Yên Tử xa xưa và hôm nay vẫn luôn là điểm đến của mọi người dân Việt, bởi đó là nơi hội tụ khí thiêng trời đất, quy tụ lòng người.
Đất thiêng
| Gắn liền với lịch sử phát triển của dòng thiền Trúc Lâm, Yên Tử đã được đầu tư xây dựng trở thành một quần thể kiến trúc quy mô lớn... |
Gần 1.000 năm trước, sử sách đã ghi lại rằng, Yên Tử được coi là “Phúc địa thứ 4 của Giao Châu”. Sau này, nhiều tài liệu lịch sử cũng đều thống nhất ghi nhận “Năm Tự Đức thứ 3, núi Yên Tử được liệt vào hàng danh sơn, chép trong điển thờ”. Chính vì sự linh thiêng ấy mà từ xưa, các tín đồ đạo Phật nước ta đã đến Yên Tử dựng am cỏ cầu kinh, niệm Phật. Thậm chí, từ trước Công nguyên, đạo sĩ An Kỳ Sinh đã đến đây tu hành và đắc đạo, lưu lại đến ngày nay vẫn còn tượng đá An Kỳ Sinh giữa lưng chừng Yên Tử quanh năm trầm mặc giữa gió núi, mây ngàn. Những năm sau đó, nhiều thế hệ tăng, ni, phật tử Việt Nam tiếp tục tìm đến Yên Tử tu hành. Trải qua các thời kỳ Lý, Trần, Lê, Nguyễn, nơi đây đã hội tụ nhiều bậc thiền sư “đạo cao, đức trọng” như: Tổ Hiện Quang đời Lý đến Tam Tổ Trúc Lâm đời Trần, tổ Chân Nguyên đời Lê đến ni sư Đàm Thái đời Nguyễn...
Đặc biệt là vào đời Trần, nhiều vị vua đã về đây tu hành. Khởi đầu là vua Trần Thái Tông (Trần Cảnh) đến Yên Tử tháng 4-1236. Sau đó, vua Trần Nhân Tông, vị vua đã lãnh đạo quân dân nhà Trần 2 lần đánh thắng giặc Nguyên - Mông vào năm 1285, 1288, sau thắng lợi, lúc triều đại đang hưng thịnh vẫn quyết định nhường ngôi cho con để chuyên tâm nghiên cứu đạo Phật và tìm đến Yên Tử tu hành. Năm 1299, ông đã xây dựng nên dòng thiền Trúc Lâm, dòng thiền thuần Việt duy nhất ở nước ta theo tinh thần “nhập thế”, gắn đạo với đời, được coi là vị sư tổ thứ nhất của Phật phái Trúc Lâm. Kế tục sự nghiệp đó là Pháp Loa và Huyền Quang, vị sư tổ thứ 2 và thứ 3 của dòng Thiền Trúc Lâm. Từ đó, Yên Tử trở thành kinh đô tư tưởng của Phật phái Trúc Lâm.
Cùng với đó, trải dài qua các thời kỳ, nhất là vào thời Trần, gắn liền với lịch sử phát triển của dòng thiền Trúc Lâm, Yên Tử đã được đầu tư xây dựng trở thành một quần thể kiến trúc quy mô lớn gồm nhiều chùa và hàng trăm am, tháp, mộ, bia, tượng trải dài từ Bí Thượng lên tới đỉnh núi Yên Tử. Trong suốt chặng đường ấy, các di tích rải đều, đan xen với cảnh quan tự nhiên của Yên Tử từ đường tùng, đường trúc, rừng thông, rừng mai... Các di tích khi ẩn hiện trong mây, lúc náu mình giữa rừng cổ nguyên sinh, khi phô bày trong không gian thoáng đãng tạo nên nét quyến rũ rất riêng. Sự hấp dẫn, linh thiêng của Yên Tử ngày nay cũng được thể hiện qua con số hàng triệu lượt khách hành hương, tham quan, lễ Phật hàng năm, nhất là vào mùa hội xuân...
Thắp sáng chốn tổ
Cho đến nay, trong các khu di tích trọng điểm của tỉnh thì Yên Tử vẫn là nơi có sức hút đầu tư lớn nhất. Đầu tháng 12-2013 vừa qua, tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông đặt tại khu vực An Kỳ Sinh đã khánh thành, tạo thêm một điểm nhấn cho khu di tích. Triển khai Đề án Mở rộng và phát triển khu di tích đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đầu năm 2013, trong giai đoạn gần nhất từ 2013-2015 sẽ có hàng loạt các dự án đầu tư vào đây. Trong đó, Tỉnh hội Phật giáo và Công ty CP Phát triển Tùng Lâm là những đơn vị có nhiều dự án đầu tư nhất, chủ yếu theo phương thức huy động từ xã hội hoá. Như Tỉnh hội Phật giáo đầu tư các dự án về tâm linh như: Tôn tạo Am Dược, chùa Một Mái, chùa Hoa Yên, khu trung tâm lễ hội (cùng với Công ty Tùng Lâm), bảo tồn các am thất, tháp khu Mắt Rồng, chùa Vân Tiêu, chùa Trình... Công ty Tùng Lâm đầu tư xây dựng các hạng mục phụ trợ như khu bến xe và dịch vụ Nam Mẫu; hệ thống chiếu nghỉ và nhà vệ sinh trên toàn tuyến hành hương; khu vực tượng Phật hoàng và An Kỳ Sinh; bến xe phụ và khu dịch vụ của người dân. Ngoài ra, đơn vị còn có nhiều ý tưởng đầu tư gắn với điểm riêng của Yên Tử như: Vườn thiền Anh Tú, trung tâm Dược liệu, dịch vụ Mai vàng - vườn thuốc Yên Tử, Tuệ Tĩnh đường... theo ý tưởng con đường khai sáng, hướng đạo.
Theo đó, trong một tương lai không xa nữa, diện mạo các di tích của Yên Tử sẽ có những thay đổi không nhỏ. Một số di tích sẽ mở rộng cả về quy mô và diện tích; những điểm di tích là phế tích hoặc hư hỏng, xuống cấp sẽ được phục dựng, bảo tồn để đảm bảo sự bền vững với thời gian. Cùng với đó, hệ thống dịch vụ sẽ được quy hoạch đẩy lùi ra phía ngoài, xa các điểm di tích, xa chân núi Yên Tử để trả lại vẻ linh thiêng, trầm mặc đậm chất thiền cho khung cảnh nơi đây. Ngay cả các dịch vụ dọc đường hành hương cũng sẽ tiết giảm tối đa, thiết kế hợp lý, hài hoà với cảnh quan tự nhiên...
Ngọc Mai
