Những ngày hè, cùng với việc tạo ra sân chơi bổ ích, rèn luyện kỹ năng sống cho thiếu nhi, các cấp bộ Đoàn trong tỉnh còn tổ chức nhiều lớp năng khiếu gắn với truyền dạy văn hóa dân tộc. Từ những câu hát then đằm thắm của người Tày đến từng đường kim, mũi chỉ trên trang phục truyền thống của người Dao, những giá trị văn hóa được trao truyền theo cách gần gũi, sinh động, góp phần nuôi dưỡng tình yêu quê hương, niềm tự hào về bản sắc dân tộc trong thế hệ trẻ.
Tại xã Hoành Mô, nơi có 94% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, việc gìn giữ, trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc Tày, Dao Thanh Phán được địa phương quan tâm thực hiện bằng nhiều hình thức phù hợp. Trong đó, đưa văn hóa dân tộc vào các hoạt động hè dành cho thiếu nhi là cách làm thiết thực, tạo cơ hội để các em tiếp cận văn hóa ngay từ những điều gần gũi trong đời sống.
Hè năm nay, Đoàn Thanh niên xã Hoành Mô tổ chức các lớp truyền dạy hát then - đàn tính của người Tày, làn điệu Pả dung và nghề thêu truyền thống của người Dao Thanh Phán tại nhà văn hóa xã và các thôn. Không gian học tập vì thế trở nên gần gũi, thân thuộc, khi những bài học không nằm trên trang sách mà hiện hữu qua tiếng đàn, lời hát vốn đã gắn bó với đời sống của cộng đồng từ bao đời nay.
Em Hoàng Bảo Ngọc, thôn Cửa Khẩu, xã Hoành Mô, chia sẻ: Qua hơn một tháng học tập, chúng em được các cô, bác là thành viên CLB văn nghệ xã hướng dẫn hát một số bài then và những kỹ năng cơ bản để chơi đàn tính, từ cách tạo nhạc dạo đến nhạc đệm cho bài hát then. Qua những buổi học, chúng em hiểu thêm và yêu hơn những làn điệu dân ca quê hương.
Đến với lớp dạy thêu truyền thống của dân tộc Dao Thanh Phán, các em thiếu nhi cũng được hướng dẫn những kỹ thuật thêu cơ bản, làm quen với các hoa văn truyền thống, cách phối màu, tạo họa tiết trên trang phục; đồng thời tìm hiểu ý nghĩa của từng hoa văn, màu sắc và trang phục trong đời sống của đồng bào Dao. Từ những đường kim, mũi chỉ tưởng như giản dị, các em từng bước khám phá câu chuyện về cội nguồn, phong tục và quan niệm thẩm mỹ được gửi gắm trong mỗi bộ trang phục.
Bí thư Đoàn Thanh niên xã Hoành Mô Chu Thị Hạnh cho biết: Đây là năm đầu tiên Đoàn Thanh niên xã tổ chức đồng loạt các lớp học văn hóa truyền thống cho thiếu nhi địa phương. Để các lớp học đạt hiệu quả, Đoàn xã chủ động lựa chọn những người có kinh nghiệm, am hiểu văn hóa địa phương, là chủ nhiệm các CLB văn nghệ trên địa bàn tham gia truyền dạy. Đây là những người vừa có kỹ năng, vừa có sự gắn bó với văn hóa cộng đồng nên việc truyền dạy trở nên tự nhiên, gần gũi, dễ tiếp nhận. Các lớp học không chỉ dạy kỹ năng mà chú trọng khơi dậy sự hứng thú và tình yêu đối với văn hóa truyền thống, giúp thanh thiếu nhi thêm trân trọng, hình thành ý thức gìn giữ, phát huy những giá trị đã được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Không riêng xã Hoành Mô, tại phường Yên Tử, hoạt động hè cũng được gắn với việc giáo dục ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Đoàn phường Yên Tử phối hợp với CLB Thanh niên giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Dao Thanh Y tổ chức lớp sinh hoạt hè với chủ đề “Tuyên truyền giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Dao Thanh Y”, thu hút đông đảo thanh thiếu nhi trên địa bàn tham gia. Tại đây, các em được tìm hiểu về nguồn gốc và những nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào Dao Thanh Y, từ trang phục, tiếng nói, phong tục, tập quán đến các làn điệu dân ca, trò chơi dân gian. Những phần giao lưu, hỏi đáp được lồng ghép trong chương trình, tạo không khí cởi mở để thiếu nhi chủ động chia sẻ hiểu biết, đặt câu hỏi và khám phá những điều còn chưa biết về văn hóa dân tộc mình.
Cùng với hình thức truyền dạy trực tiếp, Tỉnh Đoàn cũng mở rộng không gian tìm hiểu văn hóa thông qua chuyển đổi số. Các cuộc thi sáng tạo video clip trên mạng xã hội giới thiệu cảnh quan, con người, lịch sử và văn hóa quê hương như “Quảng Ninh trong tôi là”, “Tôi yêu Quảng Ninh” đã tạo điều kiện để thanh thiếu nhi tiếp cận di sản bằng ngôn ngữ của chính mình. Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức, các bạn trẻ được chủ động tìm kiếm tư liệu, khám phá những câu chuyện về quê hương, và kể lại bằng hình ảnh, âm thanh, video ngắn. Từ đây, mỗi sản phẩm được tạo ra cũng là một lần các em có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về nơi mình đang sống, lan tỏa những nét đẹp văn hóa, lịch sử của Quảng Ninh đến bạn bè bốn phương.
Giữa nhịp sống hiện đại, việc trao truyền văn hóa truyền thống không chỉ là gìn giữ những giá trị của cha ông, mà còn bồi đắp niềm tự hào và ý thức trách nhiệm, để thế hệ trẻ tiếp nối, phát huy bản sắc văn hóa, biến những giá trị di sản thành nguồn lực cho phát triển, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.
