Bà Nguyễn Thị Lúng, trú tại thôn Ninh Hải, xã Minh Châu nhiều lần làm đơn khiếu nại UBND xã Minh Châu và UBND huyện Vân Đồn đã giải quyết không thoả đáng việc tranh chấp quyền sử dụng thửa đất có diện tích 532m2 thuộc thửa 190, tờ bản đồ số 45 giữa bà và ông Nguyễn Văn Quảng.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, mảnh đất tranh chấp giữa bà Lúng với ông Quảng nằm giữa khu dân cư, phía Đông Bắc giáp đường đi chung của khu dân cư, phía Tây Nam giáp đất nhà ông Quảng, phía Đông Nam giáp nhà ông Mãn, thuộc thôn Ninh Hải, xã Minh Châu (huyện Vân Đồn). Trước năm 1959, khu đất thuộc quyền sử dụng của bố, mẹ ông Nguyễn Văn Đức (anh họ bà Lúng và ông Quảng). Năm 1959, khi HTX Ninh Hải thành lập, bố ông Đức đã góp thửa đất vào HTX, sau đó HTX đã giao khoán cho bà Nguyễn Thị Lúng để sản xuất nông nghiệp cho đến năm 1989. Từ năm 1989 đến năm 2005, thửa đất bị bỏ hoang và năm 2006 ông Nguyễn Văn Quảng đã trồng cây lâm nghiệp (cây keo) trên khu đất này. Việc ông Quảng trồng keo trên thửa đất xuất phát từ việc ngày 30-1-2000, ông Nguyễn Văn Đức có đơn đề nghị chuyển giao ruộng đất cho người thừa kế là ông Nguyễn Văn Quảng, đơn đề nghị đã được đại diện UBND xã Minh Châu ký xác nhận.
Năm 2006, sau khi phát hiện gia đình ông Quảng trồng keo trên thửa đất, bà Lúng đã làm đơn đề nghị UBND xã Minh Châu giải quyết. Ngày 15-4-2011 UBND xã Minh Châu đã tiến hành xác minh và lấy ý kiến của Hội đồng tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai của xã để hoà giải nhưng không thành và đã chuyển đơn của bà Lúng lên UBND huyện Vân Đồn. Sau đó đến ngày 15-8-2011, UBND huyện đã ban hành Quyết định số 2829/QĐ-UBND giải quyết tranh chấp đất đai giữa bà Lúng và ông Quảng với nội dung không chấp nhận đơn đề nghị của bà Nguyễn Thị Lúng.
Theo phản ánh của bà Lúng, khu đất đó bà đã được HTX giao khoán để sản xuất nông nghiệp từ năm 1959, nhưng UBND xã Minh Châu lại ký xác nhận đơn cho ông Nguyễn Văn Đức đề nghị chuyển giao ruộng đất cho người thừa kế là ông Nguyễn Văn Quảng dẫn đến ông Quảng đã tranh chấp đất với bà.
Theo chúng tôi việc xác nhận của UBND xã Minh Châu là không có căn cứ bởi lẽ, thửa đất mà ông Đức đề nghị chuyển cho ông Quảng không thuộc quyền sử dụng của ông Đức. Thửa đất này đã được HTX Ninh Hải tiếp nhận từ bố, mẹ của ông Đức và sau đó giao cho bà Lúng sử dụng từ năm 1959. Báo cáo của UBND xã Minh Châu khẳng định gia đình ông Nguyễn Văn Đức đã đi khỏi địa phương từ năm 1978, mẹ ông Đức cũng đã bán nhà và chuyển đi nơi khác từ năm 1981; gia đình ông Đức không quản lý sử dụng thửa đất nào tại xã Minh Châu, huyện Vân Đồn từ năm 1981.
Căn cứ quy định tại Khoản 2, Điều 2, Luật Đất đai năm 1993: “Nhà nước không thừa nhận việc đòi lại đất đã giao cho người khác sử dụng trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam và Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Căn cứ Khoản 2, Điều 10, Luật Đất đai 2003; và Điều 1, Nghị quyết số 23/2003/QH11 về nhà đất do Nhà nước đã quản lý, bố trí sử dụng trong quá trình thực hiện các chính sách quản lý nhà đất và chính sách cải tạo XHCN trước ngày 1-7-1991 do Quốc hội ban hành quy định: Nhà nước không xem xét lại chủ trương, chính sách và việc thực hiện các chính sách về quản lý nhà đất và chính sách cải tạo XHCN liên quan đến nhà đất đã ban hành trước ngày 1-7-1991; Nhà nước không thừa nhận việc đòi lại nhà đất mà Nhà nước đã quản lý, bố trí sử dụng trong quá trình thực hiện các chính sách về quản lý nhà đất và chính sách cải tạo XHCN liên quan đến nhà đất.
Căn cứ Khoản 1, Điều 4, Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29-10-2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai năm 2003 đã cụ thể hoá các trường hợp Nhà nước không thừa nhận việc đòi lại đất và không xem xét giải quyết khiếu nại về việc đòi lại đất mà Nhà nước đã giao cho người khác sử dụng theo các chính sách ruộng đất trước ngày 15-10-1993 trong đó có qui định: Đất đã hiến tặng cho Nhà nước, cho hợp tác xã và tổ chức khác, cho hộ gia đình, cá nhân; đất đã góp vào hợp tác xã nông nghiệp theo quy định của Điều lệ hợp tác xã nông nghiệp bậc cao; đất thổ cư Nhà nước đã giao cho người khác để làm đất ở; đất ở và đất vườn đã giao lại cho hợp tác xã để đi khai hoang; ruộng đất đã bị thu hồi để giao cho người khác hoặc điều chỉnh cho người khác khi giải quyết tranh chấp ruộng đất v.v..
Mặt khác trong quá trình thực hiện Nghị định 64/NĐ-CP ngày 27-9-1993 và Nghị định 163/1999/NĐ-CP ngày 16-11-1999 của Chính phủ về việc giao đất nông nghiệp, lâm nghiệp cho hộ gia đình cá nhân sử dụng thì gia đình bà Nguyễn Thị Lúng vẫn là hộ gia đình trực tiếp sản xuất nông nghiệp từ ngày thành lập HTX Ninh Hải cho đến nay. Vì vậy việc bà Lúng đề nghị được quyền sử dụng thửa đất trên là có cơ sở.
Để giải quyết dứt điểm vụ tranh chấp trên, UBND huyện Vân Đồn cần xem lại quyết định số 2829/QĐ-UBND, nếu đề nghị của bà Lúng phù hợp với các quy định, chính sách, Luật Đất đai của nhà nước, huyện phải trả lại quyền sử dụng cho gia đình bà. Đối với trường hợp ông Quảng, huyện nên xem xét bố trí diện tích sản xuất cho gia đình ông ở vị trí khác, đồng thời giải quyết hỗ trợ số cây gia đình ông đã trồng trên vị trí đất của bà Lúng.
Từ vụ việc của bà Lúng đã bộc lộ những hạn chế trong công tác giải quyết khiếu nại, tranh chấp đất đai, đặc biệt là vấn đề liên quan đến những quy định, chính sách về đất đai của chính quyền xã Minh Châu và huyện Vân Đồn. Khi giải quyết những vấn đề về khiếu kiện của dân, cần phải căn cứ vào chính sách, quy định của nhà nước, không thể giải quyết tuỳ tiện. Vụ việc của bà Lúng không phức tạp, nhưng vì chính quyền cơ sở đã giải quyết không thấu đáo dẫn đến người dân khiếu tố lên cơ quan cấp trên, làm ảnh hưởng đến uy tín của chính quyền cơ sở và làm mất thời gian của các cơ quan khác. Vì vậy việc nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ cơ sở thực sự là vấn đề mà huyện Vân Đồn cần phải quan tâm nhiều hơn nữa.
Bảo An
