Đi lễ chùa đầu năm là một nét văn hoá đẹp của nhân dân ta từ bao đời nay, với mong muốn cầu mong gia đình bình an, mạnh khoẻ, giữ cho bản thân tâm thanh, lòng tịnh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hình ảnh chưa đẹp khi đến với cửa Phật như hiện tượng thắp hương quá nhiều, vứt rác không đúng nơi quy định… Bên cạnh đó, phải kể đến việc Ban quản lý các đền, chùa còn đặt quá nhiều hòm công đức; người dân đi lễ chùa nhưng lại rải tiền công đức, tiền dầu nhang một cách tràn lan, tuỳ tiện không chỉ làm ảnh hưởng đến môi trường xung quanh mà còn tạo ra những hình ảnh không đẹp, không đúng với giáo lý đạo Phật.
Tại Quyết định số 2245 của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch do Thứ trưởng Huỳnh Vĩnh Ái ký đã quy định cụ thể về số hòm công đức và đĩa giọt dầu tại mỗi di tích. Theo đó, mỗi di tích đặt không quá 3 hòm công đức tại 3 ban thờ chính. Đĩa đặt tiền giọt dầu chỉ đặt trên những ban thờ chính. Khuyến khích tại mỗi di tích (di tích đơn lẻ hoặc di tích thuộc cụm di tích) chỉ đặt 1 hòm công đức ở vị trí thích hợp. Tuy nhiên, theo quan sát của chúng tôi tại chùa Long Tiên (TP Hạ Long), ngoài số hòm công đức đặt tại các ban thờ chính thì nhà chùa còn sắm sửa cho các vị Điện Vương, La Hán mỗi người một chiếc đĩa nhựa để đựng tiền cúng lễ. Điều này vô hình chung tạo ra một hình ảnh bát nháo, lộn xộn.
Mặc dù tại đền Cửa Ông (TP Cẩm Phả), đền Cái Lân, chùa Long Tiên (TP Hạ Long)… Ban quản lý đã đặt hòm công đức, hòm dầu nhang ngay bên cạnh ban thờ nhưng số lượng người dân bỏ tiền cúng lễ, công đức vào hòm rất ít mà chủ yếu đặt trên ban thờ, nhét tiền vào mâm ngũ quả hay vào tay các tượng Phật. Tiền lẻ được người dân đi lễ đặt ở bất cứ đâu, có thể là dưới bát hương, gốc cây cổ thụ hay hòn non bộ… mọi ngóc ngách được cho là linh thiêng, thậm chí tiền lẻ còn được nhét cả vào miệng tượng linh vật.
Khi nói về hành động rải tiền lẻ một cách tràn lan, tuỳ tiện tại đền, chùa hiện nay, Đại Đức Thích Trúc Thái Minh, trụ trì chùa Ba Vàng cho biết: Đối với giáo lý đạo Phật, việc mà nhân dân, tín đồ, phật tử đến lễ Phật, cúng Phật có từ thời Đức Phật, còn gọi là cúng dường (cung dưỡng) tức là nuôi dưỡng Đức Phật, các đệ tử, chư tăng. Thời nay, chư tăng như ở Việt Nam không đi khất thực nữa, do vậy các phật tử, tín đồ khi có tâm thì đến đền, chùa cúng dường. Tiền cúng dường, chư tăng dùng vào việc nuôi chúng tăng, xây dựng chùa chiền, làm từ thiện… Việc cúng dường, chùa chiền nào cũng có hòm công đức, nhân dân đến cúng lễ và bỏ vào hòm công đức là đúng nhất nhưng hiện nay có nhiều phật tử không hiểu, hoặc theo tâm lý số đông, đặt tiền lễ một cách tràn lan, không đúng nơi quy định. Họ đến chùa với tâm lý sợ bỏ tiền vào hòm công đức thì Phật không biết nên phải nhét tiền vào tận tay Phật, đặt lên đùi Phật, tai Phật hoặc đổi tiền lẻ để chia đều ra các ban thờ. Có như vậy Phật mới biết, mới chứng tâm cho họ. Nhiều người nghĩ rằng phải trao tận tay Phật, chia đều cho các Phật thì các Ngài mới nhận được, đó là tâm lý của người phàm tục, áp đặt tâm lý đó lên các bậc thánh nhân là không đúng, tạo ra những hình ảnh không đẹp.
Theo thầy Thích Trúc Thái Minh, các tín đồ, phật tử, nhân dân đi lễ chùa, cúng dường, không quan trọng tiền nhiều hay ít mà phải xuất phát từ cái tâm, “tâm xuất Phật chứng”. Do vậy, nhân dân không nhất thiết phải dùng tiền lẻ để rải các ban thờ, không nên nhét tiền lên tượng Phật. Đối với tinh thần đạo Phật, khi cúng dường còn tính toán, khởi tâm nhiều ít, đắt rẻ thì phước tạo không nhiều, không lớn.
Thiết nghĩ, người dân cần nâng cao ý thức khi đi lễ chùa, góp phần tạo nên hình ảnh đẹp khi tới cửa Phật. Bên cạnh đó, Ban quản lý di tích, nhà chùa cũng cần có những quy định, hướng dẫn cụ thể để nhân dân và khách thập phương đến lễ thực hiện nghiêm túc, văn minh, lịch sự.
Thanh Hoa
