Quản lý cổ vật và xây dựng đình, đền, chùa: Những điều trông thấy...

Mặc dù đã có sự phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng ban, ngành cũng như đã có những quy định cụ thể nhưng xem ra việc quản lý, sử dụng cổ vật, kiến trúc xây dựng tại các đình, đền, chùa v.v... vẫn bị buông lỏng; một số trường hợp đã diễn ra rất lộn xộn, sai nguyên tắc.

Mới đây, nhiều điểm công trình tín ngưỡng đã bị Sở VH-TT&DL nhắc nhở, thậm chí đình chỉ xây dựng v.v... đã phần nào cho thấy điều đó.

Chùa Giữa Đồng (xã Nam Hòa, Yên Hưng) ngay thời kỳ mới bắt đầu được xây dựng (cách đây hàng chục năm) đã cho thấy lối kiến trúc lạ lẫm, khác biệt so với các chùa làng hiện có trên địa bàn tỉnh. Trong khi kiến trúc chùa làng miền Bắc nói chung là thấp, một tầng thì chùa Giữa Đồng được xây theo kiểu chùa tầng của miền Nam. Dưới là hồ nước, trên là nhà thờ tổ, hệ thống các tượng thờ, ban thờ cũng được xây dựng từ thấp lên cao bằng chất liệu bê tông cốt thép. Nhiều người cho rằng kiến trúc ngôi chùa này không phù hợp. Khi đó, chùa Giữa Đồng cũng đã bị huyện Yên Hưng nhắc nhở, song khi công trình đưa vào sử dụng thì được coi như việc đã rồi... Và mới đây, cũng lại ở chùa Giữa Đồng, người ta đã tiến hành xây thêm khu nhà khách và đặt tượng Đức Phật tổ Như Lai kích thước lớn ngoài trời cũng với lối kiến trúc “không giống ai”... Trong khi nhà khách của các chùa làng miền Bắc nói chung là thoáng, chủ yếu làm bằng vật liệu gỗ thì nhà khách của chùa Giữa Đồng xây thấp, bịt kín bằng gạch xi măng, cửa sổ nhỏ bằng sắt. Quả thực nếu không được giới thiệu đây là công trình nhà khách của chùa thì e rằng có người hiểu nhầm với công trình dân sinh. Không chỉ vậy, việc đặt tượng Đức Phật tổ Như Lai cũng như các tượng Phật bà Quan Âm ngoài trời không phải là mô típ của chùa miền Bắc. Riêng tình trạng này không chỉ diễn ra ở chùa Giữa Đồng mà ít nhiều từng xảy ra với nhiều chùa chiền, đặc biệt là ở Yên Hưng và Đông Triều. Đáng buồn hơn, tại một số chùa đã đặt bát hương, ban thờ trước những tượng Phật đặt ngoài trời này, làm sai lệch ý nghĩa tôn giáo tín ngưỡng...

Việc chùa Nhuệ Hổ (xã Kim Sơn, Đông Triều), di tích cấp tỉnh đang lưu giữ bộ tượng thờ bằng đất nung vào loại quý hiếm cho xây dựng thêm nhà thờ tổ là điều đáng bàn. Bởi hạng mục đang sử dụng của chùa do được xây dựng từ lâu đã bị xuống cấp, hơn nữa diện tích nhỏ hẹp, không đáp ứng hết nhu cầu tín ngưỡng của người dân. Thế nhưng điều đáng nói là công trình lại không được cấp phép xây dựng. Thậm chí đến thời điểm cơ quan chức năng đến kiểm tra mà cũng chưa có thiết kế xây dựng.

Cũng như việc xây dựng, công tác quản lý cổ vật đình, đền, chùa thời gian qua cũng cho thấy sự lỏng lẻo. Rất nhiều cổ vật do nhiều nguyên nhân đã bị thay đổi hiện trạng, vị trí hoặc bị phá hủy. Tiêu biểu nhất là vụ việc chùa Mỹ Cụ (xã Hưng Đạo, Đông Triều) tự ý thay đổi 3 pho tượng thờ mẫu cổ bằng 3 tượng thờ mẫu mới. Khi được nhắc nhở, hướng dẫn nhà chùa đã điều chỉnh lại như cũ...

Qua những sự việc như đã nêu ở trên, có thể nói đã đến lúc cơ quan chức năng cần kiểm tra, theo dõi chặt chẽ hơn, tránh tình trạng tùy tiện trong cả công tác xây dựng, trùng tu chùa chiền cũng như việc quản lý cổ vật ở các di tích. Trong đó đặc biệt quan tâm việc vận động tuyên truyền, nâng cao kiến thức quản lý, phát huy giá trị di sản cho các tăng ni, phật tử và sư trụ trì...

Cùng chuyên mục