Hiện nay dư luận đang đặc biệt “nóng” lên bởi vụ việc Công ty TNHH Hoài Nam Quảng Ninh (gọi tắt là Công ty Hoài Nam) và Công ty TNHH Quốc tế Sao Bắc (gọi tắt là Công ty Sao Bắc) “kiện” UBND tỉnh Quảng Ninh vì các quyết định thu hồi đất đối với 2 doanh nghiệp này. Để rộng đường dư luận, chúng tôi thông tin rõ hơn tới độc giả những nội dung liên quan...[links()]
Doanh nghiệp “kiện” vì bị thu hồi đất
Trong tháng 2 và 3-2015, UBND tỉnh Quảng Ninh đã có 4 quyết định thu hồi đất của 2 doanh nghiệp là Công ty Hoài Nam và Công ty Sao Bắc. Cụ thể: Quyết định số 456/QĐ-UBND, ngày 11-2-2015 về việc thu hồi đất của Công ty Hoài Nam tại phường Bãi Cháy, TP Hạ Long (đã được UBND tỉnh cho thuê đất tại Quyết định số 3660/QĐ-UB, ngày 14-10-2004) giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Hạ Long quản lý; Quyết định số 457/QĐ-UBND, ngày 11-2-2015 về việc thu hồi đất của Công ty Sao Bắc tại phường Bãi Cháy, TP Hạ Long (đã được UBND tỉnh cho thuê đất tại Quyết định số 1831/QĐ-UB, ngày 13-6-2003) giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Hạ Long quản lý; Quyết định số 842/QĐ-UBND ngày 30-3-2015 về việc thu hồi 4.987m2 đất Công ty Sao Bắc đã lấn chiếm và đang quản lý, sử dụng tại phường Bãi Cháy, TP Hạ Long giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Hạ Long quản lý; Quyết định 843/QĐ-UBND ngày 30-3-2015 về việc thu hồi 6.145m2 đất Công ty Hoài Nam đã lấn chiếm và đang quản lý, sử dụng tại phường Bãi Cháy, TP Hạ Long giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Hạ Long quản lý. Trước đó, ngày 21-10-2010, UBND tỉnh Quảng Ninh đã có Quyết định số 210/QĐ-UBND “Về việc thu hồi và giao đất cho UBND TP Hạ Long để bồi thường giải phóng mặt bằng thực hiện dự án xây dựng cảng tổng hợp thuộc hệ thống cảng Cái Lân tại phường Bãi Cháy, TP Hạ Long”. Theo quyết định này, tỉnh sẽ thu hồi 14.771m2 đất Công ty Hoài Nam thuê tại Quyết định số 3660/QĐ-UB ngày 14-10-2004 và 5.563,1m2 đất Công ty này sử dụng ngoài diện tích được thuê; thu hồi 16.286,8m2 đất Công ty Sao Bắc thuê tại Quyết định số 1831/QĐ-UB, ngày 13-6-2003 và 4.878m2 đất Công ty này sử dụng ngoài diện tích được thuê.
Không đồng ý với các quyết định trên, cả hai công ty đã làm đơn khởi kiện ra toà, yêu cầu huỷ bỏ một phần quyết định hành chính số 210... Ngoài ra, Công ty Hoài Nam còn khởi kiện yêu cầu Toà án huỷ Quyết định số 456/QĐ-UBND, ngày 11-2-2015. Vì Công ty cho rằng việc thu hồi đất của UBND tỉnh đã vi phạm về “quyền tự đầu tư trên đất đang sử dụng trong trường hợp đất thuộc diện thu hồi để đầu tư dự án có mục đích sản xuất, kinh doanh hoặc xây dựng kinh doanh nhà ở trên đất” quy định tại khoản 1, điều 42, Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25-5-2007, vi phạm thẩm quyền về việc giao đất đầu tư cảng tổng hợp quy định tại điều 83, Nghị định số 108/2006/NĐ-CP của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích của Công ty. Đồng thời, Công ty Hoài Nam cũng yêu cầu Toà án huỷ Quyết định số 843/QĐ-UBND, ngày 30-3-2015, với lý do, trước đây khu vực này là bãi sú vẹt, diện tích này do Công ty khai hoang phục hoá theo quy định tại Điều 9, Luật Đất đai năm 2013. Công ty đã đầu tư tôn tạo, san lấp, trường hợp thu hồi thì phải bồi thường chi phí đầu tư trên đất một cách hợp tình, hợp lý...
Các quyết định ban hành đúng quy định
Công ty Hoài Nam được UBND tỉnh cho thuê đất để làm bến bốc gỗ tạm tại Khu công nghiệp Cái Lân theo Quyết định 3660/QĐ-UB ngày 14-10-2004; diện tích cho thuê là 14.771m2 với thời hạn thuê đất 5 năm. Ngày 8-11-2004, Công ty đã ký hợp đồng thuê đất (hợp đồng số 172/HĐ-TĐ) với Sở Tài nguyên - Môi trường (TN-MT). Theo tài liệu Sở TN-MT cung cấp, trước thời điểm Công ty Hoài Nam hết hạn thời gian thuê đất (tháng 11-2009), Sở đã có văn bản số 1248/TNMT-KHTC ngày 6-7-2009 thông báo cho Công ty biết sẽ không gia hạn thời gian cho thuê đất; đồng thời, yêu cầu Công ty chủ động bố trí kế hoạch sản xuất tại khu vực này để giao lại đất cho địa phương sau khi có quyết định thu hồi của UBND tỉnh. Tiếp đến, ngày 28-10-2009, Sở TN-MT lại có văn bản số 2341/TNMT-KHTC thông báo cho Công ty biết sẽ thu hồi lại khu đất này; đồng thời, chấm dứt hợp đồng thuê đất số 172.
Ngày 14-10-2014, TAND tỉnh đã có bản án sơ thẩm số 03/2014/HCST về việc xét xử vụ án hành chính Công ty Hoài Nam và Công ty Sao Bắc khởi kiện yêu cầu huỷ bỏ một phần quyết định hành chính số 210 và Quyết định số 1937/QĐ-UBND ngày 1-8-2013. Theo đó, TAND tỉnh đã bác yêu cầu khởi kiện của 2 Công ty về việc yêu cầu huỷ bỏ một phần quyết định hành chính số 210 và quyết định số 1937 vì các quyết định trên không còn giá trị pháp lý tổ chức thực hiện và đương nhiên bị huỷ bỏ.
Cũng theo thông tin từ Sở TN-MT, thực hiện bản án sơ thẩm của TAND tỉnh, ngày 8-1-2015, UBND tỉnh đã mời Công ty Hoài Nam đến làm việc với sự tham gia của Viện KSND tỉnh và Cục Thi hành án dân sự tỉnh. Tại cuộc họp này, UBND tỉnh cũng đã thông báo với Công ty Hoài Nam: Chấm dứt việc thực hiện Quyết định số 210; tỉnh sẽ thu hồi diện tích 14.771m2 Công ty đã được thuê; thu hồi phần diện tích Công ty đang sử dụng ngoài ranh giới được thuê theo quy định của pháp luật. Để tiến hành việc thu hồi đất, ngày 20-1-2015, Sở TN-MT đã có văn bản số 216/TNMT-KH thông báo cho Công ty Hoài Nam biết UBND tỉnh không gia hạn khu đất Công ty đã được thuê tại Quyết định số 3660 và sẽ thu hồi đất theo quy định; yêu cầu Công ty ký biên bản thanh lý hợp đồng thuê đất số 172. Tuy nhiên, phía Công ty Hoài Nam đã không ký biên bản thanh lý hợp đồng; đồng thời, có văn bản đề nghị tiếp tục được thuê đất. Ngày 20-4-2015, Sở TN-MT đã mời Công ty Hoài Nam và Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Hạ Long tiến hành thu hồi và bàn giao đất (theo các quyết định 456 và 843 của UBND tỉnh). Thế nhưng phía Công ty Hoài Nam vẫn chây ỳ không chấp hành...
Liên quan đến việc thu hồi đất quá hạn và đất lấn chiếm của Công ty Hoài Nam cũng phải nói thêm rằng, ngày 31-2-2013, Bộ TN-MT đã có tờ trình số 4356/BTNMT-TTr gửi Thủ tướng Chính phủ về việc giải quyết khiếu nại của bà Bùi Thị Tám, tổ 3, khu 10, phường Bãi Cháy (TP Hạ Long). Theo nội dung tờ trình, một trong 2 nội dung bà Tám có phản ánh, khiếu nại là Công ty Hoài Nam (đơn vị được giao xây dựng khu xử lý nước thải Khu công nghiệp Cái Lân) lấn chiếm đất của Xí nghiệp Thương mại Hạ Long trong khi chưa có phương án bồi thường, hỗ trợ. Quá trình giải quyết khiếu nại của bà Tám, Thanh tra Bộ TN-MT đã kiến nghị Thủ tướng giao UBND tỉnh thực hiện thu hồi dứt điểm 4.169,9m2 đất (con số kiểm tra thực tế lại của cơ quan chức năng là 6.145m2 đất) do Công ty Hoài Nam lấn chiếm để làm nhà tạm, bãi chứa gỗ, bãi chứa chất thải công nghiệp tại Khu công nghiệp Cái Lân; thu hồi 14.771m2 đất khi Công ty Hoài Nam hết thời hạn được thuê để quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật. Ngày 21-7-2014, Văn phòng Chính phủ đã có thông báo số 5470/VPCP-V.I; trong đó, Chính phủ đồng ý với kiến nghị của Bộ TN-MT tại tờ trình số 4356; UBND tỉnh Quảng Ninh chỉ đạo thực hiện, xem xét giải quyết cụ thể theo đúng quy định của pháp luật.
Liên quan đến phần diện tích Công ty Hoài Nam lấn chiếm, ngày 30-12-2014, sau khi tiến hành đo đạc lại theo đề nghị của Công ty Hoài Nam, Sở TN-MT đã ban hành kết luận thanh tra số 4248/KL-TNMT khẳng định, diện tích 6.145m2 ngoài ranh giới được thuê mà Công ty Hoài Nam sử dụng, quản lý không có hồ sơ về thuê đất, chưa kê khai nghĩa vụ tài chính về tiền thuê đất (Công ty đã sử dụng từ năm 2004 đến nay).
Liên quan đến quyết định thu hồi đất của UBND tỉnh đối với Công ty Sao Bắc, theo các tài liệu chúng tôi có được cho thấy, bản chất cũng tương tự như trường hợp của Công ty Hoài Nam. Công ty Sao Bắc được UBND tỉnh cho thuê đất để làm bãi tạm chứa thiết bị, vật tư tại Khu công nghiệp Cái Lân theo Quyết định số 1831/QĐ-UBND ngày 13-6-2003 với diện tích cho thuê 18.257,2m2; thời hạn thuê đất hàng năm. Trong quyết định cho thuê đất cũng ghi rõ: “Không xây dựng công trình, tuân thủ các quy định về cảnh quan môi trường khi nhà nước có nhu cầu sử dụng sẽ thu hồi đất không được bồi thường, tự tháo dỡ trả lại mặt bằng”. Ngày 14-12-2005, Công ty đã ký hợp đồng thuê đất số 121. Ngày 18-11-2013, trên cơ sở Công ty Sao Bắc tự nguyện trả lại đất, UBND tỉnh có Quyết định số 3170/QĐ-UBND về việc cho Công ty TNHH MTV Cảng Quảng Ninh thuê đất để làm kho bãi hàng hoá tạm; trong đó, có thu hồi 1.924,7m2 đất Công ty Sao Bắc đã thuê tại Quyết định số 1831. Theo đó, diện tích Công ty còn thuê tiếp là 16.332,5m2 (thực tế đo đạc là 16.329,5m2). Tuy nhiên, ngoài phần diện tích được thuê đó, Công ty Sao Bắc đã lấn chiếm 4.987m2. Tại kết luận Thanh tra số 4171 của Thanh tra Sở TN-MT đã kiến nghị UBND tỉnh thu hồi toàn bộ diện tích đất Công ty Sao Bắc đã được thuê (theo Quyết định 1831) và đã lấn chiếm. Trước đó, từ năm 2009, UBND tỉnh có văn bản thông báo, UBND tỉnh không xem xét việc xin thuê đất lâu dài của Công ty tại Khu công nghiệp Cái Lân; đồng thời, giao Sở TN-MT hoàn tất các thủ tục thu hồi đất của Công ty theo quy định hiện hành. Tiếp sau đó, UBND tỉnh; Sở TN-MT đều đã tiến hành các bước như thông báo thu hồi đất thuê; đất lấn chiếm của Công ty Sao Bắc; đề nghị Công ty Sao Bắc ký biên bản thanh lý hợp đồng; bàn giao đất theo các quyết định của UBND tỉnh nhưng phía Công ty Sao Bắc đều không thực hiện.
Có thể thấy, khi UBND tỉnh không gia hạn thời gian thuê đất; đồng thời có thông báo cho Công ty Hoài Nam, Công ty Sao Bắc về việc thu hồi đất nhưng cả hai công ty đều không trả lại đất là đã vi phạm khoản 7, điều 170 Luật Đất đai; khoản 5, điều 707 Bộ luật Dân sự. Vì vậy, việc UBND tỉnh ban hành các quyết định thu hồi đất được thuê của 2 công ty là có căn cứ đúng quy định (điểm đ, khoản 1, điều 65, Luật Đất đai năm 2013). Phần diện tích 2 công ty đã lấn chiếm là trái pháp luật bởi đó là đất chưa sử dụng, chưa giao hay cho thuê mà theo Luật Đất đai thuộc quản lý của chính quyền địa phương sở tại. Theo đó, UBND tỉnh ra quyết định thu hồi phần diện tích lấn chiếm này cũng là đúng quy định của pháp luật.
Được biết, Công ty Hoài Nam có 7 dự án được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư trên địa bàn tỉnh; trong đó, 2 dự án đã bị thu hồi chủ trương đầu tư do chậm triển khai; 2 dự án bị thu hồi do hết hạn thời gian thuê đất; 1 dự án Công ty đã chuyển nhượng cho đơn vị khác; 1 dự án chậm tiến độ và chỉ có 1 dự án đã triển khai...
Vĩ An
| Đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật Ông Phạm Đình Nhiên, Giám đốc Công ty CP Xây dựng - Thương mại Việt Hằng: Hiện nay, Quảng Ninh đang là một trong những địa phương phát triển mạnh cả về kinh tế và xã hội. Chính vì thế, bên cạnh những chính sách, cơ chế ưu đãi dành cho doanh nghiệp, tỉnh cũng nên xem xét và xử lý nghiêm khắc các trường hợp vi phạm pháp luật. Đối với trường hợp của Công ty Hoài Nam, Công ty Sao Bắc, quyết định thu hồi đất của tỉnh là hợp lý. Hy vọng, cơ quan chức năng sẽ có sự quản lý sát sao hơn nữa với lĩnh vực đất đai, để tận dụng tối đa nguồn tài nguyên quý giá này, tránh gây lãng phí. Ông Nguyễn Thành Quân, Giám đốc Công ty CP Tổng hợp XD&TM Quân Hương: Chúng tôi ủng hộ với quyết định của tỉnh trong việc thu hồi đất đối với các doanh nghiệp sử dụng sai mục đích, lấn chiếm trái phép. Việc giải quyết dứt điểm các vấn đề tồn đọng về đất đai không chỉ thể hiện sự quyết tâm của tỉnh trong việc kiên quyết ngăn chặn các dự án “chây ỳ” mà còn sử dụng nguồn tài nguyên đất một cách có hiệu quả. Qua đó, tạo động lực cho đầu tư, phát triển kinh tế. Trong thời gian tới, chúng tôi mong muốn tỉnh sẽ có hướng dẫn cụ thể, tiếp tục tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển và hoạt động theo đúng quy định của pháp luật. Ông Đồng Xuân Vũ, Khu trưởng khu Đồn Điền, phường Hà Khẩu (TP Hạ Long): Việc thu hồi đất của Công ty Hoài Nam là hoàn toàn hợp lý. Vì trước đó, nhiều dự án triển khai trên địa bàn khu vực này chủ yếu vẫn nằm trên giấy. Đối với dự án Trung tâm ẩm thực Phù Đổng tại khu Đồn Điền, chúng tôi nghe nói Công ty Hoài Nam sẽ đầu tư nhưng từ nhiều năm nay vẫn chưa thấy dự án được triển khai. Tôi được biết, từ năm 2002 đến nay, có gần 10 doanh nghiệp đến quy hoạch và đề xuất nhưng đều không thể thực hiện. Chúng tôi mong muốn, các doanh nghiệp trước khi tiến hành xây dựng cần tìm hiểu cụ thể các thông tin cần thiết, có các phương án thi công rõ ràng, tránh gây mất niềm tin của người dân. Ông Đinh Văn Coỏng, phố Hoàng Văn Thụ, thị trấn Đầm Hà, huyện Đầm Hà: Trước đây, khoảng năm 2012, Công ty Hoài Nam có xây dựng dự án Cửa hàng xe ô tô tại thị trấn Đầm Hà. Chúng tôi hoàn toàn ủng hộ, nhiều gia đình được kiểm đếm cũng phải dừng đầu tư, sản xuất trên phần đất nằm trong dự án. Tuy vậy, sau một thời gian dài, dự án không triển khai nữa khiến cuộc sống của người dân bị xáo trộn không ít. Chúng tôi hy vọng, trong thời gian tới, khi các công ty triển khai xây dựng, sẽ có kế hoạch đầy đủ, rõ ràng, thi công đúng theo cam kết để đảm bảo quyền lợi của doanh nghiệp cũng như cuộc sống của các hộ dân có liên quan. Luật sư Phạm Xuân Long, Công ty Luật TNHH MTV Tân Long: Việc các doanh nghiệp, cụ thể ở đây là trường hợp Công ty Hoài Nam lấn chiếm đất là vi phạm quy định của pháp luật, có thể bị xử phạt vi phạm hành chính và bị buộc phải hoàn trả diện tích đất đã lấn chiếm. Ngoài ra, các doanh nghiệp thuê đất mà hết thời gian thuê nhưng không được gia hạn thì việc chính quyền ra quyết định thu hồi đất là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật, vì theo điểm d, khoản 1, Điều 65 Luật Đất đai 2013 cho phép thu hồi đất đối với diện tích đất cho thuê, đã hết hạn nhưng không được gia hạn. Hoàng Quỳnh (Thực hiện) |
