Tháng 12-2010, xã Sơn Dương, huyện Hoành Bồ vinh dự đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang. Người dân Sơn Dương luôn tự hào vì xã của họ đã có nhiều thành tích trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.
Sơn Dương có di tích hang Tỉnh uỷ. Hang này là địa điểm sơ tán an toàn của Tỉnh uỷ, các sở, ban, ngành của tỉnh và của huyện Hoành Bồ cùng Bộ Tư lệnh Quân chủng Hải quân, Quân khu Đông Bắc và nhiều kho tàng, trạm xưởng của ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra ở miền Bắc thời kỳ 1964-1968 (một số đơn vị còn lưu lại đến năm 1972). Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, gần khu vực hang đã diễn ra hàng chục cuộc chống càn của du kích Sơn Dương và Đại đội Hồ Chí Minh, tô đỏ thêm trang sử cách mạng của xã.
Niềm vui là như thế, nhưng nếu có đoàn khách nào đó đến thăm xã, cán bộ xã muốn “khoe” thành tích của cha ông cũng khó. Hang Tỉnh uỷ vẫn còn đó, chiếm hẳn cả quả núi, nhưng đường đến hang đâu có dễ. Khách muốn tìm hiểu về di tích này, cán bộ xã đành đưa cho họ cái báo cáo và đề nghị: “Các bác cứ đọc đi, mọi cái đều ghi cả trong báo cáo đấy”. Còn nếu ai muốn cận mục sở thị “Hang Tỉnh uỷ” thế nào thì xin “khất” vì “Đường ra hang khó đi lắm mong các bác thông cảm”.
Thực tế đường từ thôn Vườn Rậm (trung tâm xã Sơn Dương) đến hang Tỉnh uỷ (thuộc thôn Hà Lùng) chỉ khoảng 4,7km nhưng là đường đất, men theo các bờ ruộng, có 2 con suối nhỏ cắt ngang đường. Những ngày mưa đường trơn rất khó đi. Kể cả những ngày trời nắng nhiều đoạn đường cũng không đi được xe máy mà phải cuốc bộ. Theo lãnh đạo của UBND xã Sơn Dương thì: “Đây còn là đường đi học hàng ngày của học sinh của 3 thôn Hà Lùng, Đồng Vang, Trại Me ở 2 trường THCS và tiểu học Sơn Dương, và là đường sản xuất của bà con 3 thôn này. Con đường này tuy dài gần 5km nhưng dân cư ở thưa thớt (chỉ có 70 hộ dân) nên cũng không thể huy động người dân làm đường theo phương thức “xã hội hoá”. Vì nếu phải đóng góp thì mỗi hộ dân sẽ phải chi số tiền rất lớn, trong khi họ đều làm nông nghiệp thu nhập thấp”.
Chương trình xây dựng nông thôn mới đang được triển khai mạnh mẽ ở Sơn Dương, bà con trong xã hồ hởi đón thêm nhiều con đường liên thôn đang được bê tông hoá. Nhưng con đường kéo ra hang Tỉnh uỷ chắc lại hẹn đến lần sau.
Anh Vũ
