Quảng Ninh là vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử dựng nước, giữ nước và phát triển kinh tế của đất nước. Là Vùng mỏ giàu truyền thống, địa bàn biên giới, biển đảo quan trọng, đồng thời sở hữu những giá trị thiên nhiên, văn hóa đặc sắc, Quảng Ninh từ lâu luôn được Trung ương dành sự quan tâm và đặt nhiều kỳ vọng.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần về thăm Vùng mỏ, gặp gỡ công nhân, cán bộ và nhân dân. Mỗi lần đến, Người đều dành sự quan tâm sâu sắc đến đời sống, sản xuất và những bước đi của vùng đất giàu truyền thống cách mạng. Với ngành Than, Người mong muốn phát huy tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm”, đưa Than trở thành “ngành kinh tế gương mẫu”; với Quảng Ninh, Người gửi gắm ước vọng về một vùng đất ngày càng giàu đẹp, yên vui.

Với 9 lần về thăm và những lời căn dặn ân cần, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại ở Vùng mỏ một tình cảm đặc biệt. Từ Hồng Quảng, Hải Ninh đến Móng Cái, Cô Tô, những dấu chân và lời căn dặn của Người về lao động, đoàn kết, xây dựng quê hương, bảo vệ biển đảo mãi là nguồn động viên đối với các thế hệ nhân dân Quảng Ninh.

Giữa năm 1963, việc hợp nhất khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh được Trung ương quyết định. Khi đặt tên cho tỉnh mới, Bác đề nghị lấy mỗi tỉnh một chữ cuối của Hồng Quảng và Hải Ninh, ghép lại thành Quảng Ninh. Theo Người, cách đặt tên này vừa dễ hiểu, dễ nhớ, lại có nhiều ý nghĩa: “Quảng” là rộng lớn, “Ninh” là yên vui, bền vững. Quảng Ninh là một vùng rộng lớn, yên vui, bền vững.

Ngày 30/10/1963, tại phiên họp toàn thể Quốc hội khóa II, kỳ họp thứ 7, các đại biểu nhất trí thông qua tờ trình của Chính phủ về việc hợp nhất tỉnh Hải Ninh và khu Hồng Quảng thành một tỉnh mới lấy tên là tỉnh Quảng Ninh.

Tên gọi ấy không chỉ đánh dấu sự hình thành một đơn vị hành chính mới mà còn gửi gắm một mong muốn về tương lai của vùng đất. Đó là một Quảng Ninh rộng lớn, yên vui, bền vững; một nơi nhân dân có cuộc sống ngày càng tốt đẹp, quê hương ngày càng phát triển.

Hơn sáu thập niên đã đi qua. Từ nền tảng của truyền thống cách mạng, tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” và ý chí tự lực, tự cường, Quảng Ninh từng bước tạo dựng những dấu ấn riêng trong phát triển. Từ một địa phương có nền kinh tế chủ yếu dựa vào khai thác than, Quảng Ninh từng bước mở rộng không gian, đa dạng hóa động lực tăng trưởng, phát triển công nghiệp, dịch vụ, du lịch, kinh tế biển; đồng thời chú trọng bảo tồn và phát huy những giá trị thiên nhiên, văn hóa, lịch sử đặc sắc.

Những bước phát triển ấy là kết quả của một quá trình bền bỉ qua nhiều thế hệ. Niềm tin Bác gửi gắm năm xưa được tiếp nối bằng những quyết sách, cách làm và khát vọng phát triển của Quảng Ninh trong từng giai đoạn.

Hôm nay, ý nghĩa của hai chữ “Quảng” và “Ninh” càng được nhìn nhận trong một không gian phát triển rộng lớn hơn. Quảng Ninh không chỉ hướng tới một vùng đất giàu mạnh mà còn phải là nơi có môi trường sống tốt, đô thị hiện đại, phát triển xanh, hài hòa giữa con người với thiên nhiên, giữa phát triển kinh tế với bảo tồn các giá trị di sản.

Đó cũng là nền tảng để Quảng Ninh bước vào một chặng đường mới với những kỳ vọng lớn hơn.

Từ những lời căn dặn của Bác về một Quảng Ninh giàu mạnh đến những kỳ vọng mới của Trung ương hôm nay là một chặng đường dài, được tạo nên bằng nỗ lực của nhiều thế hệ. Kỳ vọng ấy không dừng ở việc phát huy những lợi thế sẵn có mà đặt ra yêu cầu Quảng Ninh phải tiếp tục đi đầu, tạo ra những mô hình, cách làm mới có sức lan tỏa.

Tại cuộc làm việc với Quảng Ninh, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu Quảng Ninh phát huy vai trò tiên phong, tạo ra những mô hình, cách làm mới có sức lan tỏa; trở thành hình mẫu về phát triển xanh, hiện đại, sáng tạo và hội nhập. Đây là sự tiếp nối những kỳ vọng dành cho Vùng mỏ, đồng thời mở ra yêu cầu về một tầm vóc mới trong đóng góp của Quảng Ninh đối với đất nước.

Trong hành trình ấy, chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương là một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt. Ngày 7/4/2026, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 20-KL/TW, đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở địa giới hành chính tỉnh Quảng Ninh.

Ngày 1/6, HĐND tỉnh thông qua chủ trương thành lập thành phố trên toàn bộ địa giới hiện nay. Theo hồ sơ, Quảng Ninh có diện tích tự nhiên hơn 6.231km², dân số hơn 1,5 triệu người và 54 đơn vị hành chính cấp xã; đồng thời đáp ứng đầy đủ 7/7 tiêu chuẩn thành phố trực thuộc Trung ương.

Chủ trương lớn này nhận được sự đồng thuận cao của nhân dân. Kết quả lấy ý kiến cho thấy 99,96% số hộ dân tham gia tán thành chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương.

Ngày 24/7/2026, tại Hội nghị lần thứ ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV thống nhất cao với chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh, tiếp nối Kết luận của Bộ Chính trị, đồng thời khẳng định sự ghi nhận đối với những thành tựu phát triển và vị trí ngày càng quan trọng của Quảng Ninh trong không gian kinh tế - xã hội phía Bắc.

Ngày 27/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 202/NQ-CP thông qua hồ sơ Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương. Tại kỳ họp không thường lệ của Quốc hội khóa XVI trong tháng 8/2026, Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh, có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.

Từ đây, Quảng Ninh bước vào một không gian phát triển mới. Đô thị được đặt trong mối liên kết với biển, đảo, biên giới; các trung tâm kinh tế, các khu vực động lực và hệ thống hạ tầng được kết nối trong một chỉnh thể thống nhất. Mục tiêu không chỉ là mở rộng quy mô mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng phát triển, xây dựng một đô thị xanh, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc.

Bước phát triển mới ấy cũng là sự tiếp nối lời căn dặn của Bác về xây dựng Quảng Ninh thành một vùng đất giàu mạnh. Từ một địa phương mang tên gọi hàm chứa ước vọng về sự rộng lớn, yên vui, bền vững, Quảng Ninh hôm nay đang mở rộng không gian, nâng tầm vị thế và hướng tới một cuộc sống ngày càng giàu đẹp, bình yên cho nhân dân.

Từ những lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến những định hướng chiến lược của Trung ương qua các thời kỳ, kỳ vọng dành cho Quảng Ninh luôn gắn với yêu cầu phát huy tốt tiềm năng, truyền thống và vị trí đặc biệt của mình để phát triển giàu mạnh, đóng góp ngày càng lớn cho đất nước. Những thành quả đạt được qua mỗi chặng đường vì thế không chỉ là dấu ấn của một địa phương, mà còn là sự đáp lại niềm tin đã được trao gửi.

Bước vào chặng đường mới, niềm tin ấy được đặt ở một tầm cao hơn. Quảng Ninh phải tiếp tục đi đầu trong đổi mới, phát triển xanh, hiện đại, sáng tạo và hội nhập; trở thành nơi thử nghiệm những cách làm mới, tạo ra những giá trị có sức lan tỏa.

Đó vừa là kỳ vọng, vừa là động lực để Quảng Ninh viết tiếp hành trình từ Vùng mỏ anh hùng đến một thành phố hiện đại, giàu bản sắc, rộng lớn về không gian, vững vàng về vị thế và có những đóng góp ngày càng rõ nét trong tiến trình phát triển của đất nước.

Thực hiện: Bảo Bình
Trình bày: Tất Đạt