Mỉm cười thường xuyên không chỉ giúp cải thiện tâm trạng mà còn có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe. Theo các chuyên gia, ngay cả khi chưa có lý do cụ thể để vui vẻ, việc chủ động nở nụ cười cũng có thể tác động tích cực đến cảm xúc và giúp giảm căng thẳng.
Giáo sư tâm lý học Jeanne Tsai tại Đại học Stanford, Mỹ - người điều hành Phòng thí nghiệm Văn hóa và Cảm xúc, cho biết các nghiên cứu trước đây đã xem xét giả thuyết phản hồi từ nét mặt, theo đó biểu cảm khuôn mặt có thể ảnh hưởng đến cảm xúc. Trong một nghiên cứu tiêu biểu vào cuối những năm 1980, những người tham gia được yêu cầu đặt bút chì giữa môi để tạo nét mặt cười hoặc cau mày khi xem một đoạn phim vui nhộn. Một số người tạo nét mặt cười cảm thấy thích thú hơn.
Nụ cười có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe
Tiến sĩ Judy Ho, nhà tâm lý học thần kinh lâm sàng và pháp y tại Los Angeles, đồng thời giảng dạy tại Đại học Pepperdine, cho biết bà sử dụng nụ cười như một chiến lược ứng phó với căng thẳng cho một số bệnh nhân bị trầm cảm hoặc lo âu. Theo bà, mỉm cười có thể ảnh hưởng đến nồng độ cortisol, hormone liên quan đến phản ứng căng thẳng của cơ thể, cũng như các chất hóa học trong não gắn với cảm xúc tích cực, gồm endorphin, dopamine và serotonin.
Bà Ho cho biết những người mỉm cười khi thực hiện các nhiệm vụ gây căng thẳng thường có nhịp tim thấp hơn trong giai đoạn phục hồi so với những người giữ nét mặt trung tính. Nụ cười cũng giúp giảm một số biểu hiện của phản ứng căng thẳng sinh lý.
Các chuyên gia hy vọng rằng việc mỉm cười thường xuyên có thể giúp con người dần cảm nhận được những thay đổi tích cực về cảm xúc.
Ý nghĩa của nụ cười khác nhau giữa các nền văn hóa
Cách nhìn nhận nụ cười và mức độ biểu cảm của nó không giống nhau ở mọi nền văn hóa. Theo giáo sư Jeanne Tsai, văn hóa Mỹ đề cao việc duy trì cảm xúc tích cực và hạn chế những cảm xúc tiêu cực như buồn bã. Trong khi đó, các nền văn hóa Đông Á chú trọng sự cân bằng giữa cảm xúc tích cực và tiêu cực.
Nghiên cứu của bà cho thấy người Mỹ gốc Âu có xu hướng đánh giá những nụ cười rạng rỡ, thể hiện sự phấn khích là thân thiện hơn. Ngược lại, một số người Đông Á có thể nhìn nhận kiểu cười này là biểu hiện của sự thiếu ổn định về cảm xúc hoặc không đáng tin cậy.
Tại Thái Lan, quốc gia được mệnh danh là “xứ sở của những nụ cười”, nụ cười gắn liền với văn hóa. Việc thường xuyên mỉm cười với trẻ em và đồng nghiệp được xem là cách thể hiện sự tôn trọng, phép lịch sự và thái độ điềm tĩnh.
Ép buộc phải mỉm cười có thể phản tác dụng
Trong những năm gần đây, nhiều phụ nữ đã phản đối quan niệm cho rằng họ phải mỉm cười tại nơi làm việc, trong khi nam giới không phải chịu yêu cầu tương tự. Với một số phụ nữ và người thuộc các nhóm sắc tộc thiểu số, việc không cười đủ nhiều đôi khi khiến họ bị đánh giá là lạnh lùng hoặc khó gần.
Năm ngoái, nhà bán lẻ Target bị chỉ trích trên mạng xã hội vì đưa ra quy định yêu cầu nhân viên mỉm cười và giao tiếp bằng mắt khi khách hàng ở trong phạm vi khoảng 3 mét, đồng thời chủ động chào hỏi khi khách ở cách khoảng 1,2 mét.
Theo Nicholas Coles, Phó giáo sư tại Đại học Florida, con người không thích cảm giác bị tước đi quyền tự chủ về cảm xúc. Ông cho rằng nụ cười chỉ thực sự có tác dụng khi xuất phát từ sự chân thành và tự nguyện, thay vì bị ép buộc.
Khi các dịp lễ cuối năm đang đến gần, nhiều người có thể phải cố gắng giữ nụ cười khi trò chuyện với gia đình về những chủ đề nhạy cảm như chính trị và tôn giáo. Tiến sĩ Judy Ho cho rằng việc chủ động mỉm cười và nhớ rằng người đối diện vốn quan tâm, yêu thương mình có thể giúp mỗi người thay đổi cách phản ứng ngay cả trong những cuộc trò chuyện căng thẳng hoặc không hứng thú.
