Mô hình chăm sóc sức khoẻ sinh sản vị thành niên/thanh niên (SKSS VTN/TN) được Chi cục Dân số - KHHGĐ phối hợp với Sở Giáo dục - Đào tạo và Tỉnh Đoàn triển khai tại các trường THPT và THCS tính đến nay đã được 5 năm.
Từ 3 đơn vị đầu tiên thực hiện điểm là THPT Hòn Gai, THCS Cao Thắng và Điểm văn hoá phường Hà Khẩu (TP Hạ Long), đến nay, mô hình đã được thực hiện ở 40 trường học của 14/14 huyện, thị xã, thành phố trong toàn tỉnh. Để đánh giá hoạt động của các mô hình, hàng năm ngành Dân số - KHHGĐ các cấp thường tổ chức các cuộc thi, giao lưu tuyên truyền về chăm sóc SKSS VTN/TN. Và tại hội thi cấp tỉnh vừa tổ chức vào tháng 12 vừa qua, 14 đội tuyên truyền xuất sắc đại diện cho 14 địa phương trong tỉnh đã thể hiện mình là những teen hiểu biết, năng động và sẵn sàng chia sẻ, giải đáp cho bạn bè cùng trang lứa các vấn đề về SKSS VTN.
Phần thi tiểu phẩm của Trường THPT Ba Chẽ được nhiều khán giả yêu thích.
Hội thi có 3 phần: Chào hỏi, tiểu phẩm và xử lý tình huống. Tất cả ba phần thi đều xoay quanh các chủ đề như: Chăm SKSS tuổi mới lớn, phòng chống mang thai ngoài ý muốn, phòng chống lây nhiễm HIV, tình dục an toàn, phòng chống nạn buôn bán trẻ em... Bằng hình thức sân khấu hoá, các đội đã mang đến hội thi những thông điệp ngắn gọn nhưng gần gũi, sinh động.
Trong phần thi chào hỏi, 14 đội chơi có 14 màn chào hỏi khác nhau. Các em đã tận dụng tối đa trí tưởng tượng của mình để chỉ trong ba phút có thể truyền đến khán giả những thông tin cơ bản như: Trường mình tên là gì, ở đâu, có bao nhiêu tuyên truyền viên, góc thân thiện hoạt động như thế nào, các công việc mà đội thường làm... Điều đặc biệt trong phần thi này là sự sáng tạo của các cô cậu tuổi teen. Để giới thiệu về đội mình, có đội đặt lời thành vè, thành thơ; có đội lại đặt lời hát theo nhạc của một bài dân ca quen thuộc; có đội lại dùng trích đoạn chèo "Thị Mầu lên chùa", đội khác lại dùng cảnh của truyện "Chí Phèo - Thị Nở"... Những thông điệp cũng được các em nhắc tới để gửi gắm đến khán giả như: "Cùng tuổi teen hành động vì SKSS VTN", "9X nói về kỹ năng sống", "Hãy quan hệ tình dục an toàn" v.v...
Sôi động hơn cả là phần thi tiểu phẩm. Mỗi đội chỉ với 5 thành viên nhưng hầu như đều mang đến hội thi những tiểu phẩm được dàn dựng công phu, diễn xuất tự nhiên. Khi xem, ít ai ngờ đó đều là những tác phẩm do chính các em viết, dựng và diễn. Sức sáng tạo của các em tiếp tục được bộc lộ khi các tiểu phẩm khá hấp dẫn, thu hút người xem. Nổi bật trong số đó là tiểu phẩm "Táo quân" của đội Trường THPT Ba Chẽ. Với các vai Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu, Táo Y tế..., các em đã tuyên truyền được cho người xem biết, ở tuổi vị thành niên nên biết bảo vệ mình và tránh xa những cám dỗ, những tệ nạn trong xã hội. Còn đội Trường THPT Đông Triều lại mang đến hội thi một màn kịch vui mang tên "Sự tắc trách của thần Cupid" (thần Tình yêu). Với sự đầu tư kỹ về trang phục, âm nhạc, đạo cụ..., lại thêm phần diễn xuất hài hước, dí dỏm, các em đã mang thông điệp tưởng như là khó nói đối với tuổi teen "yêu sớm - quan hệ tình dục không an toàn dẫn đến có thai ngoài ý muốn ở độ tuổi vị thành niên" đến khán giả. Những tràng vỗ tay cổ vũ của đông đảo bạn trẻ sau khi xem xong phần thi tiểu phẩm chứng tỏ một sự đồng tình với cách tuyên truyền độc đáo của các đội.
Với vai trò là một thành viên tham gia hội thi, em Nguyễn Thị Phương Thảo (Lớp 10A1, Trường THPT Quảng Hà, huyện Hải Hà) chia sẻ: "Nói đến SKSS VTN, có người nghĩ đó chỉ là việc vệ sinh, chăm sóc thân thể, ăn uống đúng cách hay vui chơi, sinh hoạt lành mạnh... Tuổi teen chúng em lại nghĩ khác. Nó còn bao gồm những quan hệ bạn bè, rồi tình yêu tuổi mới lớn, việc đối mặt với những cám dỗ xấu, xử lý những tình huống không mong đợi xảy đến... Nhiều khi, chúng em không dám mang những thắc mắc của mình hỏi người lớn mà chỉ có thể tâm sự cùng các bạn. Do đó, việc có một kiến thức tốt, kỹ năng tốt để tuyên truyền cho các bạn trong nhà trường về chăm sóc SKSS là không thể thiếu đối với một đồng đẳng viên như chúng em...". Còn bạn Trần Hồng Nhung, lớp 10A2, Trường THPT Đông Triều khẳng định: "Tham gia mô hình chăm sóc SKSS ở trường, em thấy mình có thể tự chăm sóc cho bản thân mình, hơn nữa, còn tuyên truyền được cho nhiều bạn, nhất là các bạn nữ. Và em thấy, tuổi teen chúng em tuyên truyền, tư vấn cho các bạn cùng lứa là dễ nhất, gần gũi nhất...".
Có thể nói, qua hội thi chăm sóc SKSS VTN/TN lần này các tuyên truyền viên của các trường đã có dịp để giao lưu, học hỏi và truyền cho nhau những kiến thức, kinh nghiệm mình còn thiếu. Và qua hội thi, càng thấy việc có những "Góc thân thiện", những mô hình chăm sóc SKSS VTN trong các trường phổ thông là rất cần thiết. Càng trang bị cho các em nhiều kiến thức, kỹ năng các em càng dễ dàng và tự tin bước vào đời.
