COP31 bước vào ngày cuối với nhiều bất đồng về cắt giảm nhiên liệu hóa thạch

Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) bước vào ngày làm việc cuối cùng theo kế hoạch tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, trong bối cảnh các quốc gia vẫn chưa đạt được đồng thuận về lộ trình giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Những bất đồng về cam kết chuyển đổi năng lượng và hỗ trợ tài chính cho các nước dễ bị tổn thương tiếp tục cản trở nỗ lực đạt được thỏa thuận chung.

cop.jpg
Các quốc đảo nhỏ kêu gọi hành động mạnh mẽ hơn tại COP31. Ảnh: AP

Sau hai tuần đàm phán, gần 200 quốc gia tham dự COP31 vẫn chưa đạt được bước tiến lớn trong việc xác định cách thức giảm phụ thuộc vào than đá, dầu mỏ và khí đốt - những nguồn năng lượng góp phần gây biến đổi khí hậu và làm gia tăng mức độ nghiêm trọng của các hiện tượng thời tiết cực đoan, như những đợt nắng nóng gây chết người tại châu Âu hay lũ lụt tàn phá Nepal.

Theo thông lệ, các hội nghị COP thường kết thúc bằng một văn kiện chung được các nước tham dự thông qua. Tuy nhiên, quá trình thương lượng có thể kéo dài quá thời hạn chính thức do bất đồng về nội dung các cam kết, vốn phần lớn mang tính tự nguyện và không có giá trị ràng buộc pháp lý.

Tương tự các kỳ hội nghị trước, vấn đề chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch tiếp tục là điểm nghẽn lớn. Một số quốc gia đang thúc đẩy những cam kết mạnh mẽ hơn, trong khi các bên vẫn chưa thống nhất được cách thể hiện mục tiêu này trong văn kiện cuối cùng.

Một trong những đề xuất quan trọng đang được thảo luận là nâng tỷ trọng điện năng trong tổng tiêu thụ năng lượng toàn cầu từ khoảng 21% hiện nay lên 35% vào năm 2035. Mục tiêu này được kỳ vọng thúc đẩy điện khí hóa các hoạt động kinh tế và giảm sự phụ thuộc vào những nguồn năng lượng phát thải cao.

Tuy nhiên, dù đề xuất ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo như điện mặt trời và điện gió, văn kiện chưa quy định rõ yêu cầu này. Điều đó đồng nghĩa với việc điện sản xuất từ than đá và các nhiên liệu hóa thạch khác vẫn có thể được sử dụng để đáp ứng nhu cầu của hệ thống điện, ít nhất trong giai đoạn đầu.

Bà Ghiwa Nakat, Giám đốc điều hành Greenpeace khu vực Trung Đông và Bắc Phi, bày tỏ lo ngại trước việc những nội dung đề cập trực tiếp đến chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch bị loại khỏi dự thảo văn kiện cuối cùng. “Trong thời điểm khủng hoảng khí hậu đòi hỏi hành động quyết liệt, việc làm suy yếu các cam kết loại bỏ nhiên liệu hóa thạch có nguy cơ cản trở những tiến bộ đã đạt được” - bà Nakat cảnh báo.

Bên cạnh bất đồng về năng lượng, tài chính khí hậu tiếp tục là vấn đề gây tranh cãi. Các quốc gia nghèo và dễ bị tổn thương, vốn đóng góp tương đối ít vào lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu nhưng chịu ảnh hưởng nặng nề từ biến đổi khí hậu, cho rằng nguồn lực từ quỹ của Liên hợp quốc nhằm hỗ trợ khắc phục thiệt hại do thiên tai và thích ứng với khí hậu nóng lên vẫn chưa đáp ứng nhu cầu thực tế.

Ông Mohamed Adow, Giám đốc tổ chức Power Shift Africa, chỉ ra rằng dù thế giới đã chứng kiến nhiều thảm họa khí hậu nghiêm trọng trong 12 tháng qua, từ Nepal đến Mozambique, tiến trình đàm phán vẫn chưa đạt được bước tiến đáng kể. Theo ông, sự bế tắc này khiến các cộng đồng đang trực tiếp chịu tác động của biến đổi khí hậu ngày càng thất vọng.

Khó khăn còn gia tăng khi nhiều quốc gia có lượng phát thải lớn không trực tiếp tham gia COP31, trong đó có Mỹ - nền kinh tế lớn nhất thế giới và một trong những nước phát thải khí nhà kính hàng đầu. Đây là năm thứ hai liên tiếp Washington vắng mặt tại hội nghị. Việc Mỹ không tham dự chính thức khiến các quốc gia dễ bị tổn thương gặp thêm trở ngại trong nỗ lực vận động hỗ trợ tài chính từ những nền kinh tế phát triển. Trong khi đó, những nước này cho rằng các quốc gia giàu có cần đóng góp nhiều hơn cho công tác ứng phó và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo báo cáo gần đây của tổ chức phi lợi nhuận Climate Action Tracker, những nỗ lực hạn chế tình trạng nóng lên toàn cầu về cơ bản đã đình trệ trong năm năm qua. Trước thềm COP31, Liên hợp quốc cũng cảnh báo thế giới đang tiến rất gần nguy cơ không đạt được mục tiêu giới hạn mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Ông Iskander Erzini Vernoit, cố vấn của các nhà đàm phán châu Phi tại COP31, cho rằng sự thất vọng đang lan rộng khi các cuộc thương lượng chưa tạo ra những chuyển biến cần thiết. “Hy vọng vẫn chưa mất, nhưng nếu không điều chỉnh hướng đi, COP31 sẽ chỉ mang lại những kết quả thiếu tham vọng” - ông nhận định.

Trong bối cảnh các bên tiếp tục tìm kiếm tiếng nói chung, khả năng đạt được một văn kiện cuối cùng với những cam kết đủ mạnh vẫn chưa rõ ràng. Hội nghị khí hậu tiếp theo, COP32, dự kiến diễn ra tại thủ đô Addis Ababa của Ethiopia vào tháng 11/2027.

Quỳnh Trang (Theo AP)

Cùng chuyên mục