Nhờ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và hiểu biết pháp luật cho người dân vùng đồng bào DTTS, Quảng Ninh không còn tình trạng hôn nhân cận huyết thống, tình hình tảo hôn được kiểm soát, giảm dần theo thời gian.
Xã Ba Chẽ hiện có 37 thôn, dân số gần 17.000 người, gồm 11 dân tộc, trong đó DTTS chiếm gần 66%. Do điều kiện cư trú, kinh tế, tập tục lạc hậu, ít có điều kiện tiếp cận thông tin, nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật còn hạn chế, nên nhiều năm trước, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết xảy ra khá phổ biến ở một số thôn vùng sâu. Vấn nạn này không chỉ vi phạm pháp luật, mà còn để lại nhiều hệ lụy đối với cá nhân, gia đình, xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dân số và nguồn nhân lực.
Để nâng cao nhận thức và hiểu biết pháp luật cho người dân, Trạm Y tế xã đã phối hợp chặt chẽ với các trường học, công an xã, các trưởng thôn, người có uy tín trên địa bàn tổ chức tuyên truyền trực tiếp, lồng ghép nội dung phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết vào các buổi sinh hoạt ngoại khóa của học sinh, các buổi sinh hoạt thôn, bản, truyền thông qua loa phát thanh và mạng xã hội của xã. Nhờ đó người dân, nhất là thanh thiếu niên đã nắm vững về độ tuổi kết hôn, chế tài xử lý đối với hành vi tảo hôn, tổ chức tảo hôn theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình. Đến nay số vụ tảo hôn đã giảm rõ rệt, hầu hết các trường hợp được phát hiện, tư vấn và ngăn chặn kịp thời.
Bác sĩ Lâm Thu Hạnh, Trạm trưởng Trạm Y tế xã, cho biết: Thời gian tới Trạm tiếp tục duy trì công tác truyền thông phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết cho người dân bằng nhiều hình thức, như truyền thông nhóm nhỏ, truyền thông trực tiếp cho các đối tượng thanh thiếu niên, các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ, truyền thông theo các mô hình. Mục tiêu là để mỗi người dân hiểu kết hôn đúng tuổi, đúng pháp luật không chỉ là quyền lợi, nghĩa vụ, mà còn là nền tảng để xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững, góp phần nâng cao chất lượng dân số địa phương.
Cũng là xã có đông đồng bào DTTS, cấp ủy, chính quyền xã Quảng Hà chú trọng triển khai các biện pháp nhằm giảm tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết bằng các hoạt động tuyên truyền, vận động, cung cấp thông tin, tài liệu, sản phẩm truyền thông để nâng cao nhận thức người dân. Xã thành lập CLB phòng ngừa tảo hôn và hôn nhân cận huyết tại thôn Quảng Phong 6 từ năm 2018. CLB hiện có 40 thành viên nòng cốt tham gia, mỗi quý sinh hoạt 1 lần, ngoài ra còn có các buổi truyền thông đột xuất, truyền thông theo chuyên đề. Qua nhiều năm hoạt động, CLB đã trở thành hạt nhân tại cơ sở, vừa là nơi trao đổi kiến thức, vừa trực tiếp vận động, ngăn ngừa các trường hợp có nguy cơ tảo hôn, góp phần xây dựng gia đình văn minh, hạnh phúc.
Ông Nguyễn Văn Đông, Phó Chủ tịch UBND xã, cho biết: Hằng năm UBND xã đều giao cho cơ quan chuyên môn xây dựng, triển khai kế hoạch kiểm tra, giám sát về tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết trên địa bàn. Qua đó vừa giáo dục ý thức chấp hành quy định pháp luật về hôn nhân gia đình của nhân dân, vừa kịp thời xử lý nghiêm đối với những trường hợp vi phạm. Nhờ đó đã hạn chế tối đa tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết trên địa bàn.
Trước năm 2015 toàn tỉnh có 11.331 trường hợp tảo hôn (6.027 nam, 5.304 nữ), tập trung chủ yếu ở dân tộc Dao, Tày, Sán Chay. Với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành, sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của nhân dân, giai đoạn 2015-2020 toàn tỉnh còn 653 trường hợp, đến giai đoạn 2021-2024 còn 319 trường hợp, chủ yếu là nữ giới dân tộc Dao và Kinh. Tuy nhiên, tình trạng sinh con khi chưa đủ 18 tuổi, cá biệt có những em mang thai khi chưa đủ 14 tuổi, vẫn còn xảy ra. Điều này đòi hỏi các cấp, ngành, địa phương cần tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo, đưa mục tiêu giảm, tiến tới xóa bỏ tảo hôn vào nghị quyết, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; gắn trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với kết quả phòng ngừa tảo hôn.
