Xã Thắng Lợi (huyện Vân Đồn) hiện có 416 hộ dân, nhưng có tới 111 hộ dân đang sống bồng bềnh và lấy tàu thuyền, bè nuôi trồng thuỷ sản làm nhà ở để sống qua ngày. Ngày nay, ngoài các hộ đánh cá còn thêm các hộ nuôi trồng thuỷ sản. Các hộ dân có cuộc sống gắn với sông nước này chiếm tới 95% số hộ dân trong toàn xã.
Lý do mà người dân nơi đây sống bồng bềnh, một phần là do từ trước đến nay ở Thắng Lợi cha truyền con nối làm nghề đánh cá. Bà con sống lênh đênh nay đây mai đó trên sông, biển nên họ cũng quen với kiểu sống này. Mặt khác, do quỹ đất để xây dựng nhà ở của xã ít. Diện tích đất của Thắng Lợi nằm trên 2 đảo là Cống Đông, Cống Tây và cư dân sống dọc bờ biển 2 đảo này, nhưng chỉ tập trung ở những nơi đã có đường, còn những nơi khác chân đồi sát mép nước biển thì bà con không ở. Vậy là nhiều hộ chọn giải pháp sống bồng bềnh vì cuộc sống của họ gắn với sông nước, hơn là cứ cheo leo sườn đồi mà chẳng làm ăn được gì.
Xã Thắng Lợi cũng không có các nhà hàng hay khu vực công cộng nào đó để làm dịch vụ tang lễ, cưới hỏi... như trên đất liền. Người dân trong xã từ trước đến nay đã quen với lối sống làng xã nên thường sinh hoạt kiểu “tắt lửa tối đèn có nhau”. Nhiều đứa trẻ sau khi ra đời phải ở nhờ nhà cô bác họ hàng vì có ông, bà cũng đang sống ở đó trông coi hộ. Vậy là việc nhờ vả cứ vậy tiếp diễn, ông bà, cô bác cho ăn, đưa đi học, đi họp phụ huynh... Khi những đứa trẻ này học xong THCS, thì rời đảo để trở vào đất liền huyện Vân Đồn học tiếp bậc THPT (bởi Thắng Lợi chỉ có trường THCS). Nhưng không phải gia đình nào cũng có điều kiện cho con thuê nhà trọ. Vậy là lại phải tiếp tục nhờ họ hàng, người thân sống trong đất liền về chỗ ở, trông coi cả về sinh hoạt và việc học tập, không thì con em mình rất dễ theo những bạn bè hư hỏng. Những đứa trẻ cứ lớn dần, xây dựng gia đình, bố mẹ cũng lại phải nhờ hàng xóm, họ hàng cái sân để bắc rạp, mời bà con họ hàng đến ăn cỗ mừng đôi vợ chồng mới, vì tổ chức dưới thuyền, bè quá chật chội. Cưới nhau xong là phải có con, vậy là bài ca “đi nhờ” lại tiếp tục, vì trẻ con mới sinh ra để sống dưới thuyền, bè sao đành. Những ngày mưa bão, tất cả bà con ngư dân dưới sông, dưới biển lại cùng kéo nhau lên bờ ở nhờ. Cuộc sống cứ thế trôi đi, có người nhắm mắt xuôi tay cũng đành phải nhờ hàng xóm hay họ hàng cái sân có diện tích đủ rộng còn dựng rạp để bạn bè, họ hàng, bà con làng xóm đến chia buồn, vì không thể tổ chức đám hiếu bồng bềnh ở dưới sông.
Để giúp các hộ dân bớt cảnh suốt đời đi nhờ, huyện Vân Đồn và xã Thắng Lợi cũng đã đề ra phương án lấn biển để tạo quỹ đất, nhưng không được sự đồng ý của Sở VH-TT&DL, vì lý do bờ biển Thắng Lợi là thương cảng cổ của huyện Vân Đồn, đã được công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia. Mấy năm nay, huyện và xã cùng vào cuộc mở một con đường bê tông dài khoảng 3km ở khu vực đảo Cống Đông. Khi con đường được hoàn thành sẽ giải quyết chỗ ở cho 60 gia đình đang sống bồng bềnh dưới sông. Còn 51 hộ gia đình nữa biết xoay xở ra sao?
Anh Vũ
