Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi): Đặt trước 20%-50% giá khởi điểm đối với đấu giá đất ở

Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua quy định mức tiền đặt trước tối thiểu là 20% và tối đa là 50% giá khởi điểm khi tham gia đấu giá quyền sử dụng đất đối với trường hợp giao đất ở cho cá nhân theo quy định của pháp luật về đất đai.

Sáng 20/11, với 475/482 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội chính thức thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Luật gồm 7 chương, 66 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027.

Giao Chính phủ quy định nguyên tắc, tiêu chí xác định mức tiền đặt trước cụ thể

Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật trước khi Quốc hội bấm nút thông qua, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, về tiền đặt trước, có ý kiến đề nghị bổ sung số liệu về bỏ cọc, đánh giá tác động của mức tiền đặt trước 20%-50%, vì mức cao có thể hạn chế người có nhu cầu thực sự.

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã bổ sung khoản 10 Điều 35 giao Chính phủ quy định nguyên tắc, tiêu chí xác định mức tiền đặt trước cụ thể trong khung luật định, bảo đảm phù hợp với tính chất từng loại tài sản, điều kiện thực tiễn tại từng địa phương, không tạo rào cản bất hợp lý về tiền đặt trước đối với người tham gia đấu giá.

Báo cáo giải trình cũng đưa ra những dẫn chứng cụ thể từ thực tiễn. Qua thống kê nhanh tại 16 tỉnh, thành phố thường xuyên phát sinh hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất ở, các quy định về nâng mức tiền đặt trước, hủy kết quả trúng đấu giá và cấm tham gia đấu giá theo Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP đã bước đầu phát huy hiệu quả rõ rệt, kéo giảm đáng kể số lượng người trúng đấu giá bỏ cọc.

Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)
Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Đơn cử tại tỉnh Thanh Hóa, sau khi áp dụng mức tiền đặt trước bằng 50% giá khởi điểm, số thửa, lô đất bị hủy kết quả do người trúng không nộp tiền đã giảm mạnh từ 377 trường hợp trong năm 2025 xuống còn 82 trường hợp trong 9 tháng đầu năm 2026; trong khi tổng số thửa, lô đưa ra đấu giá tăng từ 1.129 lên 3.889 trường hợp. Tương tự, tại tỉnh Quảng Trị, số trường hợp bị hủy kết quả cũng giảm từ 35 xuống còn 11 trường hợp.

Vì vậy, Chính phủ đề nghị giữ khung tiền đặt trước từ 20% đến 50% giá khởi điểm đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân nhằm khắc phục tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, gây tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản.

Về người tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả giá bằng giá khởi điểm (khoản 3 Điều 36), có ý kiến đề nghị không quy định nội dung này vì chưa đúng bản chất cạnh tranh về giá, chưa bảo đảm quyền không trả giá; đề nghị giải trình khả năng phòng ngừa thông đồng của cơ chế bốc thăm.

Theo Bộ trưởng Tư pháp, người tham dự phiên đấu giá đã tự nguyện đăng ký, biết trước giá khởi điểm và Quy chế cuộc đấu giá, nộp tiền đặt trước và quyết định tham dự phiên đấu giá; do đó, việc coi sự tham gia của họ là chấp nhận mức giá tối thiểu đã công khai là gắn quyền với trách nhiệm, không phải áp đặt mức giá chưa biết trước.

Quy định này nhằm ngăn ngừa tình trạng thông đồng trong đấu giá tài sản như trong thực tiễn đã xảy ra (nhiều người đăng ký tham dự nhưng đồng loạt không trả giá) để làm cho cuộc đấu giá không thành, gây tốn kém chi phí, kéo dài xử lý tài sản và tạo điều kiện dìm giá.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật kế thừa quy định hiện hành không quy định buộc trả cao hơn giá khởi điểm; quyền quyết định giá cạnh tranh vẫn thuộc về người tham gia. Khi nhiều người cùng chấp nhận giá khởi điểm mà không có ai trả giá cao hơn thì bốc thăm là phương thức khách quan, công khai, bình đẳng, tránh việc tùy nghi chọn người trúng.

Dự thảo Luật quy định trường hợp tất cả người tham dự phiên đấu giá từ chối bốc thăm thì đấu giá không thành (điểm c khoản 1 Điều 41); người từ chối bốc thăm được coi là rút lại giá đã trả và xử lý tiền đặt trước theo quy định. Việc bốc thăm được thực hiện dưới sự giám sát của người có tài sản đấu giá (khoản 3 Điều 36). Do đó, Chính phủ đề nghị Quốc hội cho giữ quy định này.

Bổ sung hai trường hợp bị cấm tham gia đấu giá

Về các biện pháp cấm tham gia đấu giá (Điều 58), có ý kiến đề nghị bổ sung biện pháp cấm tham gia đấu giá đối với người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán, bỏ cọc và mở rộng phạm vi đối với tài sản công, tài sản khác.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). (Ảnh: THỦY NGUYÊN)
Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, bên cạnh trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến hủy quyết định phê duyệt kết quả đấu giá, khoản 3 Điều 58 của dự thảo Luật đã bổ sung hai trường hợp bị cấm tham gia đấu giá (gồm: từ chối kết quả trúng đấu giá và từ chối ký biên bản đấu giá) nhằm xử lý đầy đủ vi phạm phát sinh ở các giai đoạn, tăng tính răn đe, phòng ngừa việc trả giá cao bất thường, sau đó từ chối kết quả đấu giá thành để trục lợi. Đây là biện pháp được nghiên cứu, tổng kết từ thực tiễn và kết quả tích cực trong việc thực hiện Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP của Chính phủ.

Về đấu giá trực tuyến và Hệ thống đấu giá trực tuyến (khoản 5, khoản 7 Điều 37), có ý kiến đề nghị cân nhắc ngưỡng giá khởi điểm 200 triệu đồng đối với một số tài sản công bắt buộc đấu giá trực tuyến, giao Chính phủ quy định để linh hoạt điều chỉnh; đồng thời làm rõ khả năng đáp ứng của hệ thống, xử lý sự cố, bảo toàn dữ liệu và quyền lợi của người tham gia không có lỗi.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng không quy định cố định ngưỡng 200 triệu đồng trong Luật mà giao Chính phủ quy định mức giá khởi điểm hoặc tổng giá khởi điểm của tài sản thuộc diện bắt buộc đấu giá trực tuyến qua Hệ thống đấu giá trực tuyến, bảo đảm phù hợp với điều kiện hạ tầng và thực tiễn. Dự thảo Nghị định đã quy định trách nhiệm của tổ chức vận hành về an toàn thông tin, quản lý dữ liệu, ghi nhận hoạt động đấu giá và xử lý sự cố kỹ thuật, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia.

Về cơ chế bảo vệ người mua ngay tình (Điều 7), theo giải trình của Chính phủ, Điều 7 của dự thảo Luật quy định trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc bảo vệ người mua tài sản đấu giá ngay tình; theo đó, người mua tài sản đấu giá ngay tình có quyền sở hữu tài sản trong trường hợp có người thứ ba tranh chấp quyền sở hữu tài sản.

Trường hợp bản án, quyết định liên quan bị sửa đổi, hủy bỏ sau khi đã đấu giá thành mà trình tự, thủ tục đấu giá theo đúng quy định của Luật Đấu giá tài sản thì tài sản đó vẫn thuộc quyền sở hữu của người mua được tài sản đấu giá ngay tình.

Đồng thời, Điều 61 của dự thảo Luật quy định trường hợp hủy kết quả đấu giá tài sản (do vi phạm trình tự, thủ tục) thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau tài sản đã nhận, nếu không hoàn trả được bằng hiện vật thì phải trả bằng tiền. Bên gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định của pháp luật. Quy định nêu trên của dự thảo Luật phù hợp với quy định của Bộ luật Dân sự về bảo vệ quyền của người thứ ba ngay tình nhận được tài sản thông qua đấu giá.

nhandan.vn

Cùng chuyên mục