Đại hội thể thao châu Á Asian Games tại Nhật Bản khép lại ngày 4/10 sau những ngày tranh tài của khoảng 11.000 VĐV đến từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ - nhiều hơn số VĐV dự Olympic mùa Hè Paris hai năm trước. Đại hội quy tụ 43 môn thể thao, đồng thời giới thiệu nhiều gương mặt có thể tiếp tục gây chú ý tại Olympic Los Angeles 2028, trước khi chuyển tới Doha, Qatar, vào năm 2030.
Tại lễ bế mạc, Chủ tịch Hội đồng Olympic châu Á (OCA) Sheikh Joaan bin Hamad Al Thani tuyên bố khép lại một kỳ Đại hội thành công. Việc Doha đăng cai kỳ đại hội tiếp theo cũng mang ý nghĩa đặc biệt với ông Joaan, một người Qatar và là em trai Quốc vương Qatar Sheikh Tamim bin Al Thani.
Bên cạnh nhiều môn quen thuộc, chương trình Asian Games còn có những môn mang đậm tính khu vực như kurash - môn võ vùng Trung Á, kabaddi - môn thể thao đối kháng đồng đội có nguồn gốc từ Ấn Độ và cầu mây.
Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu bảng tổng sắp huy chương như trong nhiều thập kỷ qua, với 169 HCV và tổng cộng 341 huy chương. Nhật Bản đứng thứ hai với 83 HCV, 269 huy chương, tiếp theo là Hàn Quốc với 39 HCV, 150 huy chương; Ấn Độ 21 HCV, 85 huy chương; Uzbekistan 21 HCV, 70 huy chương và Iran 19 HCV, 52 huy chương.
Có 40 trong tổng số 45 quốc gia và vùng lãnh thổ giành ít nhất một huy chương. Bangladesh, Brunei, Lào và Syria mỗi đoàn chỉ giành một HCĐ.
Những gương mặt đáng chú ý hướng tới Olympic
Một trong những màn trình diễn nổi bật nhất thuộc về VĐV bơi Nhật Bản Shin Ohashi, 17 tuổi. Anh lập kỷ lục thế giới nội dung 200 m ếch với thành tích 2 phút 4,83 giây, trở thành người đầu tiên bơi cự ly này dưới 2 phút 5 giây.
Ở các nội dung nữ, VĐV Trung Quốc Yu Zidi mới 13 tuổi giành HCV 200 m bướm cùng các nội dung tiếp sức hỗn hợp 200 m và 400 m. Ban tổ chức chọn cô là VĐV nữ xuất sắc nhất đại hội. Một gương mặt khác của bơi Trung Quốc là Zhang Zhanshou, VĐV tự do giành tới 7 HCV.
Danh hiệu VĐV nam xuất sắc nhất thuộc về VĐV điền kinh Thái Lan Puripol Boonson, người chạy 100 m trong 9,90 giây và 200 m trong 19,88 giây.
Ở cricket nam, Ấn Độ đánh bại đối thủ nhiều duyên nợ Pakistan để giành HCV. Hàn Quốc vô địch cả bóng chày và bóng đá nam, qua đó giúp các thành viên của hai đội được miễn nghĩa vụ quân sự bắt buộc tại quê nhà. Golfer Tom Kim cũng giành quyền miễn nghĩa vụ sau khi đoạt HCV đơn nam.
Võ thuật tổng hợp (MMA) lần đầu xuất hiện tại Asian Games, với hình thức thi đấu không sử dụng lồng, các võ sĩ đeo găng và bảo vệ ống chân. Những người ủng hộ môn này đang hướng tới khả năng đưa MMA vào chương trình Olympic Brisbane 2032 tại Australia.
Ban tổ chức bảo vệ công tác điều hành đại hội
Bên cạnh các thành tích thể thao, Asian Games tại Nhật Bản cũng xuất hiện nhiều trục trặc, khiến ban tổ chức và OCA phải lên tiếng bảo vệ công tác điều hành. Phía Nhật Bản tổ chức đại hội theo mô hình được gọi là “bền vững”, không xây làng VĐV. Các đoàn được bố trí tại khách sạn, trên tàu du lịch và trong những khu lưu trú tạm thời bằng container.
Hệ thống giao thông cũng chịu áp lực do các địa điểm thi đấu trải rộng từ Nagoya - thành phố đăng cai chính - tới nhiều khu vực ở miền Trung Nhật Bản. Các môn bơi diễn ra tại Tokyo, trong khi một số trận bóng đá được tổ chức ở Osaka.
Ban đầu, Đại hội dự kiến đón khoảng 15.000 VĐV và quan chức, nhưng con số thực tế tăng lên khoảng 17.000 do các đoàn đăng ký muộn.
Để bố trí đủ lịch thi đấu, môn bóng rổ bắt đầu từ ngày 10/9, tức chín ngày trước lễ khai mạc chính thức. Olympic cũng thường cho một số môn thi đấu trước lễ khai mạc, nhưng thông thường chỉ sớm hai hoặc ba ngày.
Thống đốc tỉnh Aichi, ông Hideaki Omura, đồng thời là người đứng đầu ban tổ chức, ngày 4/10, thừa nhận đại hội phải đối mặt với “những thách thức rất lớn”. Các sự cố gồm xe buýt đi nhầm địa điểm, quốc ca Triều Tiên bị phát trong trận hockey trên cỏ giữa Hàn Quốc và Bangladesh, cùng việc ban tổ chức ban đầu phải gấp rút tìm đủ chỗ ngủ cho 17.000 VĐV và quan chức.
Tuy nhiên, như thường thấy tại những sự kiện thể thao lớn, các phàn nàn dần giảm khi các cuộc tranh tài bước vào guồng và thành tích của VĐV trở thành tâm điểm.
Sức ép chi phí sau Olympic Tokyo
Nagoya được trao quyền đăng cai Asian Games từ năm 2016, trước đại dịch COVID-19 và trước khi Olympic Tokyo phải lùi tới năm 2021. Khi giành quyền đăng cai Asian Games năm 2016, ban tổ chức Nagoya công bố ngân sách khoảng 650 triệu USD. Tuy nhiên, tới cuối năm 2025, ngân sách đã tăng lên khoảng 2,5 tỷ USD, gần gấp bốn lần.
Sau kỳ đại hội có quy mô VĐV lớn hơn cả Olympic mùa Hè gần nhất, Asian Games sẽ chuyển sang Doha vào năm 2030.
