Xóm “động đất”

Cho đến bây giờ, tiếng bắn mìn ì ầm rung chuyển từ các công trường khai thác than không còn làm cho người dân  tổ 12, khu 4 (phường Hà Tu, TP Hạ Long) giật mình nữa.

Cái xóm nhỏ vẫn im lìm, hiu hắt từ bao năm nay, giờ chỉ còn chục nóc nhà sống bên bờ vực. Lòng moong sâu rộng,  như cái miệng của tử thần, luôn chực chờ "nuốt trôi" những phận người nhỏ bé...

Xóm “động đất” ảnh 1
Để bảo vệ căn nhà chênh vênh bên bờ vực, ông Lanh thường xuyên phải bê đá chèn vào những khe nứt cạnh móng nhà.

Chênh vênh bên bờ vực...

Con đường đất gập ghềnh dẫn chúng tôi đến những căn nhà xiêu vẹo, nằm chênh vênh, mà ở đó, dù không phải thời chiến tranh, nhưng hằng ngày người ta vẫn phải sống chung với tiếng mìn. Cách đó khoảng 100m là vỉa than Đông Bắc - Công ty Than Núi Béo, đang ở giai đoạn "nước rút", khẩn trương tận thu khai thác than, bất chấp những ảnh hưởng đến cuộc sống nhân dân. Hơn 30 hộ dân xóm Sẹc Lồ 1 làm nhà, sinh sống từ những năm 80 của thế kỷ trước, nay đã phải chuyển đi gần hết, chỉ còn gần 10 hộ ở lại vì không có điều kiện di dời...

Ở cái tuổi 83, nhưng ông Nguyễn Văn Lanh (một trong những người có nhà ở gần khai trường Đông Bắc nhất) vẫn đang phải gò lưng bê đá chèn vào những khe nứt cạnh móng nhà. "Chèn thế, nhưng được ít hôm lại thấy vết nứt ấy rộng ra, nguy hiểm lắm!" - ông Lanh nói. Theo những hộ dân ở đây cho biết thì nguyên nhân xảy ra những vết nứt này là do dư chấn, ảnh hưởng từ việc khai thác than lộ thiên ngày càng sâu, rộng của Công ty Than Núi Béo. Bà Lam Thị Hạt (vợ ông Lanh) đang chuẩn bị bữa trưa đạm bạc cho 2 vợ chồng già. Bà tiếp chuyện: "Nhiều lúc đến giờ nổ mìn, cả nhà không kịp ăn cơm phải chạy đi tìm nơi nào thật an toàn để trú ẩn". Căn nhà của vợ chồng ông bà Lanh đứng chênh vênh trên mỏm đồi, từ đây có thể nhìn thấy cảnh nhộn nhịp của khai trường Đông Bắc. Chỉ tay ra con đường mòn trước mặt, bà Hạt kể: "Trước đây con đường này cao ngang bằng thềm nhà tôi, thế mà cứ mỗi năm lại tụt dần, giờ thì thấp hẳn xuống so với nhà tôi mấy mét". Bà Hạt, ông Lanh ngày đêm không yên giấc, khi chính ngôi nhà đã có sổ đỏ hẳn hoi, xây dựng bằng mồ hôi nước mắt của người lao động để che mưa, che nắng và là tổ ấm của gia đình, nhưng đến nay lại trở thành "lô cốt" để hứng chịu hơn 4 tiếng nổ mìn khai thác than gần đó mỗi ngày...

Căn nhà của anh Vũ Văn Tính, bố đẻ cháu Vũ Văn Đức, cậu học trò hy sinh trong vụ cứu bạn đuối nước năm ngoái, trông hoang lạnh như một cái miếu thờ. Những vết nứt rộng 2-3cm chạy khắp nhà, khiến cho người mới bước vào có cảm giác nguy hiểm luôn rình rập. Nhà anh liên tục trong tình trạng phải hứng tai họa, hầu như tuần nào cũng có một số viên ngói, đòn tay, mảng vữa v.v... bị vỡ, bị hỏng rơi xuống. Cách đây hơn 1 tháng, cả bức tường bếp nhà anh Tính bị đổ sập, cái bể nước hơn chục m3 cũng bị tụt xuống tận mép đường. Cây bàng cụt ngọn bên hiên nhà như cái thước để anh Tính đo độ sụt lún nền đất do việc mở rộng khai trường. Mỗi ngày, cái cây lại tụt xuống đáng kể..." - Rồi sẽ tới lượt nhà cửa bị kéo xuống, khi mà moong than này cứ tiến sát vào nhà dân!" - Anh Tính lo ngại.

Xóm “động đất” ảnh 2
Bức tường bếp nhà anh Vũ Văn Tính bị đổ sập sau 1 trận “động đất”.

Liền kề bên nhà anh Tính là gia đình chị Nguyễn Thị Út. Cái nghề mót than trôi mang về đóng than tổ o­ng bán không đủ để anh chị nuôi mẹ già và 1 đứa con nhỏ, nói chi tới việc chuyển nhà đi nơi khác. Bức tường sau nhà chị bị nứt đôi từ 2 năm nay, đứng từ bên ngoài có thể nhòm vào trong nhà, anh chị cũng chẳng buồn chắp vá, vì: "-Chỉ được ít hôm lại nứt ra thôi!". Giấc ngủ trưa của đứa con gái lên 3 tuổi cứ thỉnh thoảng bị ngắt quãng, giật mình thon thót, khi tiếng nổ mìn từ bên kia moong vọng lại, rung chuyển cả căn nhà...

Nhùng nhằng đi hay ở

Bà Nguyễn Thị Kính, tổ trưởng tổ dân cư số 12, khu 4, phường Hà Tu, thành phố Hạ Long cho biết, hiện tại 100% nhà ở của các hộ dân tại đây đều bị hư hỏng do hoạt động khai thác than của công trường than Đông Bắc thuộc Công ty Than Núi Béo. Tuyến đường đi lại của nhân dân trong tổ gần đây cũng đã bị lún sụt do trượt vỉa của bờ moong khai thác than. Các bể, giếng nước ăn của dân cũng bị nứt, khô cạn. Môi trường bị ô nhiễm nặng nề bởi bụi và tiếng ồn. Nhân dân trong tổ đã nhiều lần kiến nghị với Công ty Than Núi Béo, nhưng chưa nhận được ý kiến giải quyết thỏa đáng, người dân buộc phải chờ đợi và sống trong tình cảnh đi không được, ở không yên.

Qua tìm hiểu được biết, địa bàn khu 4 nằm bao quanh công trường than Đông Bắc với 12 tổ dân; báo cáo của các tổ trưởng tổ dân cư cho biết đã có 9 tổ có 100% nhà dân bị nứt tường nhà ở và các công trình phụ. Nguyên nhân do ảnh hưởng của việc bắn mìn và hoạt động của các phương tiện thiết bị khai thác than. Mặt khác, quá trình khai thác, đơn vị này đã không tuân thủ các yêu cầu về kỹ thuật nên dẫn đến tình trạng tụt lở bờ mỏ, lở vỉa, ảnh hưởng trực tiếp tới nhà dân trong khu vực.

Xóm “động đất” ảnh 3
Những vết nứt chạy khắp căn nhà của bà Nguyễn Thị Út.

Rất nhiều cuộc họp cụm dân cư đã được tổ chức để yêu cầu phía công ty khai thác trả lời về việc bồi thường thiệt hại cho người dân, cam kết giảm tần suất, mật độ và giờ giấc nổ mìn, có biện pháp giảm ô nhiễm bụi và tiếng ồn để đảm bảo cuộc sống người dân, nhưng dường như đều bất thành!

Vào ngày 22-10-2009, trước yêu cầu khẩn thiết của 6 hộ dân ở tổ 12, khu 4, Công ty Than Núi Béo có cử cán bộ xuống làm việc với địa phương, đưa ra phương án sẽ tiến hành kiểm đếm và đền bù toàn bộ đất đai, tài sản cho các hộ bị thiệt hại theo qui định của Nhà nước, để các hộ dân di dời đến nơi ở mới; hoặc trả tiền thuê nhà, nếu các hộ này di dời đến nơi khác cư trú tạm thời, cho tới khi công ty kết thúc khai thác vào năm 2015. Nhưng cho đến nay mới chỉ có 2 hộ được nhận tiền bồi thường di dời; hiện tại Công ty Than Núi Béo vẫn chưa có đất tái định cư cho dân, người dân cũng khó có thể tìm được nơi ở mới khi mà giá đền bù không đủ để họ mua đất ở nơi khác, chưa nói tới việc xây nhà.

Trao đổi với chúng tôi, một vị lãnh đạo UBND phường Hà Tu nhìn nhận: Việc mở rộng khai thác, nổ mìn của Công ty Than Núi Béo đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của người dân khu 4, nặng nề nhất là tổ 12. UBND phường đã nhiều lần kiến nghị lên thành phố và tỉnh xin được bố trí khu tái định cư để bảo đảm cuộc sống an toàn cho người dân, nhưng đến nay mọi việc vẫn phải... chờ!

Không biết cái sự chờ này sẽ kéo dài bao lâu nữa, khi mà cuộc sống của người dân đang bị đe dọa mỗi ngày?

Cùng chuyên mục