Quản lý học sinh trong dịp hè: Những khó khăn và cách tháo gỡ

Đã có những chuyển biến

Phải  khẳng định rằng,  việc tổ chức sinh hoạt hè cho học sinh trong những năm qua được cải thiện rất nhiều. Hàng năm UBND tỉnh đều có kế hoạch, văn bản chỉ đạo các ban, ngành đoàn thể, các địa phương triển khai hoạt động quản lý, giáo dục TTN trong dịp hè. Nhiều địa phương cũng đã chủ động triển khai với những hình thức phong phú, phù hợp. Trước và trong hè, Cung Văn hóa thiếu nhi, Trường Huấn luyện cán bộ Đoàn - Đội tỉnh đã tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ tổ chức hoạt động hè cho ĐVTN tình nguyện để cung cấp lực lượng cho các địa phương. Việc bàn giao học sinh về tham gia sinh hoạt hè trên địa bàn dân cư được các trường và địa phương thực hiện khá tốt, như: lập danh sách học sinh, sinh viên theo khu phố, địa chỉ gia đình, trong đó ghi rõ học lực, hạnh kiểm, năng khiếu để gia đình, khu phố nắm, phân loại và có những hình thức tổ chức phù hợp. Dựa vào danh sách này, các địa phương, khu phố lưu tâm hơn đến số học sinh hư, học sinh cá biệt,  phối hợp cùng gia đình để quản lý các em, thường xuyên vận động các em tham gia các buổi sinh hoạt hè tại khu phố.

Mặt khác Ban chỉ đạo sinh hoạt hè cấp tỉnh và cấp huyện cũng chú trọng việc tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em để huy động các ngành, đoàn thể, các tổ chức… vào cuộc giúp đỡ học sinh, trẻ em trong dịp hè; thăm, tặng quà, đỡ đầu cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn... Nhờ đó nhiều trẻ em đã được tạo điều kiện giúp đỡ, được tham gia các hoạt động bổ ích, thiết thực. Tiêu biểu như dịp hè năm 2010, Quỹ bảo trợ trẻ em tỉnh đã trao 90 suất học bổng và 40 chiếc xe đạp cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt; ngành Y tế phối hợp với một số ban, ngành tổ chức khám, phát thuốc chữa bệnh cho hơn 300 trẻ em; công đoàn các cấp tổ chức tuyên dương khen thưởng trên 8.500 em là con cán bộ, công nhân viên lao động đạt học sinh giỏi, học sinh tiên tiến… Nhiều đơn vị, địa phương còn tổ chức các hoạt động ý nghĩa để thu hút TTN tham gia, như:  triển khai chiến dịch thanh niên, học sinh, sinh viên tình nguyện tập trung vào các hoạt động góp công sửa chữa xây dựng nhà ở cho hộ khó khăn, hiến máu nhân đạo, tham gia bảo đảm trật tự an toàn giao thông… Nhân ngày môi trường thế giới, 5-6-2010, các địa phương đồng loạt ra quân, tổ chức cho trên 7.000 thanh thiếu nhi tham gia dọn vệ sinh môi trường tại các tuyến đường, khu dân cư; các huyện, thị, Thành đoàn tổ chức chương trình "Thắp nến tri ân" tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn vào ngày 27-7; Hội Cựu chiến binh các huyện, thị, thành phố tổ chức hàng trăm buổi nói chuyện truyền thống cho hơn 20.000 trẻ em…

Hệ thống cung văn hóa thiếu nhi, nhà văn hóa thiếu nhi trong tỉnh đẩy mạnh hoạt động trong việc mở các lớp năng khiếu, văn hóa hè, tổ chức các câu lạc bộ, đội, nhóm hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục, thể thao, rèn kỹ năng sống v.v... cho TTN. Nhiều điểm vui chơi đã mở các lớp dạy bơi, lớp năng khiếu v.v... Ngay như dịp hè năm 2010, toàn tỉnh có 205 lớp năng khiếu cấp huyện dạy trên 30 bộ môn cho hơn 8.400 thanh thiếu nhi theo học. Toàn tỉnh có 2.700 điểm sinh hoạt hè ở 186 xã, phường, thị trấn trên địa bàn, trong đó 1.700 điểm duy trì sinh hoạt từ 1-3 buổi/tuần. Trong dịp hè, các địa phương tập trung huy động xã hội hóa hỗ trợ kinh phí, trưng dụng đội ngũ giáo viên, sinh viên về hè mở và tổ chức các lớp ôn tập văn hóa hè trên địa bàn các xã, phường và cụm dân cư, khu phố, đặc biệt là ở các xã miền núi, xa trung tâm, nơi gặp nhiều khó khăn trong học tập. Hè 2010, toàn tỉnh đã mở được 122 lớp ôn tập văn hóa hè với 2.500 thanh thiếu nhi tham gia.

Với việc tổ chức sinh hoạt hè trong những năm qua, các địa phương, đơn vị  đã góp phần  tạo chuyển biến trong công tác xã hội hóa hoạt động giáo dục, quản lý học sinh trong dịp hè; kiềm chế và giảm thiểu tai nạn, tệ nạn xã hội trong TTN. Tuy nhiên, bên cạnh những chuyển biến tích cực trong tổ chức sinh hoạt hè cho thanh thiếu nhi thì công tác này vẫn còn những tồn tại hạn chế...

Vẫn cần đa dạng hơn nữa  các hoạt động hè

Đầu tiên phải kể đến hạn chế trong việc tổ chức sinh hoạt hè cho TTN chính là sự đơn điệu ở một số khu phố, thôn xóm. Cháu THL, (ở phố Chu Văn An, thị trấn Quảng Hà, Hải Hà) kể: "2 năm nay, cháu đều đi sinh hoạt hè nhưng chẳng thích chút nào vì quanh đi quẩn lại chỉ có học hát, học nghi thức Đội. Không đi thì sợ không được nhận xét tốt…". Còn với NTG (ở phường Hồng Hà, TP Hạ Long), thì: "Mỗi tuần khu phố cháu tổ chức 1 buổi sinh hoạt hè, nhưng chỉ cho chơi trò chơi nên cháu và các bạn cũng không hứng thú tham gia".

Theo số liệu thống kê của Tỉnh đoàn, dịp hè 2010, trong tổng số  hơn 190.000 học sinh được các trường bàn giao về địa phương thì có tới hơn 36.000 em không tham gia sinh hoạt hè. Có nhiều trường hợp tham gia theo kiểu "bữa được, bữa không".  Còn nhiều TTN không sinh hoạt hè vì gia đình ngại phải đưa đi, đón về; còn ở khu vực nông thôn, đường sá đi lại xa xôi, khó khăn, trong khi hầu hết các buổi sinh hoạt tổ chức vào buổi tối nên gia đình không yên tâm cho con em tham gia. Trong khi đó, đội ngũ cán bộ phụ trách hè trên địa bàn dân cư một số nơi  còn thiếu và yếu về kỹ năng, nghiệp vụ nên chưa chủ động, sáng tạo trong tổ chức hoạt động hè; nội dung sinh hoạt hè ở nhiều thôn, khu chưa thiết thực, hấp dẫn, chỉ duy trì dưới hình thức tổ chức hát hò, chơi trò chơi khiến các em không mặn mà tham gia, đặc biệt càng về cuối hè số học sinh  tham gia càng vơi dần...

Một bất cập nữa là cơ sở vật chất, địa điểm sinh hoạt hè tại một số xã, phường còn thiếu, chưa đảm bảo các điều kiện để tổ chức hoạt động cho thanh thiếu nhi. Việc mở các lớp năng khiếu cho TTN vào dịp  hè vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu.  Ngay như TP Hạ Long, Cung Văn hóa Thiếu nhi thành phố mở hết công suất, chia thành nhiều ca, song  chỉ đáp ứng phục vụ nhu cầu các lớp học năng khiếu cho khoảng 1.500 em, trong khi nhu cầu thực tế còn cao hơn nhiều. Công tác chăm sóc, quản lý thanh thiếu niên nhi đồng ở một số địa phương chưa được quan tâm đúng mức dẫn đến nhiều vụ tai nạn thương tích cho các em. Riêng hè năm 2010 có 57 vụ, trong đó có 12 vụ nghiêm trọng dẫn đến 16 em bị thiệt mạng, mà số thiệt mạng nhiều nhất là đuối nước (11 em)...

Để làm tốt hơn việc quản lý giáo dục thanh thiếu nhi trong dịp hè 2011 này, với vai trò là cơ quan Thường trực Ban chỉ đạo của tỉnh, Tỉnh đoàn đã đề ra một loạt các hoạt động nhằm khắc phục những hạn chế trong sinh hoạt hè cho TTN. Năm nay, việc bàn giao học sinh về sinh hoạt hè tại địa phương được thực hiện ngay từ ngày 15-5, mặc dù thời điểm này các em vẫn đang đi học. Việc bàn giao "gối tay" này giúp việc quản lý các em được chặt chẽ, từ đó phòng chống tốt các tai nạn thương tích có thể xảy ra. Mặt khác, tổ chức Đoàn sẽ phát huy vai trò nòng cốt, đề xuất với địa phương, doanh nghiệp để khai thác  tối đa các nhà văn hóa thôn, bản, khu phố; huy động nhà văn hóa công nhân… để làm địa điểm sinh hoạt và tổ chức các lớp năng khiếu cho thanh thiếu nhi. Các hình thức hoạt động cũng trọng tâm hơn, trong đó chú trọng tuyên truyền giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích, phòng chống xâm hại, bạo lực và phòng ngừa thanh thiếu nhi vi phạm pháp luật. Tỉnh đoàn tập trung chỉ đạo đoàn viên thanh niên các đơn vị tổ chức các lớp dạy bơi, sơ cứu đuối nước; kỹ năng phòng vệ, kỹ năng sơ cứu ban đầu khi xảy ra tai nạn thương tích; lớp cai nghiện game cho trẻ em; tập trung giúp đỡ thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn v.v... Tỉnh đoàn cũng sẽ tổ chức các hội thi giúp TTN phát triển tài năng của mình như: Hội thi họa mi vàng, Liên hoan tiếng kèn đội ta v.v... Mở thêm một số hình thức sinh hoạt mới, như: "Học kỳ quân đội" để các em tiếp cận môi trường quân đội, từ đó trải nghiệm cuộc sống trong quân ngũ; thí điểm cho các nhóm trẻ vào sống, sinh hoạt ở Thiền viện Trúc lâm (Yên Tử) trong dịp hè; tổ chức các hoạt động vì cộng đồng, đền ơn đáp nghĩa, bảo vệ môi trường, du khảo về nguồn… Đặc biệt Tỉnh đoàn phối hợp với Sở Giáo dục - Đào tạo  chỉ đạo các trường sẽ mở cổng trường trong hè để học sinh học các lớp năng khiếu theo sở thích. Các lớp này do ĐVTN đứng ra tổ chức.

Mặc dù chủ động đưa ra các hoạt động như vậy, song việc giáo dục, quản lý học sinh trong dịp hè cần tiếp tục có sự chung tay góp sức của nhiều ban, ngành, đoàn thể địa phương và sự phối hợp tích cực của mỗi gia đình. Có như vậy, các buổi sinh hoạt hè mới  thực sự phát huy hiệu quả, thu hút sự tham gia nhiệt tình của TTN; từ đó giúp các em tránh xa các tệ nạn xã hội và có một mùa hè thiết thực, bổ ích, rèn luyện được kỹ năng cho mình và cho sự trưởng thành sau này…