Thời gian gần đây, việc giáo dục kỹ năng sống cho thanh, thiếu nhi luôn được các sở, ngành, đơn vị và các tổ chức, cá nhân quan tâm, chú trọng. Với mục đích trang bị, rèn luyện những kỹ năng sống thiết yếu cho thanh, thiếu nhi, trên địa bàn tỉnh hiện có rất nhiều các lớp, các khoá học kỹ năng sống với nhiều nội dung, hình thức phong phú, đa dạng. Tuy nhiên, phương pháp, hình thức giáo dục kỹ năng sống cho các em thế nào cho phù hợp mới là vấn đề quan trọng, đáng bàn...
Chị Nguyễn Thị Phương (phường Việt Hưng, TP Hạ Long) chia sẻ: “Với điều kiện kinh tế và phong cách sống đổi mới như hiện nay, nhiều gia đình không dành được cho con cái sự quan tâm đúng mức cần thiết, dẫn đến việc các cháu thụ động, ỷ lại, không biết các kỹ năng thiết yếu nhất trong cuộc sống. Con trai tôi trước đây không bao giờ tự gấp quần áo, chăn màn, không biết giúp bố mẹ quét nhà, rửa bát. Thế nhưng từ năm 2015, khi tôi cho cháu theo học chương trình “Học kỳ quân đội” do Cung VHTN Quảng Ninh tổ chức, cháu đã có những thay đổi rõ rệt mà ai cũng nhận ra và khen ngợi. Tôi hy vọng các bậc phụ huynh khác cũng sẽ lựa chọn được một khoá học hữu ích như “Học kỳ quân đội” để con em mình tiến bộ hơn…”.
Giống với mong muốn, nguyện vọng của chị Phương, nhiều bậc cha mẹ đã lựa chọn dịp hè để cho con em mình tham gia các khoá học kỹ năng sống với mong muốn dù ít hay nhiều con mình sẽ đổi thay, sẽ trưởng thành hơn. Chính vì vậy, trong thời gian qua, các khoá học kỹ năng như bơi lội, kỹ năng mềm, kỹ năng sinh tồn, kỹ năng giao tiếp ứng xử… và đặc biệt là chương trình “Học kỳ quân đội” luôn “hút” học viên. Thế nhưng, chất lượng các lớp kỹ năng sống đến đâu, hiệu quả thế nào còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Thực tế cho thấy, những chương trình huấn luyện kỹ năng sống, thực hành xã hội được tổ chức có hệ thống bài bản như “Học kỳ quân đội” đã và đang có hiệu quả nhất định. Còn lại, không phải khoá học nào cũng sẽ mang lại kết quả mà các bậc phụ huynh kỳ vọng...
Chia sẻ về vấn đề này, chị Đỗ Thị Kim Oanh, Phó Giám đốc Cung VHTN Quảng Ninh, cho biết: “Tính đến nay, Cung đã tổ chức thành công 3 khoá “Học kỳ quân đội” cho 240 học viên trong toàn tỉnh. Để mỗi khoá học mang lại hiệu quả, có tác động tích cực đến từng học viên, Ban tổ chức phải đầu tư rất nhiều để xây dựng nội dung hài hoà, thiết kế chương trình phù hợp với lứa tuổi, sao cho lượng kiến thức, kỹ năng các em thu về được là nhiều nhất. Không chỉ với “Học kỳ quân đội”, việc thiết kế các chương trình vui chơi, giải trí, rèn luyện kỹ năng sống nói chung cho lứa tuổi thanh, thiếu nhi đều phải thiết thực, khơi gợi tinh thần tự giác, đánh thức tư duy tích cực, hướng các em đến mục tiêu sống tốt hơn, hữu ích hơn. Nhưng tất cả các khoá học chỉ là những “viên gạch đặt móng” đầu tiên cho các em. Muốn các em ngày càng hoàn thiện phải là cả một quá trình dài, trong đó vai trò của cha mẹ, gia đình, nhà trường là hết sức quan trọng. Bên cạnh đó là các hoạt động ngoại khoá, các hoạt động thiện nguyện, công tác xã hội… do tổ chức Đoàn, Hội, Đội dẫn dắt…
Cùng quan điểm với chị Oanh, chị Phạm Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm Đào tạo kỹ năng Awaken Hạ Long, chia sẻ: Giáo dục kỹ năng sống cho lứa tuổi thanh, thiếu nhi có thể chỉ là những bài học đơn giản khi được là “anh bộ đội” như tự giặt giũ quần áo, sắp xếp đồ đạc, tự xác định giờ giấc sinh hoạt, tham gia lao động sản xuất… Nhưng có những bài học, những giá trị chỉ có thể rèn luyện ngoài xã hội, trong đời sống hàng ngày chứ không “nói suông” được như lòng nhân ái, sự sẻ chia. Lại có những kỹ năng mà thanh, thiếu nhi có thể học ngay từ cha mẹ, ông bà mình như tinh thần vượt khó, sự gương mẫu, lòng hiếu thảo… Vì vậy, không cứ phải theo học ồ ạt các lớp, các khoá kỹ năng sống thì mới có hiệu quả mà quan trọng nhất là phải lựa chọn được phương pháp, hình thức và nội dung đào tạo kỹ năng sống phù hợp, hữu ích nhất.
Với vai trò quản lý hoạt động giáo dục, trong những năm qua, Sở GD-ĐT đã đưa công tác giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh vào nhà trường và là một trong những nội dung cơ bản của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Theo đó, ở cấp tiểu học, kỹ năng sống được tích hợp giảng dạy vào các môn Tiếng Việt, Tự nhiên - Xã hội, Khoa học và Đạo đức. Còn ở cấp THCS và THPT, kỹ năng sống được tích hợp giảng dạy vào các môn Ngữ văn, Địa lý, Sinh học, Giáo dục công dân và các hoạt động ngoài giờ lên lớp. Tuy nhiên, việc dạy kỹ năng sống cho học sinh chưa thật sự hiệu quả. Ở một số trường, việc dạy kỹ năng sống cho học sinh còn mang tính hình thức, thiếu hoạt động trải nghiệm thực tế, thiếu các hoạt động giáo dục kỹ năng sống chuyên biệt… Hiện chỉ có Trường Đoàn Thị Điểm Hạ Long là có được nhiều hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh quy củ và đạt hiệu quả nhất. Đó quả là một con số quá khiêm tốn so với yêu cầu cấp thiết mà vấn đề trang bị kỹ năng sống cho thanh, thiếu nhi đặt ra. Vì vậy, thiết nghĩ cần có thêm nhiều phương pháp, hình thức phù hợp và đặc biệt là sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội để việc giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống cho thanh, thiếu nhi thực sự đem lại hiệu quả thiết thực.
Minh Hà
