Dấu tích lăng mộ Trần Anh Tông, hay còn gọi là Thái lăng, nằm trên một đỉnh đồi thấp có tên là Trán Quỷ (xã An Sinh, huyện Đông Triều).
Những năm 1970, khi xây dựng đập thuỷ lợi ở đây đã làm thay đổi cảnh quan di tích, toàn bộ khu lăng mộ bị cô lập như ốc đảo và nằm nổi giữa hồ nước. Những năm gần đây Ban Quản lý các di tích trọng điểm tỉnh kết hợp cùng Viện Khảo cổ học đã thực hiện nhiều dự án khai quật khảo cổ tại đây. Qua đó, lần đầu tiên đã cung cấp những bằng chứng cụ thể cho biết rõ quy mô, diện mạo các công trình kiến trúc của di tích này trong lịch sử. Tuy nhiên, theo nhận định của GS.TS Tống Trung Tín, Viện trưởng Viện Khảo cổ học, Thái Lăng, khu lăng mộ đầu tiên của nhà Trần được được xây dựng tại Yên Sinh (sau 4 ngôi mộ của 4 vua nhà Trần ở Long Hưng (Thái Bình)) còn ẩn chứa nhiều những bí ẩn đến nay còn chưa được làm rõ.
Qua ba đợt khảo cổ học của TS Bùi Minh Trí và nhà khảo cổ học trẻ tuổi Nguyễn Văn Anh vào các năm 2007, 2008 và gần đây nhất là đầu 2010, đều khẳng định Thái lăng có 3 cấp nền nằm chồng xếp và lồng ghép vào nhau. Trong đó nếu như cấp nền thứ nhất và cấp nền thứ hai, cũng là cấp nền trên cùng và dưới cùng, chỉ được nhận diện mờ nhạt với những lớp móng nền bằng đá cuội và một vào dấu tích kiến trúc nhỏ, thì cấp nền thứ hai lại đưa đến cho các nhà khoa học những phát hiện lý thú về các công trình kiến trúc quy mô và liên hoàn.
Cấp nền thứ hai có diện tích trên 1.000m2, chia thành 2 khu, phía Nam và phía Bắc. Nền phía Nam có mặt bằng hình chữ nhật, xung quanh có bó nền được kè xếp bằng đá cuội khá vuông vức. Đây cùng là nơi tồn tại những dấu tích kiến trúc quan trọng đầu tiên. Đó là 5 lối lên xuống với các thềm bậc đá vôi có lan can chạm rồng, chạm sấu. Nhiều dấu vết của công trình kiến trúc gỗ được dựng liên hoàn theo hình chữ U. Tiêu biểu nhất là 40 tảng chân đá vôi thời Trần, trong đó có 14 chân tảng còn nằm nguyên ở vị trí ban đầu. Điều đáng nói là tất cả những chân tảng đều được đặt trực tiếp lên trên lớp ngói, gạch vỡ thời Trần. Điều này đặt ra giả thiết về một công trình được xây dựng sớm hơn trước đó. Sau này các đoàn khảo cổ học tiếp tục bóc dỡ lớp gạch ngói vỡ. Thật bất ngờ khi một sân gạch thời Trần được lát bằng loại gạch vuông màu đỏ đã được tìm thấy. Kết quả này đã khẳng định tính xác thực của giả thuyết trên. Khu vực phía Nam của cấp nền thứ hai chắc chắn qua 2 giai đoạn xây dựng với kiến trúc gỗ mái lợp ngói bao quanh khu trung tâm. Trong đó kiến trúc giai đoạn đầu có mái che liên hoàn và kèm theo đó là sân gạch. Giai đoạn 2 vị trí công trình kiến trúc đã bị chuyển dịch và đã bỏ kết cấu sân gạch...
Nền phía Bắc của cấp nền thứ hai nhỏ hơn phía Nam. Mặc dù đã được mở các hố khai quật, tuy nhiên những kết quả của cuộc khai quật vào năm 2008 vẫn chưa nhận diện rõ ràng về chức năng và đặc trưng của nó. Đáng lưu ý là khu vực này tập trung nhiều mảnh vỡ của loại tháp men xanh lục, có diềm mái lợp ngói ống. Đây là hình ảnh hiếm hoi cho biết chính xác về kỹ thuật lợp ngói thời Trần.
Có thể nói những khám phá từ lòng đất về Thái Lăng trong những năm gần đây mặc dù đã đem lại nhiều tư liệu và nhận thức mới về di tích này, song như nhận định của GS.TS Tống Trung Tín, Thái Lăng còn ẩn chứa rất nhiều bí ẩn cần được giải đáp, thậm chí đó là những bí ẩn căn bản nhất. Ví dụ như huyệt mộ chủ nhân lăng mộ, vua Trần Anh Tông, có được chôn cất tại di tích không? Nếu có thì nằm ở vị trí nào của lăng mộ? Hay Thuận Thánh Bảo Từ hoàng thái Hậu (tức vợ vua Trần Anh Tông) theo sử sách là được phụ táng tại Thái Lăng. Vậy tại sao đến thời điểm này chúng ta chưa tìm ra manh mối? v.v...
