Cùng với Yên Tử, đền Cửa Ông từ lâu đã là điểm tham quan di tích thắng cảnh yêu thích của khách hành hương. Nơi đây được coi là chốn linh thiêng ở vùng cửa biển Đông Bắc Tổ quốc, nhất là với những người ngư dân.
Bởi vậy hàng năm lượng khách đến đền Cửa Ông khá lớn, chỉ tính riêng 3 ngày hội chính, vào đầu tháng 2 âm lịch, đã thu hút trên 20 vạn lượt người. Điều đáng nói là những năm gần đây ngôi đền này ngày càng đẹp hơn trong mắt du khách. Không chỉ bởi giá trị, ý nghĩa lịch sử, tâm linh mà cả về cảnh quan và công tác tổ chức, quản lý lễ hội.
Hoạt cảnh chèo chào mừng lễ hội do Đoàn Chèo Quảng Ninh biểu diễn tại lễ hội Đền Cửa Ông năm 2010.
Ảnh: VCT
Thời điểm năm 2006, lễ hội đền Cửa Ông còn bị nhắc tới với nhiều những hình ảnh thiếu thiện cảm như nạn ăn xin, bói toán, hàng quán lộn xộn, tắc đường v.v... Nhức nhối nhất là hiện tượng núp bóng các dịch vụ để bán thuốc nam giả cho du khách. Đã nhiều khách hành hương tiền mất tật mang vì tin lời "các thầy lang vườn". Số khác đắng cay bỏ tiền triệu để mua một gói lá cây rừng hoàn toàn không có tác dụng chữa bệnh. Thế nhưng hiện nay lễ hội đền Cửa Ông đã khác trước nhiều. Hàng quán được bày bán có lề lối, đúng vị trí, đúng mặt hàng đăng ký, giá cả được kiểm soát, niêm yết công khai. Không còn tình trạng bói toán, bán thuốc nam giả... Đặc biệt đội hình ăn xin, khấn thuê đã bị các lực lượng chức năng dẹp bỏ triệt để. Đa số họ được vận động chuyển sang làm công việc đứng đắn hoặc trở về quê sinh sống. Số những người làm nghề chụp ảnh cũng làm ăn nghiêm chỉnh hơn, phục vụ khách tận tình thay vì thái độ chụp giật, tranh giành như trước kia...
Trước mỗi lễ hội, việc trang trí panô, cờ phướn, chăng đèn kết hoa v.v... được thực hiện khá cẩn thận, để lại ấn tượng đẹp về di tích đối với du khách. Đường phố cũng được trang hoàng, sửa sang, giải toả hành lang vỉa hè thông thoáng, tạo điều kiện thuận lợi cho du khách đến hội. Theo thói quen người đi trẩy hội thường bẻ cành hái lộc cầu may. Để hạn chế tình trạng này Ban tổ chức thường xuyên tuyên truyền các nội quy của đền, cắm biển cấm tại nơi có cây xanh, đồng thời bố trí nhân viên bảo vệ thường trực nhắc nhở. Các cổ vật và đồ thờ tự trong đền cũng được đảm bảo giữ gìn một cách tốt nhất. Trước và sau mùa hội tất cả các hiện vật này đều được kiểm kê, đối chiếu và phân công trách nhiệm quản lý. Nhờ vậy mà từ trước đến nay đền Cửa Ông không có hiện tượng bị mất mát cổ vật.
Cùng với phần hội rộn ràng với 8 hội thi về các trò chơi dân gian như đánh trống, kéo co, đẩy gậy, múa rồng v.v... lễ rước Đức ông vi hành, phần lễ quan trọng nhất, mới được tái hiện lại những năm gần đây, luôn khiến lễ hội đền Cửa Ông tưng bừng, nhiều màu sắc. Với phần nghi lễ này, người đến xem hội không chỉ phấn khởi, vui tươi, được hoà cùng không khí hội mà còn thấy niềm tin của mình được gửi gắm, qua đó tìm được cảm giác bình an, tự tin, sẵn sàng cho một năm mới với bao dự định tốt đẹp.
Không chỉ làm tốt khâu tổ chức lễ hội, việc quản lý nguồn tài chính cũng như đầu tư tôn tạo đền cũng được chính quyền địa phương và Ban quản lý đền Cửa Ông thực hiện hiệu quả. Hiện nay mỗi năm đền Cửa Ông thu đến vài tỷ đồng tiền công đức và các nguồn thu khác. Đây là khoản không nhỏ so với các điểm di tích khác trên địa bàn tỉnh. Bởi vậy việc kiểm kê, cân đối thu chi luôn được công khai và có sự giám sát chặt chẽ. Từ nguồn thu này các cơ quan chức năng đã đầu tư nghiên cứu, tu bổ nhiều hạng mục di tích theo đúng quy định của nhà nước về di sản. Nhờ đó cảnh quan đền Cửa Ông ngày càng được mở rộng trang hoàng đẹp đẽ hơn. 2 năm trở lại đây, nguồn thu công đức của đền Cửa Ông còn được sử dụng để đầu tư nhiều công trình phúc lợi khác cho địa phương.
Có thể nói từ những hình ảnh chưa đẹp, đến nay công tác tổ chức, quản lý, phát huy giá trị di sản đền Cửa Ông đã thay đổi căn bản, ngày càng đẹp hơn trong mắt du khách. Có được điều này là nhờ sự phối hợp lập kế hoạch và triển khai hiệu quả giữa chính quyền địa phương và Ban quản lý đền. Đặc biệt là trong việc nâng cao ý thức, trách nhiệm của các lực lượng kinh doanh dịch vụ tại đền và du khách đến hội.
