Vài năm gần đây, trên địa bàn tỉnh, tình trạng mua, bán, vận chuyển cây rừng để làm cảnh, xuất bán trái phép qua biên giới có chiều hướng gia tăng, diễn biến phức tạp. Chỉ trong tháng 4 và 5-2012, các lực lượng chức năng trên địa bàn đã bắt giữ, xử lý gần 10 vụ vận chuyển trái phép cây rừng ở các địa phương trong tỉnh ra biên giới để xuất bán sang Trung Quốc làm cây cảnh.
Điển hình như một số vụ: Tại thôn Trại Me, xã Sơn Dương (Hoành Bồ), Đội Kiểm lâm cơ động và PCCCR số 1 Chi cục Kiểm lâm tỉnh phát hiện xe ô tô BKS 14M-0522, do Nguyễn Mạnh Hào, trú tại khu 1, phường Cửa Ông (TP Cẩm Phả) điều khiển, cùng chủ hàng là Đỗ Văn Của, trú tại xã Hạ Long (huyện Vân Đồn), vận chuyển trái phép một cây gỗ nhội đại thụ đã cưa hết cành, ước khoảng 5 tấn, thuộc loại gỗ nhóm 3, không có giấy tờ hợp lệ. Đối tượng khai, cây được khai thác trong rừng Hoành Bồ, đang trên đường vận chuyển ra Móng Cái để tiêu thụ... Trước đó, tại QL18A thuộc huyện Tiên Yên, Đội TTKS Giao thông 1-4, Phòng CSGT đường bộ, đường sắt Công an tỉnh, phát hiện xe ô tô BKS 14C-043.17, do Đỗ Văn Kha, trú tại Cẩm Giàng (Hải Dương) điều khiển, vận chuyển trái phép 21 cây gỗ sấu (không có giấy tờ hợp lệ) đi Móng Cái để bán sang Trung Quốc làm cây cảnh. Tại thị trấn Đầm Hà, Hạt Kiểm lâm Đầm Hà phối hợp bắt giữ xe ô tô BKS 14M-0052 do Bùi Công Đoàn điều khiển và xe ô tô 14C-03724 do Nguyễn Văn Chống điều khiển, mỗi xe vận chuyển 3 cây gỗ nhội còn cả gốc rễ, tổng khối lượng 3,1m3 từ thôn Siềng Lống, xã Quảng Lâm về thị trấn Đầm Hà không có giấy tờ hợp lệ. Đối tượng khai, vận chuyển cho tu sĩ Huệ Thuần ở chùa Cái Bầu (Vân Đồn)…
Theo thống kê của Chi cục Kiểm lâm tỉnh: Từ năm 2009 đến nay, Chi cục đã kiểm tra, lập hồ sơ xử lý 67 vụ vi phạm về khai thác, mua bán, vận chuyển cây cảnh; tịch thu 431 cây cảnh các loại (159,2m3); tổng số tiền phát mại và phạt vi phạm hành chính trên 1 tỉ đồng.
Trước thực trạng nói trên, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã tham mưu, báo cáo Cục Kiểm lâm, UBND tỉnh, Sở NN&PTNT có biện pháp chỉ đạo, lãnh đạo các cơ quan chức năng trên địa bàn kiểm tra, ngăn chặn tình trạng khai thác, vận chuyển, mua, bán trái phép cây rừng để làm cảnh. Chi cục chỉ đạo các đơn vị trực thuộc phối hợp với các lực lượng chức năng trên địa bàn tăng cường tuần tra kiểm soát, phát hiện, xử lý các vi phạm trong việc khai thác, xuất khẩu lâm sản; các hạt kiểm lâm tham mưu cho UBND các huyện, thị xã, thành phố ban hành văn bản chỉ đạo các ban, ngành ở địa phương cùng vào cuộc thực hiện nhiệm vụ này.
Theo phản ánh của lực lượng chức năng, qua thực tế đấu tranh, do lợi nhuận từ việc buôn bán cây gỗ chưa cắt gốc để làm cảnh rất cao, vì vậy các đối tượng luôn tìm mọi thủ đoạn, lợi dụng kẽ hở của pháp luật để khai thác, vận chuyển, mua bán trái phép cây cảnh. Thậm chí một số tổ chức đã lợi dụng kẽ hở của pháp luật để làm thủ tục tạm nhập tái xuất qua lãnh thổ Việt Nam để xuất khẩu sang Trung Quốc tiêu thụ. Chính quyền địa phương và kiểm lâm khi xác minh nguồn gốc xuất xứ của loại lâm sản này để cấp hồ sơ vận chuyển chưa được chặt chẽ, cụ thể, đảm bảo theo đúng trình tự thủ tục. Hầu hết các cây gỗ có nguồn gốc từ rừng tự nhiên và khai thác tại nương rẫy còn sót lại, tuy nhiên, đều được các cơ quan nhà nước xác nhận có nguồn gốc từ vườn nhà. Một số đối tượng vận chuyển cây cảnh trái phép thường lấy danh nghĩa ủng hộ, cung tiến cho các đền chùa… Khi bị lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ thì sử dụng nhiều mối quan hệ để xin xỏ, gây sức ép; có trường hợp đe doạ, lăng mạ, bôi lem lực lượng thi hành nhiệm vụ, gây khó khăn cho lực lượng chức năng.
Để công tác này ngày càng hiệu quả, góp phần quản lý rừng và bảo vệ rừng, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước, theo các cán bộ kiểm lâm tỉnh, bên cạnh tiếp tục duy trì các biện pháp nói trên, đề nghị Cục Kiểm lâm báo cáo Bộ NN&PTNT thông báo tạm dừng việc cho khai thác cây gỗ cổ thụ chưa cắt gốc với mục đích vận chuyển đi nơi khác trồng lại; sửa đổi, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật phù hợp, bảo đảm mục đích bảo vệ rừng, chống hiện tượng lợi dụng làm “chảy máu” rừng theo hình thức này. Đối với cây có nguồn gốc nhập khẩu, cần có quy định và hướng dẫn cụ thể, quy định cho phép giới hạn chênh lệch về kích thước, khối lượng, để làm cơ sở cho quá trình kiểm tra, xử lý khi có vi phạm. Cấp uỷ, chính quyền cơ sở khi xác nhận nguồn gốc lâm sản, kể cả đối với gỗ rừng trồng, gỗ vườn, cây trồng phân tán… phải được thực hiện theo đúng quy định tại Thông tư số 01/2012 của Bộ NN&PTNT “Về quy định hồ sơ lâm sản hợp pháp và kiểm tra nguồn gốc lâm sản”; tổ chức tuyên truyền rộng rãi các văn bản của Chính phủ, Tổng cục Lâm nghiệp và UBND tỉnh về việc kiểm tra, ngăn chặn tình trạng khai thác, vận chuyển, mua bán trái phép cây rừng để làm cảnh. Các địa phương, đơn vị chức năng tăng cường kiểm tra, ngăn chặn hoạt động khai thác, vận chuyển, tàng trữ, tiêu thụ, xuất khẩu cây cảnh, cây bóng mát, cây cổ thụ trên địa bàn; kiên quyết xử lý nghiêm các vi phạm. Các hạt kiểm lâm có cửa khẩu, tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng kiểm tra chặt chẽ việc xuất, nhập khẩu đối với loại cây này và thường xuyên báo cáo cơ quan chức năng để có biện pháp kịp thời xử lý theo quy định pháp luật.
Tuấn Hương
