Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, ngành Than mà nòng cốt là Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) không chỉ giữ vai trò trụ cột của nền kinh tế, mà còn góp phần tạo dựng bản sắc Vùng mỏ, hun đúc truyền thống "Kỷ luật và đồng tâm". Trên nền tảng truyền thống ấy, Quảng Ninh và TKV tiếp tục đồng hành, chung khát vọng kiến tạo một Vùng mỏ phát triển nhanh, xanh, bền vững, giàu mạnh, văn minh, hiện đại.

Lịch sử hình thành và phát triển của Quảng Ninh gắn liền với lịch sử của ngành Than. Có thể nói, lịch sử của ngành Than cũng chính là một phần lịch sử của Quảng Ninh; mỗi bước trưởng thành của Quảng Ninh đều in đậm dấu ấn của những người thợ mỏ và mỗi bước phát triển của ngành Than luôn có sự đồng hành, tạo điều kiện của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Quảng Ninh.

Dấu ấn lịch nổi bật đó là ngày 12/11/1936, với khẩu hiệu "Kỷ luật và đồng tâm, chúng ta nhất định thắng", hơn 3 vạn thợ mỏ Quảng Ninh đã làm nên cuộc Tổng bãi công lịch sử, mở ra trang sử vẻ vang của giai cấp công nhân Vùng mỏ. Từ ngọn lửa đấu tranh năm ấy, tinh thần "Kỷ luật và đồng tâm" không chỉ được gìn giữ, mà còn trở thành nguồn sức mạnh để những người thợ mỏ cùng quê hương Quảng Ninh vượt qua gian khó, viết tiếp những trang sử vẻ vang của vùng đất mỏ.

Ngày 25/4/1955, Vùng mỏ được hoàn toàn giải phóng. Ngay sau khi tiếp quản, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đội ngũ công nhân mỏ nhanh chóng khôi phục sản xuất, đưa những dòng than đầu tiên trở lại phục vụ công cuộc kiến thiết đất nước. Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, hàng vạn người con Quảng Ninh và những người thợ mỏ đã hăng hái lên đường chiến đấu, hoặc bám trụ nơi hầm lò, công trường, nhà máy, thi đua sản xuất thật nhiều than cho Tổ quốc.

90 năm trôi qua, truyền thống "Kỷ luật và đồng tâm" vẫn vẹn nguyên giá trị, trở thành tài sản tinh thần vô giá, là nền tảng văn hóa, làm nên bản lĩnh, ý chí và cốt cách con người Quảng Ninh.

Lớn lên cùng những mùa than, dành trọn tuổi trẻ và cả cuộc đời gắn bó với Vùng mỏ, dù đã nghỉ hưu nhưng Anh hùng Lao động Hà Văn Hồng (74 tuổi), cựu công nhân Xí nghiệp Xây lắp mỏ Mông Dương (nay là Công ty Xây lắp mỏ - TKV) vẫn đau đáu dõi theo từng bước phát triển của quê hương Quảng Ninh và ngành Than.

Là người từng trực tiếp tham gia chiến đấu bảo vệ Vùng mỏ, rồi miệt mài trên những công trường góp sức làm ra từng tấn than phục vụ đất nước, ông Hồng là nhân chứng sống cho mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Quảng Ninh và ngành Than. Trong ký ức của ông, đó không chỉ là những năm tháng lao động gian khó, mà còn là tinh thần đoàn kết, sẻ chia, đồng cam cộng khổ của những người thợ mỏ, cùng chung sức xây dựng và bảo vệ vùng đất mỏ.

Ông Hồng chia sẻ: “Vùng đất mỏ đã nuôi lớn biết bao thế hệ thợ mỏ, còn những người thợ mỏ lại dành cả tuổi xuân để dựng xây và cống hiến cho quê hương. Mối quan hệ ấy được vun đắp bằng mồ hôi trên những đường lò, bằng sự hy sinh trong chiến tranh và bằng tinh thần “Kỷ luật và đồng tâm” được gìn giữ qua bao thế hệ. Vì thế, mỗi bước phát triển của Quảng Ninh hôm nay đều khiến những người thợ mỏ như chúng tôi thấy tự hào, bởi trong đó có dấu ấn của biết bao thế hệ đã lặng thầm cống hiến cho vùng đất này”.

Từ những thế hệ cha anh mở lối, đến lớp thợ mỏ hôm nay, ngọn lửa truyền thống "Kỷ luật và đồng tâm" vẫn được gìn giữ, trở thành nguồn sức mạnh để mỗi thế hệ tiếp tục viết tiếp hành trình chinh phục những tầng than mới. Với Anh hùng Lao động Phạm Đình Duẩn (40 tuổi), công nhân hầm lò Công ty CP Than Vàng Danh, nghề mỏ không chỉ là kế sinh nhai, mà đã trở thành sự nghiệp của cuộc đời. Từ mong muốn ban đầu là có một công việc ổn định để chăm lo cho gia đình, hơn 2 thập kỷ gắn bó với hầm lò đã khiến anh Duẩn coi Quảng Ninh là quê hương thứ hai.

Anh Duẩn tâm sự: “Vùng mỏ không chỉ cho chúng tôi công việc, mà còn cho chúng tôi một mái nhà, một tập thể đoàn kết và một truyền thống đáng tự hào để noi theo. Vì thế, mỗi mét lò đào, mỗi tấn than khai thác hôm nay không chỉ là trách nhiệm với nghề, mà còn là tình cảm, sự biết ơn đối với mảnh đất đã cưu mang, tạo điều kiện để chúng tôi lập nghiệp và trưởng thành”.

Kế thừa truyền thống vẻ vang của Vùng mỏ, các thế hệ cán bộ, đảng viên và người lao động ngành Than hôm nay tiếp tục phát huy tinh thần "Kỷ luật và đồng tâm", biến truyền thống thành động lực đổi mới, vượt qua mọi khó khăn để xây dựng ngành Than phát triển hiện đại, xanh và bền vững. Trên hành trình ấy, Quảng Ninh và ngành Than luôn sát cánh, đồng hành, cùng chia sẻ trách nhiệm, cùng kiến tạo những động lực mới cho tăng trưởng và phát triển bền vững.

Mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Quảng Ninh và ngành Than được thể hiện toàn diện trên tất cả các mặt, phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường... Đóng góp của ngành Than vẫn giữ vị trí, vai trò rất quan trọng trong tăng trưởng chung của Quảng Ninh, tạo việc làm thường xuyên cho gần 70.000 lao động.

Đặc biệt, giai đoạn 2020-2025 được xem là một trong những giai đoạn nhiều thử thách nhất khi đại dịch Covid-19, thiên tai, biến động thị trường năng lượng và yêu cầu chuyển đổi xanh cùng lúc đặt ra những sức ép lớn. Song với truyền thống “Kỷ luật và đồng tâm”, TKV đã khai thác hơn 170 triệu tấn than nguyên khai, doanh thu đạt trên 900.000 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân 5,2%/năm, năng suất lao động tăng gần 8%/năm. Năm 2025, thu nhập bình quân của người lao động đạt trên 19,5 triệu đồng/người/tháng; nhiều thợ lò có thu nhập 500-700 triệu đồng/năm.

6 tháng đầu năm 2026, TKV sản xuất 19,7 triệu tấn than sạch, tiêu thụ gần 27,4 triệu tấn. Doanh thu đạt trên 94.100 tỷ đồng, nộp NSNN hơn 14.000 tỷ đồng, trong đó nộp tại Quảng Ninh đạt trên 10.400 tỷ đồng. Những kết quả này tiếp tục khẳng định vai trò của TKV là một trong những trụ cột của nền kinh tế địa phương, đóng góp quan trọng vào mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GRDP trên 13% của Quảng Ninh trong năm 2026.

Tại buổi làm việc với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam cuối tháng 5 vừa qua, đồng chí Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh khẳng định, trong suốt quá trình xây dựng và phát triển, tỉnh Quảng Ninh luôn nhất quán quan điểm Quảng Ninh và ngành Than là một. Sự phát triển của ngành Than không chỉ đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội của Quảng Ninh, mà còn góp phần giữ vững ổn định chính trị, quốc phòng - an ninh trên địa bàn.

Quảng Ninh luôn xác định đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để TKV phát triển ổn định, bền vững, lâu dài, không chỉ tháo gỡ khó khăn về quy hoạch, tài nguyên, đầu tư, mà còn ưu tiên bố trí quỹ đất phù hợp để triển khai các dự án nhà ở xã hội cho công nhân, góp phần ổn định đời sống người lao động. Cùng với đó, TKV được đề nghị tiếp tục phát huy truyền thống "Kỷ luật và đồng tâm", tập trung hoàn thành các chỉ tiêu sản xuất, bảo đảm tuyệt đối an toàn lao động, tăng cường bảo vệ môi trường và chăm lo tốt hơn đời sống vật chất, tinh thần của công nhân.

Ông Nguyễn Huy Nam, Bí thư Đảng ủy Than Quảng Ninh, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam nhấn mạnh: Bước vào giai đoạn phát triển mới, cùng với đà tăng trưởng mạnh mẽ của Quảng Ninh và yêu cầu ngày càng cao về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, ngành Than đứng trước những thời cơ mới, nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Quá trình chuyển dịch năng lượng, yêu cầu tăng trưởng xanh, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững đòi hỏi TKV phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy quản trị, mô hình sản xuất và ứng dụng KHCN. Tập đoàn xác định lấy KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực xuyên suốt; đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa, hiện đại hóa các dây chuyền khai thác, chế biến và vận tải than; xây dựng các mỏ thông minh, nâng cao năng suất lao động, bảo đảm tuyệt đối an toàn trong sản xuất và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Cùng với đó, TKV tiếp tục ưu tiên các giải pháp giảm phát thải, phục hồi môi trường sau khai thác, phát triển hài hòa giữa sản xuất với bảo vệ môi trường và đời sống nhân dân, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh của Quảng Ninh.

Thực hiện: PHẠM TĂNG
Trình bày: ĐỖ QUANG