Vào dịp Lễ khai hội xuân Yên Tử 2007 và đại lễ kỷ niệm 700 năm ngày Đức vua - Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập niết bàn (cuối tháng 11-2008), du khách thập phương đã thật sự bị cuốn hút bởi điệu múa bài bông…
Từng động tác của điệu múa như bay bổng trong âm nhạc. Những thiếu nữ xinh đẹp, chàng trai dũng mãnh, xiêm y lộng lẫy, vai đeo đài sen, tay cầm quạt giấy, xếp thành đội hình, nhẹ nhàng xoay chuyển theo dòng nhạc cung đình vang vọng. Các động tác vừa thanh thoát vừa uyển chuyển, biến hoá trong điệu nhạc đưa người xem chìm đắm vào không gian huyền bí, mang tính lễ nghi…
Điệu múa thiêng Yên Tử.
Múa bài bông là một điệu múa cổ từ thời nhà Trần, từng bị mai một nhiều năm, đến nay mới bất ngờ xuất hiện trong không gian Yên Tử, không gian thiêng liêng, mang dấu ấn đậm đặc nhất của vương triều Trần lừng danh trong lịch sử. Thế nhưng chỉ sau 2 dịp đại lễ này, điệu múa thiêng này không còn thấy được biểu diễn trong những dịp đại lễ Yên Tử, để lại bao tiếc nuối cho người xem.
Theo Phòng Văn hoá Thông tin thị xã Uông Bí, đơn vị thường xuyên được giao đảm nhiệm công tác trực tiếp tổ chức phần văn hoá văn nghệ chào mừng trong các dịp lễ hội Yên Tử, điệu múa bài bông đẹp nhất trong không gian ban đêm. Khi đó ánh nến lung linh huyền ảo trong đôi đài sen trên vai các thiếu nữ phát huy hết tác dụng. Thế nhưng các dịp khai hội Yên Tử hoặc các ngày lễ lớn đều được tổ chức vào ban ngày, nên điệu múa không tạo nên màu sắc và gây ấn tượng mạnh. Đây là lý do chính khiến đơn vị tổ chức không đưa điệu múa vào chương trình. Tuy nhiên, theo thầy Khai Bi, Ban trị sự Phật giáo Quảng Ninh, điệu múa bài bông ngoài các động tác múa còn đi kèm với lời hát (bằng tiếng Hán) mang đặc trưng điệu múa cung đình; ngoài ra nó còn có ý nghĩa thể hiện sự khởi đầu của mùa xuân thái bình, lời chúc đất nước ấm no thịnh trị… Bởi vậy ngay cả khi biểu diễn trong khung cảnh ban ngày, dẫu có phần hạn chế, chưa lột tả hết cái hay, cái đẹp của điệu múa, nhưng nếu chỉ xét về ý nghĩa của nó thì múa bài bông đã xứng đáng là điệu múa của lễ hội, nhất là các lễ hội tôn giáo…
Cần phải khẳng định múa bài bông là vốn văn hoá quý, nhưng đã bị mai một, khó có thể được phục dựng lại và giới thiệu đến đông đảo người xem nếu không có sự đóng góp của những người tâm huyết. Như đã biết trong thời gian dài, Đại đức Thích Thanh Quyết, Trưởng Ban Trị sự giáo hội Phật giáo Quảng Ninh, đã cùng NSƯT Phó Kim Đức, một nghệ nhân giáo phường ca trù Khâm Thiên nức tiếng Hà Nội, phục dựng cách đây mấy năm. Bà Kim Đức là con gái quản ca Phó Đình Ổn, học hát từ khi lên 7 tuổi, 13 tuổi đã là đào nương chính của phường, năm 1945 bà đã từng tham gia biểu diễn múa bài bông ở Nhà hát lớn. Bởi vậy bà Kim Đức được cho là người nắm rõ và hiểu điệu múa này nhất.
Phục dựng đã khó, gìn giữ và phát huy còn khó hơn, thế nên thiết nghĩ các ngành chức năng nên tiếp tục tạo điều kiện cho múa bài bông được phổ biến, trở thành điệu múa quen thuộc với công chúng. Được biết, với mục đích này, gần đây, tại một số nghi lễ ở trong hệ thống chùa Yên Tử, như lễ mở cửa rừng, khai hội các chùa nhỏ, ngày Phật đản v.v... Ban trị sự giáo hội Phật giáo Quảng Ninh vẫn mời đội múa bài bông Hà Nội về biểu diễn phục vụ phật tử. Với mong muốn tổ chức một đội nhạc lễ, hiện Đại đức Thích Thanh Quyết đã cho xây dựng đội trống hội do các em thiếu niên dưới 15 tuổi xã Phương Đông thực hiện, sắp tới nhà chùa cũng sẽ tiến hành tổ chức một đội chuyên múa điệu bài bông.
