Nepal kêu gọi tăng hỗ trợ tài chính khắc phục hậu quả thiên tai tại COP31

Tại Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) ở Thổ Nhĩ Kỳ, Nepal đang kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường hỗ trợ tài chính để khắc phục hậu quả thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu tại các vùng núi. Tuy nhiên, nước này mới được cam kết hỗ trợ khoảng 20 triệu USD, trong khi thiệt hại do trận lũ nghiêm trọng hồi tháng 8 ước tính lên tới 2,5 tỷ USD.

nepal.jpg
Người dân kéo dây cáp để hỗ trợ việc đi lại qua sông Trishuli sau lũ quét tại Bidur, huyện Nuwakot, Nepal. Ảnh: AP

Tại huyện Nuwakot và các khu vực lân cận của Nepal, hậu quả của trận lũ khiến hàng nghìn người thiệt mạng hoặc mất tích vẫn hiện hữu. Nhiều ngôi làng bị cuốn trôi, nhà cửa, xe cộ và đường dây điện bị vùi lấp trong bùn đất. Những cây cầu bị phá hủy khiến nhiều cộng đồng bị cô lập với các thị trấn lân cận.

Dọc sông Trishuli, nhiều người dân vẫn phải sống trong những khu nhà tạm, phụ thuộc vào nguồn thực phẩm và nước uống do các tổ chức cứu trợ cung cấp. Không ít gia đình mất đất canh tác, nhà cửa và sinh kế, trong khi chưa biết khi nào có thể ổn định cuộc sống.

"Chỉ có Chúa mới biết chúng tôi còn phải ở đây bao lâu. Tôi sợ rằng khi các tổ chức cứu trợ và những người giúp đỡ rời đi, chúng tôi sẽ không còn nơi nương tựa, thậm chí không có đủ nước uống" - ông Lakchin Bahadhur Tamang, 45 tuổi, công nhân tại một nhà máy thủy điện, chia sẻ.

Nepal thúc đẩy tăng khả năng chống chịu khí hậu tại Himalaya

Tại COP31, Nepal cùng các quốc gia miền núi đang nỗ lực đưa những rủi ro do biến đổi khí hậu tại khu vực Himalaya trở thành ưu tiên lâu dài trong các cuộc đàm phán quốc tế, đặc biệt là nguy cơ băng tan và lũ lụt nghiêm trọng. Ngay từ đầu hội nghị, Nepal và Bhutan đã đề xuất đưa vấn đề nóng lên tại các khu vực miền núi thành một nội dung đàm phán riêng, nhưng đề xuất không được chấp thuận.

Ngoại trưởng Nepal Shisir Khanal cho biết nước này mong muốn xây dựng một chương trình chuyên biệt về miền núi và biến đổi khí hậu, qua đó bảo đảm những nguy cơ tại các khu vực này được tính đến trong chính sách khí hậu quốc tế, bao gồm cả các quyết định phân bổ tài chính. "Sau thảm họa, chúng tôi nhận được rất nhiều sự cảm thông. Giờ là lúc biến sự cảm thông đó thành những cơ chế hỗ trợ cụ thể" - ông Khanal nhấn mạnh tại COP31.

Theo Trung tâm Quốc tế về Phát triển Tổng hợp Miền núi (ICIMOD), các sông băng và lớp tuyết tại khu vực Hindu Kush - Himalaya cung cấp nguồn nước cho các con sông phục vụ gần 2 tỷ người, từ nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp đến phát điện. Nhiệt độ tăng khiến sông băng thu hẹp và lớp đất đóng băng tan chảy, làm mất ổn định các sườn núi. Những trận lũ cuốn theo đá, băng và đất đá có thể vượt qua biên giới chỉ trong vài phút, khiến các cộng đồng hạ lưu gần như không có đủ thời gian ứng phó, đặc biệt khi hệ thống cảnh báo sớm đang đứng trước nguy cơ bị cắt giảm nguồn tài trợ.

COP31 và bài toán tài chính cho tổn thất, thiệt hại

Một trong những trọng tâm được Nepal thúc đẩy tại COP31 là tăng cường nguồn lực cho Quỹ Ứng phó với Tổn thất và Thiệt hại của Liên hợp quốc, được thành lập năm 2022 nhằm hỗ trợ các quốc gia đang phát triển dễ bị tổn thương trước tác động của biến đổi khí hậu. Quỹ ra đời sau nhiều năm tranh luận về trách nhiệm tài chính của các nước phát triển đối với những quốc gia nghèo chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu dù đóng góp rất ít vào lượng phát thải gây nóng lên toàn cầu.

Tuy nhiên, nguồn lực hiện nay vẫn thấp hơn nhiều so với nhu cầu thực tế. Nepal mới được cam kết hỗ trợ khoảng 20 triệu USD từ quỹ, chỉ tương đương 0,8% tổng thiệt hại ước tính 2,5 tỷ USD do đợt lũ tháng 8 gây ra. Ngoại trưởng Khanal cho biết chi phí tái thiết sau thảm họa có thể tương đương khoảng một phần mười quy mô nền kinh tế Nepal.

Ông Manjeet Dhakal, thành viên đoàn đàm phán Nepal và cố vấn chính cho nhóm các nước kém phát triển tại COP, hoan nghênh phản ứng ban đầu của quỹ nhưng nhấn mạnh rằng "quy mô nguồn lực cần được tăng lên".

Trên phạm vi toàn cầu, các nước đã cam kết đóng góp hơn 820 triệu USD cho quỹ, trong khi quỹ đang tiếp nhận 176 đề nghị hỗ trợ từ các quốc gia đang phát triển với tổng nhu cầu khoảng 2,8 tỷ USD. Hội đồng quản lý quỹ dự kiến họp vào tháng 12 để xem xét thêm các đề nghị.

Theo ước tính của Viện Môi trường Stockholm, đến năm 2030, nhu cầu tài chính hằng năm để ứng phó với tổn thất và thiệt hại do biến đổi khí hậu tại các nước thu nhập thấp có thể lên tới 400 tỷ - 1.600 tỷ USD.

Bên cạnh tình trạng thiếu kinh phí, quá trình giải ngân cũng đang gặp nhiều trở ngại về thủ tục. Khoản hỗ trợ dành cho Nepal vẫn phải chờ đề xuất tài trợ chính thức và sự phê duyệt cuối cùng của hội đồng quản lý quỹ, trong khi chưa có thời điểm giải ngân cụ thể.

Đối với những người dân đang sống trong các khu nhà tạm tại Nepal, khoảng cách giữa cam kết hỗ trợ quốc tế và nhu cầu tái thiết thực tế vẫn rất lớn.

"Cộng đồng quốc tế phải có trách nhiệm hỗ trợ những người mất nơi ở và giúp tái thiết các khu vực bị tàn phá" - ông Dhurba Bhandari, 41 tuổi, chủ một cửa hàng nhỏ có tài sản bị phá hủy trong trận lũ, nói. Ông cho rằng Nepal đóng góp rất ít vào lượng khí thải carbon toàn cầu nhưng lại phải gánh chịu hậu quả thiên tai nghiêm trọng.

Quỳnh Trang (Theo AP)

Cùng chuyên mục