“Tậu trâu, cưới vợ, làm nhà/Trong ba việc ấy ắt là khó thay”. Các cụ ta từ xưa đã liệt kê 3 việc trọng đại, khó làm trong đời của đấng mày râu. Ngày xưa đã vậy, ngày nay xây nhà trong bối cảnh giá cả thị trường leo thang vùn vụt thì càng khó khăn gấp bội...
Không chỉ vật liệu xây dựng “leo thang”...
Mấy hôm nay, chị Nguyễn Thị Mừng ở tổ 3, khu 10B, phường Quang Hanh (TX Cẩm Phả) như ngồi trên đống lửa. Chỉ tay vào đống vật liệu xây dựng, chị Mừng xót xa: “Chuẩn bị xây nhà, chẳng biết ông xã nhà mình nghe ai là xi măng sắp tăng giá, thế là đi mua mấy chục tấn về tập kết chềnh ềnh một đống ở đây. Rồi có người lại khuyên, xi măng chỉ nên lấy khoảng vài tấn, xây hết lại mua, nếu để vài tháng, không bảo quản tốt là xi sẽ “chết”, càng thêm rầu cả ruột. Đêm qua 2 vợ chồng nhẩm tính, công trình nhà mình phải xây đến 5-6 tháng, nguy cơ mất hàng triệu đồng là cái chắc...”. Không chỉ “dại dột” mua cả lô xi măng về, chồng chị Mừng còn làm luôn 3 vạn gạch, hàng trăm cây sắt thép cho ăn chắc, xếp ngổn ngang quanh công trình. Mua sớm thì chắc chắn sẽ tránh được giá leo thang, nhưng trông nom, bảo quản thế nào lại là cả một vấn đề. Nhà anh chị gần đường, chồng thường xuyên đi làm đêm, một mình chị trông 2 đứa con nhỏ, đêm đến, hễ nghe tiếng sột soạt ngoài vườn là chị lại hốt hoảng bật điện, rọi đèn pin, sợ trộm “viếng thăm”, chỉ sơ sẩy là mất tiền triệu như bỡn. “Mua sớm tưởng rằng không phải lo bù trượt giá, nhưng giá cả lên nhanh quá, mới tính sơ số tiền vật liệu, nhân công, vợ chồng mình đã phải vay thêm gần 100 triệu đồng so với dự kiến ban đầu. Có lẽ đành phải cắt bớt một số công đoạn...” - Chị Mừng thở dài thườn thượt.
Gặp anh Phạm Thanh Bình, ở khu 6, phường Quang Hanh, mới chỉ mấy tháng sau Tết mà nom hốc hác, xanh xao hẳn. Anh bảo: “Mấy hôm nay, mình mất ngủ vì thấy giá vật liệu tăng vù vù. Có loại vừa hỏi lúc sáng một giá, chưa kịp mua, đến chiều quay lại đã tăng thêm mấy giá, nghe chủ hàng giải thích cứ chóng cả mặt, ù cả tai...”. Anh Bình hiện làm công nhân ngành Than, lấy vợ mấy chục năm nay, cả gia đình vẫn phải ở trong căn nhà cấp 4. Tiết kiệm mãi, mấy năm trước anh chị mới mua được lô đất; dự định cuối năm nay mới xây nhà, nhưng khi thấy giá điện, than, xăng dầu cứ đua nhau tăng, anh chị hạ quyết tâm xây ngay, dù phải vay mượn thêm nhiều. Cũng may cho vợ chồng anh, vì có ý định xây nhà trong năm nay, nên năm trước đã chủ động đặt tiền mua gỗ. Nếu tính theo thời giá hiện nay, bộ cửa ấy cũng rẻ được hơn 20 triệu đồng…
Nhiều người xây nhà dịp này đều than trời, chưa bao giờ giá cả vật liệu xây dựng lại biến động khủng khiếp như hiện nay. Một phần do mọi người đều chọn tháng đẹp “tháng 2 là tháng làm nhà”, nên thời điểm này các loại vật liệu xây dựng đều “cháy”, “sốt”; nhưng chủ yếu sau khi Chính phủ cho phép tăng giá các mặt hàng điện, than, xăng dầu, khiến cho nhiều mặt hàng khác tăng theo. Nhiều người nhẩm tính, hiện nay xây một căn hộ vừa phải cũng tốn thêm vài chục triệu đồng, còn xây nhà cao tầng thì phải “bù” thêm gần trăm triệu nữa. Nếu như cuối năm ngoái, giá thép phi 18 là 378.000đ/cây, phi 14 là 230.000đ/cây, phi 8 là 17.000đ/cây, thì nay đã lên tới 408.000-243.000-18.400đ/cây. Gạch 2 lỗ loại A1, cách đây gần 1 tháng chỉ có 968 đồng/ viên, nay lên tới 1.065 đồng, chưa tính công vận chuyển. Xi măng cũng tăng từ 20-30.000 đồng/tấn...
...mà công thợ xây cũng biến động từng ngày.
Dạo quanh một số cửa hàng kinh doanh vật liệu xây dựng, chúng tôi cảm nhận rõ rệt sự vui, buồn của người bán, người mua. Một số chủ cửa hàng thì mừng ra mặt, vì có số lượng hàng tồn kho nhiều từ trước Tết, chỉ sau hơn một tháng đã lãi thêm cả trăm triệu đồng. Nhưng cũng có những chủ đại lý “đứng ngồi không yên” vì đã trót ký hợp đồng cung cấp vật liệu trọn gói cho công trình lớn kéo dài từ năm trước, nay không thể đơn phương phá vỡ hợp đồng... Chị Bùi Thị Thuý, chủ một đại lý kinh doanh vật liệu xây dựng ở phường Hồng Hà (TP Hạ Long) cho biết: “Rút kinh nghiệm từ mấy năm trước, năm nay mình không ký hợp đồng cung cấp vật liệu dài hạn cho các công trình lớn nữa, mà chỉ ký hợp đồng cung cấp vật liệu theo từng thời điểm, cứ chở vật liệu đến chân công trình là phải thanh toán 50% và sau 10 ngày thì thanh toán 50% còn lại. Vẫn biết làm như vậy sẽ khó khăn cho chủ thầu xây dựng, nhưng trong thời điểm “nước sôi lửa bỏng” này, thì đây là cách an toàn nhất”. Chị Nguyễn Kim Ngân, một chủ đại lý khác ở phường Quang Hanh thì đúc kết: “Thường từ cuối những năm trước, ít công trình xây mới, tôi cho khách đặt một số hàng để lưu kho. Nhưng năm nay hàng khan hiếm, giá cả lại biến động từng ngày, nếu để lưu kho thì sẽ rất bất lợi”. Không chỉ một số chủ kinh doanh vật liệu “méo mặt”, nhiều chủ thầu cũng có nguy cơ sạt nghiệp, lâm vào cảnh “dở khóc, dở cười”. Lý do là, khi nhận công trình lớn theo kiểu “chìa khoá trao tay”, nhiều người không ký được hợp đồng cung cấp vật liệu dài hạn, đến khi giá đẩy lên cao, không thể thoả thuận lại với đối tác, trong khi công trình đang đi vào giai đoạn hoàn thiện, nếu bỏ ngang thì “trắng tay”…
Ăn theo giá vật liệu xây dựng, tiền thuê thợ cũng đang “đội” lên từng ngày. Anh Phạm Quốc Toàn, ở xã Dương Huy (TX Cẩm Phả) sau khi đã khảo giá ở nhiều nơi, cuối cùng chọn thuê một đội thợ ở tận tỉnh Thái Bình ra xây nhà. Anh tâm sự: “Thuê thợ ở quê ra tuy có rẻ hơn được vài chục nghìn đồng/m2, nhưng lại phải lo cho họ nơi ăn, chốn ở, sắm từng chiếc bát, chiếc nồi... Chẳng nhẽ họ ở xa đến, mình lại trừ tiền mấy thứ lặt vặt này. Nhưng lo nhất là không biết chất lượng thi công như thế nào”. Chị Bùi Thị Hường, ở phường Hồng Hà (TP Hạ Long) mới cách đây vài ngày còn khấp khởi mừng thầm vì ký được hợp đồng xây dựng từ tháng 12 năm ngoái với giá 650.000đ/m2, thì tối hôm trước, ông chủ thầu xây dựng gọi điện đề nghị xem xét lại hợp đồng “Nếu không chúng em đành phải chào chị”. Do hợp đồng hai bên ký kết với nhau không có ràng buộc chặt chẽ về mặt pháp lý, công trình thì đã đến ngày khởi công, chị Hường đành “ngọt nhạt” động viên thợ và cam kết sẽ hỗ trợ thêm vài triệu đồng sau khi nhà xây xong…
Có “an cư” mới “lạc nghiệp”, dựng được cho mình một “nơi đi về” mỗi ngày là một việc thành công lớn trong đời người. Dẫu biết sẽ phải “gồng mình” hơn nữa trong “cơn bão giá” để có được căn nhà, những người chúng tôi gặp đều có chung suy nghĩ “của làm là của được”, biết đâu sau này giá cả sẽ còn tăng hơn nữa!
