Trước những thay đổi của hệ thống pháp luật và yêu cầu thực tiễn trong tổ chức thực hiện, UBND TP Quảng Ninh đã rà soát, xây dựng Tờ trình đề nghị HĐND thành phố khóa I, nhiệm kỳ 2026-2031 xem xét, ban hành Nghị quyết mới quy định các khoản phí, lệ phí thuộc lĩnh vực nông nghiệp và môi trường tại Kỳ họp thứ nhất (kỳ họp chuyên đề).
Thời gian qua, trong quá trình triển khai các quy định về phí, lệ phí thuộc lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, UBND thành phố đã tiến hành rà soát các nghị quyết của HĐND thành phố được ban hành qua nhiều thời kỳ. Qua đó cho thấy, trước những thay đổi của pháp luật chuyên ngành, việc sắp xếp tổ chức bộ máy và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, một số quy định hiện hành đã bộc lộ những điểm không còn phù hợp, cần được điều chỉnh kịp thời. Theo đó, các khoản phí, lệ phí trong lĩnh vực này hiện được quy định tại nhiều nghị quyết khác nhau, ban hành từ năm 2017 đến năm 2025. Việc các quy định nằm phân tán trong nhiều văn bản gây khó khăn nhất định cho công tác tra cứu, áp dụng của cơ quan chuyên môn, đơn vị tổ chức thu cũng như người dân, doanh nghiệp. Đáng chú ý, một số quy định về cơ quan thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí không còn phù hợp với các quy định mới của Trung ương.
Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng đặt ra yêu cầu phải rà soát, xác định lại thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong tổ chức thu phí, lệ phí. Một số đầu mối được quy định trong các nghị quyết trước đây như Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất cấp huyện, Phòng Tài nguyên và Môi trường cấp huyện không còn phù hợp với cơ cấu tổ chức hiện nay. Trong khi đó, việc tổ chức lại các cơ quan chuyên môn, đơn vị thực hiện nhiệm vụ quản lý đất đai đòi hỏi phải cập nhật chính xác đầu mối thu, bảo đảm thống nhất với chức năng, nhiệm vụ được giao. Cùng với thay đổi về tổ chức bộ máy, nhiều thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai và môi trường đã được Trung ương rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa. Một số thủ tục không còn được thực hiện hoặc quy trình giải quyết đã thay đổi theo hướng giảm khâu thẩm định, kiểm tra trực tiếp. Vì vậy, những khoản phí gắn với các thủ tục này cần được rà soát, bãi bỏ hoặc điều chỉnh tương ứng, tránh tình trạng tiếp tục duy trì khoản thu khi không còn cơ sở thực hiện.
Đặc biệt, quy định mới về quản lý phí, lệ phí cũng làm thay đổi cơ chế quản lý nguồn thu tại các cơ quan nhà nước. Theo đó, các khoản phí thu từ hoạt động dịch vụ do cơ quan nhà nước thực hiện phải nộp toàn bộ vào ngân sách nhà nước, kinh phí hoạt động của cơ quan thu được bảo đảm theo dự toán. Điều này đòi hỏi phải điều chỉnh các quy định về tỷ lệ trích để lại tại những nghị quyết đã ban hành trước đây. Từ những vướng mắc trên, UBND thành phố đã chủ động rà soát tổng thể, đánh giá các nội dung còn phù hợp và những quy định cần sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ. Trên cơ sở đó, UBND thành phố ban hành Tờ trình số 4394/TTr-UBND, đề nghị HĐND thành phố xem xét tại kỳ họp thứ nhất (kỳ họp chuyên đề) khoá I, nhiệm kỳ 2026-2031 ban hành Nghị quyết mới quy định các khoản phí, lệ phí thuộc lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, thay thế các nghị quyết hiện hành.
Theo định hướng xây dựng, nghị quyết mới được thiết kế theo hướng tích hợp các quy định về phí, lệ phí đang được điều chỉnh tại nhiều nghị quyết thành một văn bản thống nhất. Trong đó, những nội dung còn phù hợp tiếp tục được kế thừa; những vấn đề phát sinh từ thay đổi pháp luật, tổ chức bộ máy và quy trình giải quyết thủ tục hành chính được điều chỉnh; các khoản phí không còn cơ sở thực hiện được đề xuất bãi bỏ. Đặc biệt, việc rà soát, hoàn thiện quy định không đặt ra mục tiêu điều chỉnh tăng các khoản thu mà hướng tới bảo đảm tính ổn định của chính sách. Đối với những khoản phí, lệ phí cơ bản còn phù hợp, có tác động trực tiếp đến người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh, dự thảo tiếp tục kế thừa mức thu hiện hành, như lệ phí cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, phí thẩm định hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản, phí bình tuyển, công nhận cây giống lâm nghiệp...
Cùng với đó, dự thảo tiếp tục quy định chính sách miễn phí, lệ phí đất đai đối với các đối tượng thuộc diện chính sách an sinh xã hội như trẻ em, hộ nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật, người có công với cách mạng. Đặc biệt, việc miễn phí thẩm định hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với trường hợp chuyển đổi giấy tờ do sắp xếp đơn vị hành chính sẽ góp phần giảm chi phí, tạo thuận lợi cho người dân, tổ chức trong quá trình thực hiện các thủ tục liên quan. Đồng thời, một số nội dung có tính đặc thù về quản lý nguồn thu cũng được tính toán để bảo đảm phù hợp với tình hình thực tế. Về phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt, dự thảo cập nhật phương thức tổ chức thu theo quy định mới, đồng thời xây dựng lộ trình chuyển đổi mức thu phù hợp với thời hạn hoàn thành nghĩa vụ trả nợ vay theo hiệp định tín dụng phát triển số 3211-VN. Theo đó, mức thu hiện hành được kế thừa đến hết ngày 31/3/2030; từ ngày 1/4/2030, áp dụng mức thu chung 10% trên giá bán 1m³ nước sạch chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng theo quy định.
Việc xây dựng Nghị quyết cũng được UBND thành phố quan tâm thực hiện theo quy trình, bảo đảm chất lượng hồ sơ. Dự thảo đã được công khai lấy ý kiến trên Cổng thông tin điện tử thành phố, đồng thời gửi các sở, ngành, cơ quan liên quan tham gia góp ý. Khi được HĐND thành phố thông qua, nghị quyết sẽ tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho các cơ quan, đơn vị trong tổ chức thu, nộp, quản lý và sử dụng phí, lệ phí thuộc lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; khắc phục những bất cập của các quy định trước đây, bảo đảm công khai, minh bạch và thuận lợi trong thực hiện. Đồng thời, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của các quy định, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính. Qua đó, không chỉ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường mà còn góp phần đẩy mạnh cải cách hành chính, giảm những chi phí không cần thiết, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu quản lý trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.
