nhất, cũng là công cụ nuôi cả gia đình cũng bị lũ cuốn trôi mất rồi”.

Đoàn Phật tử Quảng Ninh trao quà cho người dân huyện Hương Khê, Hà Tĩnh.

“Rốn lũ” Hà Linh, Phương Điền, Phương Mỹ, Lộc Yên (huyện Hương Khê), những ngày này, nhìn làng mạc tiêu điều xơ xác. Nỗi hoảng loạn vẫn hằn sâu lên những khuôn mặt khổ ải của nhiều người dân nơi đây. Đói, khát và dịch bệnh là những nguy cơ hàng ngàn người dân vùng lũ Hương Khê đang phải đối mặt. Xã Hà Linh có 1.540 hộ thì có đến 1.210 hộ bị ngập lụt, 1 người dân bị thiệt mạng, hàng trăm căn nhà bị nước lũ cuốn trôi. Chị Nguyễn Thị An, xóm 9 Hà Linh (Hương Khê) không cầm được nước mắt: “Tài sản, lúa gạo, ngô khoai cùng một ít tiền bạc để dành cho con cái học hành đều trôi sạch ra sông, ra bể rồi các chú ơi!. Trong nhà bây giờ chẳng còn chút gì để chống đói nữa. Một ít mì tôm cứu trợ chắc chỉ đủ ăn cầm chừng vài ba ngày. Gian nhà ọp ẹp, bị đợt lũ trước cuốn sập, bà con chòm xóm vừa mới chung tay dựng lại, nay lũ lại tiếp tục làm cho đổ nát. Mấy bữa nay cả gia đình phải ngủ ngoài trời''.

Tại các xã Lộc Yên, Gia Phố (Hương Khê), cảnh tượng cũng hết sức hoang tàn! Toàn bộ tài sản trong gia đình của nhân dân các xã ven sông Ngàn Sâu gần như đã bị lũ cuốn sạch. Nhiều gia đình không còn cả áo quần, chăn màn, giường chiếu... Những nương ngô, bãi mía, ruộng đậu và cả những vườn cây ăn quả xanh tươi, trù phú ngày nào, trong phút chốc đã trở thành bãi phù sa trơ trọi...

2. Khắp ngả đường ở các huyện Đức Thọ, Vũ Quang, Hương Khê, Hương Sơn (Hà Tĩnh) v.v... chúng tôi liên tiếp gặp các đoàn xe đi cứu trợ. Đoạn qua xã Sơn Song, Hương Sơn liên tục bị tắc nghẽn vì lượng xe đổ về dày đặc, chen kín cả đường làng còn lầy lội.

Đi ủng hộ đồng bào lũ lụt Hà Tĩnh lần này, đoàn Phật tử Quảng Ninh đã quyên góp được hơn 60 triệu đồng tiền mặt, 100 đôi giầy, 500 bộ quần áo cùng một số lương thực, thực phẩm thiết yếu. “Giá trị tuy không nhiều, nhưng chúng tôi thoả nguyện lòng mình khi được đến tận nơi, xúc động trước những đau thương, mất mát, thiếu thốn của bà con, để chia sẻ, giúp đỡ được phần nào với bà con vùng lũ” - Bà Bùi Thu Hoà, trưởng đoàn Phật tử TP Hạ Long bày tỏ.
Thời gian gấp rút và khẩn trương, mọi người chỉ mong sớm đến nơi để cứu trợ đồng bào một cách nhanh nhất. Do đường xấu, hàng hoá nhiều, nên chiếc xe chở hàng đến trưa 23-10 mới tới nơi tập kết ở huyện Vũ Quang. Cả đêm hôm trước, cả đoàn không ai ngủ được khi nghĩ đến mảnh đất Hà Tĩnh vốn chịu nhiều đau thương trong chiến tranh, giờ đây lại oằn lưng gánh chịu những cơn bão lũ dữ dội.

Trước tấm lòng của đoàn Phật tử đến từ Quảng Ninh, anh Nguyễn Quốc Định (xóm Bồng Giang, xã Đức Long, huyện Vũ Quang) xúc động: “Chúng tôi thật sự cảm động và không quên tấm lòng tương trợ của bà con cả nước, trong đó có các Phật tử Quảng Ninh”. Quả thực, sự hỗ trợ đó không chỉ là về vật chất mà điều lớn lao hơn chính là động viên tinh thần để bà con vượt qua khó khăn, hoạn nạn...

Gia đình ông Lê Ngọc Đào (thương binh hạng 2/4, ở xóm 5 xã Sơn Long, huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh) thu dọn nhà cửa sau cơn lũ.

Rời Vũ Quang, chúng tôi đến với Hương Khê, cũng là lúc bà con nơi đây đang vừa phải dọn dẹp hậu quả của trận lũ đã qua, vừa tìm cách chống chọi với đợt lũ mới. Trao đổi với chúng tôi, ông Đặng Đức Minh, Chủ tịch UBND xã Hà Linh, huyện Hương Khê, cho biết: “Chưa bao giờ người dân nơi đây phải chứng kiến một trận lũ kinh hoàng đến vậy. Sức tàn phá của nó được ví như một trận đại hồng thuỷ cuốn phăng đi rất nhiều ngôi nhà, tài sản của người dân”.

Từ sáng sớm đến chiều muộn ngày 23-10, trụ sở UBND xã Hà Linh luôn có mặt hàng trăm người dân đến tiếp nhận hàng cứu trợ. Lượng hàng ủng hộ đổ về đây ngày càng nhiều hơn, chật cứng cả hội trường và sân trụ sở. Mọi người không khỏi bàng hoàng, thương cảm khi chứng kiến tình cảnh gia đình của bà Phan Hà Vi (xóm 8, xã Hà Linh, huyện Hương Sơn). Mới vừa đầy 1 tháng tuổi, nhưng cháu ngoại của bà Vi đã trải qua 2 trận lũ lịch sử liên tiếp, rốn bị sưng phồng do nhiễm nước bẩn khi chạy lũ. Bế cháu ngoại trên tay, bà Vi nghẹn ngào: ''Chúng tôi chịu khổ quen rồi, nhưng đứa bé thì tội nghiệp quá. Mấy ngày mưa lũ, nhà bị ngập đến nóc, chúng tôi phải bế cháu chạy lên Uỷ ban xã trú ngụ. Mấy ngày rốn bị sưng đau, chưa có thuốc chữa bé cứ khóc ngằn ngặt''. 

Những ngày này, đến với những vùng quê ở miền Trung, chúng tôi dễ gặp những hoàn cảnh như thế. Và những tiếng khóc mất chồng, mất con, mất nhà cửa, tài sản... vẫn ám ảnh chúng tôi trong suốt cuộc hành trình. Mọi người dường như không mệt bởi chuyến đi vượt qua hàng ngàn cây số trong tình hình thời tiết khắc nghiệt, mà trầm lắng, suy tư với những hình ảnh vừa tận mắt chứng kiến ở các tỉnh miền Trung. Sau lưng chúng tôi, giờ đây vẫn còn bao nhiêu gia đình, bao nhiêu mảnh đời rất cần sự hỗ trợ kịp thời của cộng đồng để bà con vượt qua tình cảnh khó khăn, ổn định cuộc sống.

Tiếng kinh cầu lại cất lên trên xe, vang suốt dọc đường chúng tôi rời Hà Tĩnh...