Từ nhiều năm nay, tình hình khiếu nại, tố cáo luôn là vấn đề được Đảng, Nhà nước quan tâm, nhiều chỉ thị, nghị quyết về vấn đề này đã và đang được triển khai thực hiện, tác động tích cực đến tình hình giải quyết khiếu nại, tố cáo góp phần ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của đất nước. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, thời gian gần đây tình hình khiếu nại, tố cáo có chiều hướng gia tăng, trong đó khiếu nại, tố cáo về đất đai chiếm số lượng lớn (trên 70%), nội dung khiếu nại, tố cáo tập trung vào việc bồi thường GPMB, thu hồi đất, bố trí tái định cư, đòi lại đất cũ và tranh chấp quyền sử dụng đất... Nhiều vụ việc khiếu nại nổi cộm, mang tính bức xúc như: Vụ việc của các xã viên các hợp tác xã (HTX) nông nghiệp trên địa bàn TP Hạ Long, Cẩm Phả; khiếu nại của các hộ dân chịu ảnh hưởng của các dự án khu đô thị mới tại TP Uông Bí; khiếu nại của các hộ dân ở phường Ninh Dương (dự án Tây Ka Long), phường Hải Hoà, TP Móng Cái...
Phần lớn các vụ khiếu nại, tố cáo thuộc lĩnh vực đất đai, có vụ việc trải qua nhiều thời kỳ thực hiện chính sách đất đai, hồ sơ tài liệu phân tán, hiện trạng đất thay đổi nên khó xác định nguồn gốc; trong khi đó hệ thống pháp luật chưa đồng bộ dẫn đến việc áp dụng thiếu nhất quán. Các biện pháp chế tài để triển khai thực hiện các kết luận, quyết định đã có hiệu lực pháp luật chưa đủ mạnh, làm cho kết luận, quyết định giải quyết chưa được thực hiện nghiêm. Một số vụ việc áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại, tố cáo có lúc chưa thống nhất. Việc tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật nói chung, Luật Khiếu nại, tố cáo nói riêng trên các phương tiện thông tin đại chúng, trong cộng đồng dân cư chưa thường xuyên nên nhận thức của một bộ phận nhân dân về pháp luật còn mơ hồ, cũng dẫn đến phát sinh các khiếu kiện.
Từ khi Luật Đất đai năm 2003 có hiệu lực đến nay, các cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn tỉnh đã tiếp trên 34.465 lượt người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh với xấp xỉ 15.639 vụ việc. Tiếp nhận và xử lý trên 20.000 đơn thư khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị. Qua phân loại, xử lý có gần 2.365 vụ việc khiếu nại, tố cáo về đất đai, chiếm tỷ lệ 71% (có 1.297 vụ việc liên quan đến công tác bồi thường GPMB; có 1.068 vụ việc liên quan đến quản lý, sử dụng đất đai, nhà ở) và 10.295 vụ việc kiến nghị, phản ánh. Nội dung đơn thư chủ yếu liên quan đến đơn giá bồi thường GPMB, thu hồi đất để thực hiện các dự án, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân.
Từ khi Luật Đất đai 2003 có hiệu lực đến nay, các cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn tỉnh đã ban hành tổng số 55.138 quyết định hành chính về đất đai, trong đó: Có 54.235 quyết định hành chính trong quản lý đất đai, có 808 quyết định xử phạt vi phạm hành chính ở lĩnh vực này và có 95 quyết định giải quyết tranh chấp về đất đai. Trong đó có 808 quyết định hành chính trong quản lý đất đai bị khiếu nại, chiếm tỷ lệ 1,48%, có 111 quyết định xử phạt vi phạm hành chính ở lĩnh vực này bị khiếu nại, chiếm tỷ lệ 13,78% có 16 quyết định giải quyết tranh chấp về đất đai bị khiếu nại, chiếm tỷ lệ 16,48%. Kết quả, đã giải quyết được 805/808 vụ việc khiếu nại tố cáo quyết định hành chính quản lý đất đai, chiếm tỷ lệ 99,6%; giải quyết 108/111 vụ việc khiếu nại quyết định xử phạt vi phạm hành chính, chiếm tỷ lệ 97,29%; giải quyết 14/16 vụ việc khiếu nại quyết định giải quyết tranh chấp về đất đai, chiếm tỷ lệ 87,5%.
Một số vụ việc khiếu nại đông người, có tính chất phức tạp, kéo dài trên địa bàn tỉnh đã được giải quyết dứt điểm do việc vận dụng chính sách, pháp luật, nhất là xem xét tính hợp lý (ngoài tính hợp pháp) của quyết định hành chính bị khiếu nại. Điển hình như các vụ việc của các ông, bà: Trần Sùng - ở thôn Lang Cang, xã Đồn Đạc và ông Hoàng Văn Đức, ở khu 5, thị trấn Ba Chẽ, vụ khiếu nại của 9 hộ dân tổ 50, khu 5, phường Hà Khẩu khiếu nại đơn giá bồi thường GPMB dự án di chuyển Tiểu đoàn 105; vụ việc 61 hộ xã viên HTX Hồng Tiến (Hạ Long) khiếu nại việc thu hồi đất thực hiện dự án Hồ điều hoà phường Yết Kiêu; vụ các xã viên HTX rau Chiến Thắng, khiếu nại việc xác định giá đất ở để tính hỗ trợ đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư; vụ các xã viên HTX rau Hợp Tiến (TP Hạ Long), khiếu nại việc tính hỗ trợ đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư; vụ các hộ dân khu Phú Thanh Tây, Phú Thanh Đông phường Yên Thanh (Uông Bí) đòi được hưởng chính sách đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư; vụ các hộ dân phường Ninh Dương (Móng Cái) khiếu nại việc bồi thường GPMB thu hồi đất thực hiện dự án Tây Ka Long; các hộ dân phường Hải Hoà (Móng Cái) khiếu nại việc cấp giấy chứng nhận QSD đất...
Có được kết quả trên là do UBND tỉnh đã tăng cường công tác chỉ đạo, lãnh đạo Thanh tra tỉnh, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Tài chính phối hợp với các sở, ban, ngành có liên quan và chính quyền địa phương, tổ chức kiểm tra, rà soát, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế chính sách, từng bước giải quyết các vụ việc, giữ gìn an ninh trật tự xã hội ổn định, đem lại niềm tin cho nhân dân.
Đặng Nhung
