Một vụ việc lẽ ra đã được giải quyết êm thấm nếu như trong quá trình thực hiện GPMB, UBND huyện và chủ đầu tư không nôn nóng theo kiểu “cầm đèn chạy trước ô tô”, khi chưa có quyết định của UBND tỉnh cho phép đã tự phê duyệt phương án bồi thường, khiến người dân có cớ để khiếu kiện. Đó cũng là bài học về việc cần phải tuân thủ những quy định của pháp luật trong quá trình thực hiện đền bù, bồi thường GPMB mà UBND huyện Vân Đồn cần phải rút kinh nghiệm.
Tháng 2-2010, UBND tỉnh có quyết định số 337/QĐ-UBND thu hồi 54.463,5m2 đất của các hộ gia đình, cá nhân và UBND xã Hạ Long để giao cho Ban quản lý Khu kinh tế Quảng Ninh thực hiện công tác bồi thường, GPMB thực hiện dự án khai thác đất và xây dựng lán trại thi công, công trình đầu tư xây dựng hạ tầng khu tái định cư xã Hạ Long (gọi tắt là khu tái định cư Hạ Long). Sau khi có biên bản thoả thuận về việc thanh toán tiền và bàn giao mặt bằng thi công bãi khai thác đất phục vụ dự án khu tái định cư Hạ Long, đơn vị thi công đã bốc xúc, vận chuyển đất trên một phần diện tích đất nông nghiệp do hộ ông Ngô Xuân Cơ, trú tại thôn 7, xã Hạ Long. UBND huyện đã lập phương án bồi thường cho gia đình ông Cơ theo chính sách bồi thường của nhà nước, nhưng ông Cơ không chấp thuận và có đơn khiếu nại với 4 nội dung: Trình tự thủ tục thực hiện bồi thường GPMB của UBND huyện sai quy định; đất của gia đình ông không trong diện thu hồi GPMB nhưng huyện vẫn thu hồi; phương án bồi thường không thoả đáng; huyện đã tính sai số nhân khẩu được hỗ trợ cho gia đình ông.
Được biết, nội dung khiếu kiện của ông Ngô Xuân Cơ đã được UBND tỉnh giao Sở TN&MT kiểm tra xem xét lại toàn bộ quy trình thực hiện dự án của chủ đầu tư và UBND huyện. Trao đổi với chúng tôi về nội dung khiếu nại của ông Cơ, Thanh tra Sở TN&MT cho biết: Căn cứ vào QĐ số 155/QĐ-UBND của UBND tỉnh chấp thuận địa điểm khai thác đất đắp và xây dựng khu tái định cư Hạ Long; QĐ số 326/QĐ-UBND về việc phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 khu khai thác đất và xây dựng lán trại (là một phần của dự án khu tái định cư Hạ Long), thì vị trí đất do gia đình ông Ngô Xuân Cơ đang quản lý sử dụng nằm trong phạm vi phải thu hồi. Vì vậy khiếu nại của ông Cơ về diện tích đất của gia đình ông không phải thu hồi là không đúng.
Về nội dung ông Cơ cho là phương án bồi thường GPMB chưa thoả đáng, kết quả xác minh của Sở TN&MT cho thấy: Diện tích đất gia đình ông Cơ đòi được bồi thường là đất ở, nguyên trạng là đất ông mua lại của ông Lê Văn Tú (hiện ông Cơ đang trồng dứa) không có giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại khoản 1, 2 Điều 50 (Luật Đất đai năm 2003) và các giấy tờ có giá trị pháp lý về quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật. Ông Cơ đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho diện tích hiện tại gia đình ông đang ở. Vì vậy khu đất hiện ông Cơ đang trồng dứa được xác định là đất vườn liền kề đất ở, phương án bồi thường GPMB của UBND huyện đã lập bồi thường về đất vườn liền kề là đúng. Việc ông Cơ khiếu nại UBND huyện đã tính thiếu số nhân khẩu được hỗ trợ của gia đình ông. Qua kiểm tra cho thấy, gia đình ông Cơ có 11 nhân khẩu, sau đó gia đình ông tách hộ khẩu cho con nên tại thời điểm kiểm đếm gia đình ông chỉ có 4 nhân khẩu, vì vậy Ban bồi thường GPMB huyện Vân Đồn chỉ tính toán hỗ trợ cho ông 4 nhân khẩu. Sau khi có khiếu nại của ông, UBND huyện Vân Đồn thấy có thể xem xét cho gia đình ông được hỗ trợ tại thời điểm có quyết định phê duyệt dự án, nên đã giao cho UBND xã Hạ Long hướng dẫn gia đình ông làm lại thủ tục và Ban bồi thường GPMB huyện đã làm bổ sung cho gia đình ông được hỗ trợ 11 nhân khẩu. Ông Cơ còn khiếu nại đơn giá bồi thường cho các diện tích đất bị thu hồi của ông thấp, nhưng qua xem xét các quy định của nhà nước, của tỉnh, cho thấy khiếu nại của ông là không có cơ sở bởi các phương án bồi thường của UBND huyện Vân Đồn đã lập đều căn cứ vào các quy định của nhà nước, của tỉnh về chính sách bồi thường GPMB, về đơn giá bồi thường.
Xem xét toàn bộ quá trình thực hiện đền bù, bồi thường GPMB đối với gia đình ông Ngô Xuân Cơ chúng tôi thấy, về cơ bản UBND huyện Vân Đồn đã thực hiện đúng quy định, chính sách của nhà nước. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện bồi thường, đền bù GPMB dự án khu tái định cư Hạ Long, các cơ quan chức năng của huyện Vân Đồn đã có sai sót về trình tự, thủ tục, thu hồi đất. Cụ thể, mặc dù UBND tỉnh chưa có văn bản cho phép chủ đầu tư được thực hiện theo phương thức tự thoả thuận với dân, UBND huyện Vân Đồn chưa có quyết định thu hồi đất, nhưng đã phê duyệt phương án bồi thường. Căn cứ điều 40, khoản 1, Nghị định 84/2007/NĐ-CP thì việc thoả thuận trong trường hợp đất thuộc diện Nhà nước thu hồi chỉ thực hiện khi nhà đầu tư đã chủ động đề nghị và được UBND cấp tỉnh có văn bản chấp thuận cho thực hiện theo phương thức tự thoả thuận. Như vậy việc thoả thuận giữa Ban bồi thường GPMB huyện Vân Đồn, UBND xã Hạ Long, đơn vị thi công và gia đình ông Cơ là không đúng theo quy định của pháp luật. Việc UBND huyện Vân Đồn chưa ban hành quyết định thu hồi đất đối với hộ ông Ngô Xuân Cơ nhưng đã phê duyệt phương án bồi thường theo phương thức tự thoả thuận là thực hiện chưa đúng trình tự, thủ tục thu hồi đất quy định tại khoản 1, điều 31, Nghị định 69/2009/NĐ-CP. Chính vì sơ suất này của UBND huyện Vân Đồn đã khiến cho người dân có cơ hội khiếu nại, đẩy vụ việc từ đơn giản biến thành phức tạp. UBND huyện Vân Đồn cần nghiêm túc rút kinh nghiệm về sự sơ suất này.
Bảo An
