Sau hơn một năm thi công, công trình trùng tu đình Trung Bản (xã Liên Hoà) đã hoàn thành. Kể từ lần đại trùng tu năm 1991 do cụ cử Nguyễn Huy Hách, một văn nhân nổi tiếng, cũng là người con làng Trung Bản thực hiện thì đây là lần trùng tu đình lớn nhất.
Vẫn nét cổ kính của công trình kiến trúc cổ gần 600 năm nhưng đình Trung Bản giờ to đẹp, uy linh hơn. Để chào mừng sự kiện này, xã Liên Hoà đã lên kế hoạch tổ chức lễ hội đình trong 5 ngày với nhiều hoạt động tín ngưỡng, văn hoá, nghệ thuật đặc sắc. Nhân dịp này nhiều người con Liên Hoà, nhất là người làng Trung Bản, làm ăn xa đều nô nức về quê dự hội.
Đình Trung Bản (xã Liên Hoà).
Ảnh: Đào Thế Am
Anh Nguyễn Minh Thành, một người con làng Trung Bản (xã Liên Hoà, Yên Hưng) xa quê ngót 40 năm, ngồi lần sờ từng vết lồi lõm trên thân cây bàng cổ thụ trước cửa đình Trung Bản. Anh bảo, cái cây này đã chứng kiến bao kỷ niệm vui buồn của lũ trẻ các anh. Dưới sân đình, các anh sôi nổi tham gia những buổi sinh hoạt hè do thanh niên xã tổ chức, háo hức xem những đêm văn công biểu diễn với đèn măng xông sáng rực rỡ, hau háu chờ mẹt bánh đa thơm giòn mùi cốt dừa ngầy ngậy trong những tết Trung thu. Cũng sân đình ấy, bao lớp trai làng Trung Bản đã hăng hái đăng ký lên đường vào chiến trường miền Nam, nhiều người đã không còn về nữa... Nghe anh Thành hồi tưởng, tôi hiểu, với anh, quá nửa đời tha hương, nhiều thứ đã phai nhạt nhưng hình ảnh đình làng thì luôn hiện hữu. Có lẽ bởi vậy khi nghe tin làng mở hội khánh thành trùng tu đình, anh đã cố gắng sắp xếp công việc để về. Anh tâm niệm, trước là thăm quê, sau rồi có gì làm được thì giúp một tay. Được biết, anh Thành vừa vận động anh em nhượng lại đất vườn nhà để khuôn viên đình được vuông vức. Nói là nhượng nhưng thực ra cũng là đóng góp cho đình làng thôi...
Giống như anh Thành, mong muốn được đóng góp một chút công của vào đình làng, nhiều người đã thảo tâm công đức đồ nội thất, góp công tu sửa những công trình phụ trợ, dọn dẹp vệ sinh, bố trí đồ đạc trong đình gọn đẹp. Anh Nguyễn Thành Công, cán bộ văn hoá xã Liên Hoà, cho biết, đến thời điểm này đồ nội thất của đình đã khá tươm tất. Có người làm ăn khấm khá cúng tiến những đồ thờ rất cầu kỳ và giá trị như kệ thờ, bức trướng, hoành phi, câu đối... Khi chúng tôi đến đình, đôi vợ chồng anh Lưu Văn Thắng và chị Hồ Thị Hoa, đều là người làng Trung Bản hiện sinh sống tại TP Hồ Chí Minh cũng đang làm thủ tục công đức chiếc lư hương bằng đồng. Chiếc lư hương có trị giá gần 100 triệu đồng, chạm khắc tinh xảo do một lò đồng truyền thống nổi tiếng Hà Nội thực hiện. Anh Thắng chia sẻ, đình làng mình được tu sửa lại khang trang, to đẹp, chúng tôi thật sự rất mừng. Món đồ chúng tôi công đức giá trị chưa hẳn lớn, song đó là cái tình, cái tâm chúng tôi dành cho quê hương, cũng là mong muốn đình làng mình ngày càng được gìn giữ và phát huy hơn nữa... Ngoài vợ chồng anh Thắng, nhiều bà con nhà ở gần đình từ sáng sớm đã sang giúp đình làm đường. Không ai bảo ai, mỗi người một việc từ kê đá, đổ cát, đầm đất, cuốc hố, trồng cây... Chị Nguyễn Thị Hoài Thương, cháu nội cụ cử Nguyễn Huy Hách, cũng đang tất bật với công việc chỉ đạo các đoàn xe đổ cát làm đường. Mặc dù còn mệt song chị vẫn phấn khởi nói: Đời cha ông tôi đã không quản ngại khó khăn để xây đình, giữ đình. Ngày nay thế hệ chúng tôi phải tôn tạo, phát huy, ngày càng làm đình làng mình đẹp, tôi nghĩ đó là trách nhiệm...
Đình Trung Bản nằm trong quần thể cụm di tích lịch sử chiến thắng Bạch Đằng. Đình thờ vị tướng tài của trận địa cọc gỗ Bạch Đằng 1288 đã đánh tan đại quân xâm lược Nguyên Mông. Tuy không có giá trị đặc biệt về kiến trúc nghệ thuật song đình Trung Bản còn lưu giữ được nhiều cổ vật quý, có niên đại từ thời Lê, thế kỷ 17, 18. Như bức tượng Trần Hưng Đạo chẳng hạn, đây là bức tượng rất có giá trị về mặt mỹ thuật điêu khắc, được đánh giá là pho tượng Đức Thánh Trần độc đáo và đẹp nhất nước. Đặc biệt, tượng Đức Thánh ở đây có mái tóc xoã buông lưng, tay cầm trâm cài tóc ứng với câu chuyện truyền thuyết đã được lưu truyền. Bộ kiệu (long cống) nghe nói là do một viên quan lớn trong triều Lê muộn con cúng tiến. Bộ kiệu được làm bằng gỗ tốt, lắp ráp chắc chắn và đặc biệt được chạm trổ cầu kỳ, đạt độ thẩm mỹ cao. Hiện vật quấn tẩy của đình vượt lên công năng sử dụng là đồ thờ tự đựng nước thánh, trở thành một tác phẩm nghệ thuật hoàn thiện với những nét chạm nổi tinh xảo. Bố cục quấn tẩy thống nhất với hình tượng tứ linh và tứ quý. Ngoài ra đình còn có nhiều bức đại tự, câu đối có giá trị về văn học dân gian, cũng như nghệ thuật dùng chữ Hán Nôm, trong đó có bức hoành phi - bút tích của cử nhân Nguyễn Huy Hách.
Thời kỳ chống Pháp, đình Trung Bản chính là nơi trú ngụ của nhiều cán bộ cách mạng, còn trong chống Mỹ, đình đã được trưng dụng làm văn phòng làm việc của nhiều cơ quan của tỉnh như: Ty Văn hoá Thông tin, Ty Công an, Tỉnh đội v.v... hoặc làm các lớp học sơ tán. Cả quá trình đó, đình Trung Bản luôn được gìn giữ, sang sửa. Tuy nhiên trải qua thời gian, đình bị hư hỏng nặng. Năm 2009, đình được nhà nước đầu tư với số vốn 9,2 tỷ đồng để trùng tu đình chính, nhà tả vu, hữu vu, tứ trụ, bình phong, nhà thủ từ, sân đình, đường dạo và các công trình phụ trợ khác. Theo anh Trần Lê Nghị, Công ty cổ phần xây dựng Đức Thịnh, đơn vị thi công công trình, đình Trung Bản được trùng tu trên nguyên tắc tận dụng tối đa các cấu kiện gỗ cũ nhằm giữ nguyên hiện trạng cho công trình. Đình Trung Bản hoàn thành là niềm vui lớn cho không chỉ người dân Liên Hoà mà đông đảo những người quan tâm, yêu quý di sản.
